اوسلتامیویر
اوسلتامیویر دارویی ضدویروس و از گروه مهارکنندههای نورآمینیداز است که با جلوگیری از رها شدن و پخش ویروس آنفلوانزا در بدن، به کنترل سریعتر این عفونت کمک میکند.
بیشترین کاربرد آن، درمان آنفلوانزای نوع A و B در همان روزهای نخست بیماری و نیز پیشگیری از ابتلا پس از تماس نزدیک با فرد مبتلاست.
اثربخشی این دارو به سرعت شروع آن وابسته است؛ هرچه دیرتر از بروز علائم آغاز شود، تأثیرش کمتر خواهد بود، پس در صورت شک به آنفلوانزا هرچه زودتر با پزشک مشورت کنید.
اگر بیماری کلیوی، قلبی یا تنفسی زمینهای دارید، باردار یا شیرده هستید، یا حین مصرف رفتار غیرعادی، گیجی یا نشانههای حساسیت شدید مشاهده کردید، حتماً با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اوسلتامیویر (Oseltamivir) یک داروی ضدویروس خوراکی، از دستهٔ مهارکنندههای نورآمینیداز (Neuraminidase Inhibitor)، است که برای مقابله با ویروس آنفلوانزای نوع A و B بهکار میرود. این دارو در بدن به شکل فعال خود تبدیل میشود و با مهار آنزیم نورآمینیداز روی سطح ویروس، از رها شدن و انتشار ذرات تازهٔ ویروس از سلولهای آلودهٔ دستگاه تنفسی به سلولهای سالم جلوگیری میکند. نتیجهٔ این اثر، کندشدن روند تکثیر و گسترش ویروس در بدن و در پی آن، کوتاهترشدن دورهٔ بیماری و کاهش شدت علائم است، بهویژه اگر مصرف در همان روزهای نخست شروع علائم آغاز شود. هدف اصلی این دارو، کنترل زودهنگام آنفلوانزا در فرد مبتلا و نیز پیشگیری از ابتلا در کسانی است که در تماس نزدیک با بیمار بودهاند.
موارد مصرف
- درمان آنفلوانزای نوع A و B در بزرگسالان و کودکان، در صورت شروع در همان روزهای نخست علائم
- پیشگیری پس از تماس نزدیک با فرد مبتلا به آنفلوانزا (پروفیلاکسی پس از مواجهه)
- پیشگیری فصلی از آنفلوانزا در دوران شیوع، در افراد پرخطر و طبق صلاحدید پزشک
- کوتاهکردن دورهٔ بیماری و کاهش شدت علائم آنفلوانزا
- کاهش احتمال برخی عوارض ناشی از آنفلوانزا (مانند عفونتهای تنفسی ثانویه) در بیماران پرخطر
روش مصرف
اثربخشی اوسلتامیویر به سرعت شروع مصرف وابسته است؛ برای درمان آنفلوانزا، هرچه زودتر و ترجیحاً در همان یکیدو روز نخست ظهور علائم آغاز شود، نتیجهٔ بهتری در کاهش شدت و کوتاهشدن دورهٔ بیماری خواهد داشت. این دارو را میتوان همراه یا بدون غذا مصرف کرد، اما خوردن آن همراه با غذا معمولاً احتمال حالت تهوع را کمتر میکند. کپسول را کامل و با کمی آب میل کنید؛ برای کسانی که در بلعیدن کپسول مشکل دارند، مانند کودکان خردسال، فرم پودر برای سوسپانسیون خوراکی در دسترس است. دورهٔ درمان را تا انتها و طبق تجویز پزشک ادامه دهید، حتی اگر پیش از پایان آن احساس بهبودی کردید. اگر یک نوبت مصرف فراموش شد، برای جبران، دو نوبت را همزمان مصرف نکنید و از داروساز یا پزشک دربارهٔ ادامهٔ روند درمان بپرسید. تعیین دقیق مقدار مصرف، فاصلهٔ نوبتها و طول دورهٔ درمان که بسته به سن، وزن، عملکرد کلیه و هدف از مصرف (درمان یا پیشگیری) متفاوت است، تنها بر عهدهٔ پزشک است.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان زودهنگام آنفلوانزای حاد نوع آ و ب
درمان را هرچه زودتر، ترجیحاً در ۴۸ ساعت نخست شروع علائم، آغاز کنید؛ همراه غذا بهتر تحمل میشود و دوره را کامل کنید. این دارو جایگزین ارزیابی و درمان عوارض باکتریایی نیست.
پیشگیری پس از تماس نزدیک با فرد مبتلا به آنفلوانزا
پیشگیری را ظرف ۴۸ ساعت پس از تماس آغاز کنید؛ این دارو جایگزین واکسن سالانه نیست.
پیشگیری فصلی از آنفلوانزا در دوران شیوع
فقط برای افراد واجد شرایط و در دوران شیوع استفاده شود؛ حفاظت تا زمان ادامهٔ مصرف برقرار است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به اوسلتامیویر یا سایر داروهای این گروه حساسیت داشتهاید، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماری کلیوی یا کاهش عملکرد کلیه را حتماً بگویید، چون ممکن است تنظیم ویژهای در نحوهٔ مصرف لازم باشد.
- اگر بیماری مزمن قلبی، ریوی یا سیستم ایمنی ضعیفشده دارید، پزشک را در جریان بگذارید تا روند درمان و پیگیری مناسب تنظیم شود.
- فهرست کامل داروها، مکملها و واکسنهای اخیر یا برنامهریزیشده، بهویژه واکسن اسپری بینی آنفلوانزا، را با پزشک در میان بگذارید.
- در صورت بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- برای کودکان خردسال و سالمندان، فقط طبق تشخیص و تجویز دقیق پزشک مصرف شود.
عوارض احتمالی
- حالت تهوع و گاهی استفراغ، بهویژه در مصرف اول یا با معدهٔ خالی
- سردرد
- درد خفیف شکم
- احساس خستگی
- بیخوابی یا مشکل در بهخوابرفتن
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب یا گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تغییرات رفتاری ناگهانی و غیرعادی، گیجی، هذیان یا حرکات غیرطبیعی، بهویژه در کودکان و نوجوانان؛ در صورت مشاهده، بیمار باید زیر نظر نزدیک قرار گیرد و بیدرنگ به پزشک یا اورژانس مراجعه شود.
- بثورات گستردهٔ پوستی، تاول یا پوستهپوستهشدن پوست؛ در صورت بروز، سریع به پزشک مراجعه کنید.
- علائم خونریزی گوارشی مانند مدفوع سیاه یا استفراغ خونی؛ در صورت بروز، در اسرع وقت به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- تب بسیار بالا یا دشواری شدید تنفس که میتواند نشانهٔ عارضهٔ خود آنفلوانزا باشد، نه دارو؛ در این حالت نیز سریع به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
اوسلتامیویر تداخلهای شناختهشدهٔ چندانی ندارد، اما چند نکته اهمیت دارد. مصرف همزمان با پروبنسید میتواند دفع کلیوی فرم فعال دارو را کند کرده و سطح آن را در خون بالا ببرد. اگر اخیراً واکسن آنفلوانزای اسپری بینی (واکسن زندهٔ ضعیفشده) دریافت کردهاید یا قرار است دریافت کنید، باید فاصلهٔ زمانی مناسب بین آن و مصرف اوسلتامیویر رعایت شود، چون این دارو میتواند اثربخشی آن واکسن را کم کند؛ پزشک یا داروساز دربارهٔ فاصلهٔ لازم راهنمایی میکند. تداخل غذایی مهمی برای این دارو گزارش نشده و میتوان آن را همراه یا بدون غذا مصرف کرد. بااینهمه، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از ایمنی مصرف همزمان مطمئن شوید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
آنفلوانزا در دوران بارداری میتواند خطر عوارض شدیدتری برای مادر و جنین داشته باشد؛ به همین دلیل و بر اساس تجربهٔ بالینی موجود، پزشکان در بسیاری از موارد اوسلتامیویر را برای زنان باردار مبتلا به آنفلوانزا مناسب و لازم تشخیص میدهند و تاکنون نگرانی قطعی دربارهٔ افزایش ناهنجاری جنینی گزارش نشده است؛ بااینحال، تصمیم نهایی همیشه با پزشک است. مقدار کمی از این دارو نیز وارد شیر مادر میشود؛ در بسیاری از موارد مصرف آن در دوران شیردهی زیر نظر پزشک بلامانع تلقی میشود، اما پیش از مصرف حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
نگهداری
کپسولها را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید. اگر داروخانه پودر را بهصورت سوسپانسیون آماده برایتان تهیه کرده باشد، مدت قابلمصرفبودن آن پس از تهیه محدود است؛ برای اطلاع دقیق به برچسب داروخانه یا داروساز مراجعه کنید. دارو را همیشه دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از هر مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا آسیبدیده را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 75 mg |
| کپسول | 30 mg |
| کپسول | 30 mg / 5mL |
| پودر برای محلول | 75 mg |
| پودر برای محلول | 30 mg / 5mL |
| پودر برای سوسپانسیون | 60 mg / 5mL |
| پودر برای سوسپانسیون | 75 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۰ برند از ۳۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید اوسلتامیویر را در همان روزهای اول آنفلوانزا شروع کرد؟
۰۲آیا اوسلتامیویر جایگزین واکسن آنفلوانزا است؟
۰۳آیا اوسلتامیویر برای سرماخوردگی معمولی هم مصرف میشود؟
۰۴اگر بعد از مصرف دارو حالت تهوع داشتم چه کار کنم؟
۰۵آیا مصرف اوسلتامیویر برای پیشگیری همان مصرف درمانی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۰ برند از ۳۰ سازنده، در گروه J05AH02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.