اولاراتوماب
اولاراتوماب یک پادتن تکدودمانی انسانی از داروهای ضدسرطان است که گیرندهٔ آلفای فاکتور رشد مشتق از پلاکت را مهار میکند. این مهار، پیامهای رشد در برخی سلولهای سارکوم و بافت پیرامون تومور را کاهش میدهد.
کاربرد اصلی تاریخی آن، همراه با دوکسوروبیسین برای برخی بزرگسالان مبتلا به سارکوم بافت نرم پیشرفته و غیرقابل درمان قطعی با جراحی یا پرتودرمانی بود. بررسی تأییدی سود بقای آن را تأیید نکرد؛ بنابراین برای شروع درمان جدید، داروی استاندارد محسوب نمیشود.
مهمترین خطر حاد، واکنش حین تزریق است که میتواند با تنگی نفس، خسخس، گرگرفتگی، تبولرز، افت فشار یا واکنش آلرژیک شدید همراه شود. در صورت بروز علائم شدید، فوراً به کادر درمان اطلاع دهید و پس از ترک مرکز درمانی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
اگر این دارو در نسخه یا داروی موجود شماست، پیش از شروع یا ادامه دربارهٔ وضعیت فعلی آن و جایگزینهای مناسب با متخصص سرطان صحبت کنید. بارداری، احتمال بارداری، شیردهی، عفونت، تب یا سابقهٔ واکنش حین تزریق را نیز از قبل اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اولاراتوماب با نام تجاری لارتروو، یک پادتن تکدودمانی انسانی و داروی ضدسرطان است. این دارو به گیرندهٔ آلفای فاکتور رشد مشتق از پلاکت روی برخی سلولهای توموری و بافت پیرامون تومور متصل میشود و پیامهای رشد را مهار میکند. کاربرد آن بهطور تاریخی، همراه با دوکسوروبیسین در برخی بزرگسالان مبتلا به سارکوم بافت نرم پیشرفته بود. بررسی تأییدی سود آن را نسبت به دوکسوروبیسین بهتنهایی تأیید نکرد و مجوز کاربردش در برخی کشورها پس گرفته یا لغو شد؛ بنابراین تصمیم دربارهٔ هر مصرف فعلی باید تخصصی و موردی باشد.
موارد مصرف
- سارکوم بافت نرم پیشرفتهٔ بزرگسالان، وقتی جراحی یا پرتودرمانی با هدف درمان قطعی ممکن نبود؛ کاربرد تاریخی.
- درمان ترکیبی با دوکسوروبیسین در بیمارانی که رژیم حاوی داروهای آنتراسیکلین برای نوع تومورشان مناسب بود؛ کاربرد تاریخی.
- ادامهٔ درمان با خودِ اولاراتوماب پس از دورهٔ اولیهٔ ترکیبی، در پروتکل تاریخی و فقط برای بیمارانی که بیماریشان پیشرفت نکرده بود.
روش مصرف
اولاراتوماب داروی خانگی نیست و فقط پس از رقیقسازی، بهصورت تزریق وریدی آهسته در مرکز درمانی و زیر نظر تیم سرطانشناسی داده میشود؛ تزریق سریع یا تزریق مستقیم مجاز نیست. زمانبندی نوبتها، همراهی با دوکسوروبیسین و داروی پیشگیرانهٔ احتمالی برای کاهش واکنش تزریقی، طبق نسخه و پروتکل درمانی تعیین میشود. هنگام تزریق هرگونه گرگرفتگی، لرز، تنگی نفس، خسخس، درد قفسهٔ سینه یا سرگیجه را همان لحظه اطلاع دهید. نوبتها را خودسرانه جابهجا نکنید و درمان را بدون تصمیم متخصص سرطان قطع یا ادامه ندهید؛ بهویژه چون کاربرد این دارو در بسیاری از کشورها متوقف شده است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به اولاراتوماب، پادتنهای درمانی یا واکنش حین تزریق را بگویید.
- اگر تب، لرز، عفونت فعال، زخم دهان، اسهال یا ضعف شدید دارید، پیش از نوبت تزریق اطلاع دهید.
- بیماری قلبی، تنگی نفس، ورم پا، یا سابقهٔ درمان با دوکسوروبیسین و دیگر داروهای سرطان را مطرح کنید؛ خطرهای درمان ترکیبی باید جداگانه بررسی شود.
- بیماری شدید کلیه یا کبد، اختلالات خونریزی، کاهش سلولهای خونی یا آزمایش خون غیرطبیعی را اطلاع دهید؛ اطلاعات مصرف در نارسایی شدید کلیه یا کبد محدود است.
- بارداری، احتمال بارداری، قصد بچهدارشدن یا شیردهی را پیش از درمان بگویید. دربارهٔ حفظ باروری نیز پیش از شروع درمان پرسوجو کنید.
- این دارو برای بزرگسالان بررسی شده است؛ ایمنی و اثربخشی آن در کودکان ثابت نشده و دربارهٔ پاسخ سالمندان دادهٔ کافی وجود ندارد.
عوارض احتمالی
- تهوع و استفراغ، بهویژه در درمان همراه با دوکسوروبیسین
- خستگی و احساس ضعف
- درد عضلانی، استخوانی یا مفصلی
- التهاب و زخم دهان
- اسهال، درد شکم یا کاهش اشتها
- ریزش مو، سردرد، یا گزگز و بیحسی اندامها
- واکنش شدید حین تزریق مانند تنگی نفس، خسخس، تورم لب یا گلو، گرگرفتگی شدید، تبولرز، افت فشار یا غش: فوراً به کادر درمان اطلاع دهید؛ اگر پس از ترک مرکز درمانی رخ داد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، گلودرد، سرفه یا سوزش ادرار میتواند نشانهٔ عفونت در اثر کاهش گلبولهای سفید باشد: همان روز فوراً به مرکز درمانی مراجعه کنید.
- کبودی غیرعادی، لکههای ریز پوستی، خوندماغ یا خونریزی لثه، خون در ادرار یا مدفوع سیاه میتواند نشانهٔ کاهش پلاکت باشد: فوراً به پزشک اطلاع دهید.
- اسهال یا استفراغ شدید و مداوم، زخم گستردهٔ دهان، ناتوانی در نوشیدن یا کاهش واضح ادرار: برای پیشگیری از کمآبی و عوارض جدی، سریعاً به مرکز درمانی مراجعه کنید.
- درمان همراه با دوکسوروبیسین میتواند با درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس تازه، تپش قلب، غش یا ورم پا همراه شود: در این شرایط فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای شکل تزریقی اولاراتوماب، تداخل غذایی شناختهشدهای مطرح نیست. این دارو در کاربرد تاریخی همراه با دوکسوروبیسین استفاده میشد، اما عوارض درمان ترکیبی و نیاز به پایش قلب، شمارش سلولهای خون و وضعیت عمومی باید جداگانه بررسی شود. بهدلیل احتمال کاهش پلاکت یا گلبولهای سفید، مصرف داروهای ضدانعقاد، ضدپلاکت، داروهای تضعیفکنندهٔ مغز استخوان، داروهای سرطان و مکملها باید به تیم درمان گفته شود. الکل تداخل اختصاصی شناختهشدهای ندارد، اما میتواند تهوع، کمآبی یا ضعف را بدتر کند؛ فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ انسانی کافی دربارهٔ مصرف اولاراتوماب در بارداری وجود ندارد، اما بر پایهٔ سازوکار دارو و دادههای حیوانی، احتمال آسیب به جنین مطرح است. زنان در سن باروری باید در طول درمان و تا ۳ ماه پس از آخرین نوبت از روش مؤثر پیشگیری از بارداری استفاده کنند؛ احتمال اثر بر باروری مردان نیز مطرح شده است. معلوم نیست اولاراتوماب وارد شیر انسان میشود یا نه؛ شیردهی در طول درمان و تا ۳ ماه پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود.
نگهداری
ویال اولاراتوماب باید در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد و داخل جعبه برای محافظت از نور نگهداری شود؛ آن را منجمد یا تکان شدید ندهید. دارو باید در مرکز درمانی آماده و تزریق شود و ویال تکدوز است؛ باقیمانده نباید نگهداری یا دوباره مصرف شود. تاریخ انقضا و سلامت محلول را بررسی کنید و دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 10 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اولاراتوماب هنوز برای شروع درمان سارکوم توصیه میشود؟
۰۲آیا میتوان اولاراتوماب را در خانه تزریق کرد؟
۰۳اگر حین تزریق اولاراتوماب تنگی نفس یا لرز پیدا کردم چه کنم؟
۰۴آیا اولاراتوماب باعث ریزش مو میشود؟
۰۵آیا مصرف اولاراتوماب در بارداری یا شیردهی مجاز است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.