نیوولوماب
نیوولوماب یک پادتن تکدودمانی و داروی ایمنیدرمانی ضدسرطان است. این دارو گیرندهٔ «پیدی-۱» را روی سلولهای ایمنی مهار میکند تا توان آنها برای شناسایی و حمله به سلولهای سرطانی بیشتر شود.
بسته به نوع و مرحلهٔ بیماری، برای برخی موارد ملانوما، سرطان ریهٔ غیرکوچکسلولی، سرطان کلیه، سرطان مثانه و مجاری ادراری و لنفوم هوچکین کلاسیک استفاده میشود. در برخی تومورهای دیگر نیز بر پایهٔ ویژگیهای تومور و نتیجهٔ آزمایشهای لازم، بهتنهایی یا همراه درمانهای دیگر به کار میرود.
نیوولوماب میتواند بهدلیل فعالکردن سیستم ایمنی، به اندامهای سالم مانند ریه، روده، کبد، کلیه، قلب یا غدد هورمونی آسیب بزند؛ این عوارض گاهی شدید و حتی دیررساند. هر علامت تازه یا رو به بدترشدن را، حتی پس از پایان درمان، سریع گزارش کنید.
اگر بیماری خودایمنی، پیوند عضو یا سلولهای بنیادی، بیماری ریه، کبد، کلیه، قلب یا تیروئید دارید، یا کورتون و داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی میگیرید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. بارداری، قصد بارداری، شیردهی و هر عارضهٔ جدید نیز نیازمند هماهنگی سریع با پزشک یا داروساز است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نیوولوماب در ردهٔ داروهای ضدسرطان و مهارکنندهٔ نقطهٔ کنترلی ایمنی قرار دارد. با اتصال به گیرندهٔ پیدی-۱ روی سلولهای ایمنی، پیامهای مهاریِ پروتئینهای پیدی-ال۱ و پیدی-ال۲ را کم میکند و به پاسخ ایمنی ضدتومور فرصت بیشتری میدهد. این دارو ممکن است بهتنهایی یا همراه برخی داروهای ضدسرطان برای تومورهای انتخابشده به کار رود. شکل ارائهشده محلول غلیظ تزریقی است و در مرکز درمانی، پس از آمادهسازی، به صورت تزریق وریدی آهسته تجویز میشود.
موارد مصرف
- ملانوما یا سرطان پوست پیشرفته و غیرقابل جراحی، و در برخی بیماران پس از برداشتن کامل تومور
- سرطان ریهٔ غیرکوچکسلولی، پیشرفته یا قابل جراحی در برنامههای قبل و یا بعد از جراحی
- سرطان پیشرفتهٔ سلول کلیه
- لنفوم هوچکین کلاسیکِ عودکرده یا مقاوم به درمان
- سرطان مثانه و مجاری ادراری، در برخی موارد پس از جراحی یا در بیماری پیشرفته
- برخی سرطانهای سر و گردن، مری، معده، رودهٔ بزرگ و راستروده، کبد یا مزوتلیوم بدخیم پردهٔ جنب، بر پایهٔ نوع تومور و آزمایشهای لازم
روش مصرف
نیوولوماب خوراکی نیست و این شکل دارو باید پس از رقیقسازی، به صورت تزریق وریدی آهسته در مرکز درمانی و توسط کادر درمان داده شود. مقدار، فاصلهٔ نوبتها و طول درمان به نوع سرطان، وضعیت بیمار، آزمایشهای تومور، درمانهای همراه و عوارض بستگی دارد و باید دقیقاً طبق نسخه و برنامهٔ متخصص انجام شود. نوبتها را منظم نگه دارید؛ اگر نوبتی از دست رفت، برای زمان جایگزین با مرکز درمان تماس بگیرید و خودسرانه مقدار یا فاصله را تغییر ندهید. هنگام تزریق، لرز، خارش، گرگرفتگی، بثورات، سرگیجه، تنگی نفس یا احساس غش را بلافاصله به پرستار بگویید. چون دارو وریدی است، معمولاً محدودیت غذایی ویژهای ندارد، مگر اینکه تیم درمان برای بیماری یا داروهای همراه دستور دیگری بدهد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت دارویی یا واکنش قبلی هنگام تزریق پادتنها و داروهای ضدسرطان را بگویید.
- سابقهٔ بیماری خودایمنی، التهاب ریه یا پرتودرمانی قفسهٔ سینه، بیماری کبد، کلیه، قلب، تیروئید و دیگر غدد هورمونی، یا التهاب روده را اطلاع دهید.
- اگر پیوند عضو، پیوند سلولهای بنیادی از فرد دیگر، یا برنامهٔ پیوند دارید، حتماً پیش از درمان مطرح کنید؛ خطر رد پیوند یا عوارض شدید پس از پیوند ممکن است مهم باشد.
- فهرست کامل داروها، بهویژه کورتونها، داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، داروهای مربوط به پیوند، درمانهای ضدسرطان، واکسنها و مکملها را همراه داشته باشید.
- بارداری، احتمال یا قصد بارداری و شیردهی را پیش از شروع درمان بگویید؛ پیش از شروع و در طول درمان، آزمایشهای لازم از جمله بررسی کبد، کلیه و تیروئید انجام میشود.
- برای کودکان و نوجوانان، کاربرد نیوولوماب به نوع سرطان و سن وابسته است؛ سالمندان نیز باید بیماریهای همراه و داروهای همزمان خود را دقیق گزارش کنند.
عوارض احتمالی
- خستگی، ضعف یا بیحالی
- درد عضله، استخوان، کمر یا مفصل
- بثورات پوستی، قرمزی یا خارش
- تهوع، کاهش اشتها، یبوست یا درد خفیف شکم
- اسهال خفیف
- سرفه، سردرد، تب یا عفونتهای تنفسی خفیف
- حین تزریق یا بلافاصله پس از آن، تنگی نفس، خسخس، تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده، لرز شدید، سرگیجه یا احساس غش: فوراً به پرستار اطلاع دهید؛ اگر علائم شدید است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سرفهٔ جدید یا رو به بدترشدن، تنگی نفس یا درد قفسهٔ سینه: میتواند نشانهٔ التهاب ریه باشد؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید و در صورت شدت علائم به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال مکرر یا شدید، خون یا مخاط در مدفوع، یا درد شدید شکم: سریع با پزشک یا مرکز درمان تماس بگیرید؛ در کمآبی، ضعف شدید یا خونریزی به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد سمت راست بالای شکم، تهوع یا استفراغ شدید، یا کبودی و خونریزی غیرعادی: فوراً ارزیابی پزشکی لازم است.
- کاهش واضح ادرار، خون در ادرار یا ورم صورت و پاها: سریع به پزشک اطلاع دهید تا عملکرد کلیه بررسی شود.
- سردرد شدید یا مداوم، تغییر دید، گیجی، ضعف شدید، غش، تشنج، تپش قلب یا درد قفسهٔ سینه: فوراً به پزشک اطلاع دهید و در صورت شدید یا ناگهانی بودن علائم، به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
نیوولوماب تداخل غذایی شناختهشدهای ندارد و چون به صورت وریدی داده میشود، غذا معمولاً بر جذب آن اثر نمیگذارد. مصرف کورتونها و داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، داروهای پیوند و درمانهای ضدسرطان همراه باید از قبل بررسی شود؛ کورتونها گاهی برای درمان عوارض ایمنی لازم میشوند، پس خودسرانه شروع یا قطع نشوند. ایپیلیموماب، کابوزانتینیب و شیمیدرمانی ممکن است عمداً همراه آن تجویز شوند، اما خطر برخی عوارض را بیشتر میکنند. دربارهٔ واکسن زنده و مصرف الکل، بهخصوص در صورت بیماری یا آزمایش کبدی غیرطبیعی، با تیم درمان هماهنگ کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
نیوولوماب میتواند به جنین آسیب برساند و دربارهٔ مصرف آن در بارداری اطلاعات انسانی کافی وجود ندارد؛ اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، پیش از درمان با پزشک هماهنگ کنید. در افراد دارای امکان بارداری، پیشگیری مؤثر هنگام درمان و تا ۵ ماه پس از آخرین نوبت توصیه میشود. دربارهٔ شیردهی اطلاعات کافی وجود ندارد و بهدلیل احتمال آسیب جدی به نوزاد، در طول درمان و تا ۵ ماه پس از آخرین نوبت شیردهی نکنید.
نگهداری
ویال محلول غلیظ را طبق برچسب فرآورده در یخچال، معمولاً در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، در بستهبندی اصلی و دور از نور نگه دارید. آن را منجمد نکنید و تکان ندهید؛ آمادهسازی و نگهداری محلول رقیقشده باید در مرکز درمانی انجام شود. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید و پیش از مصرف، سلامت بسته و تاریخ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی غلیظ | 10 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱نیوولوماب چگونه تزریق میشود؟
۰۲آیا نیوولوماب همان شیمیدرمانی است؟
۰۳آیا عوارض نیوولوماب بعد از قطع درمان هم ممکن است رخ دهد؟
۰۴آیا میتوان نیوولوماب را با داروهای دیگر سرطان مصرف کرد؟
۰۵نیوولوماب در ایران با چه نامهایی دیده میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه L01XC. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.