کابوزانتینیب
کابوزانتینیب یک داروی هدفمندِ ضدسرطان از گروهِ مهارکنندههای تیروزینکیناز است که با مسدودکردنِ چند مسیرِ کلیدی، از رشدِ سلولهای سرطانی و رگزاییِ تومور جلوگیری میکند.
این دارو عمدتاً برای درمانِ سرطانِ پیشرفتهٔ کلیه، سرطانِ کبد پس از شکستِ درمانهای قبلی، و برخی سرطانهای تیروئید که به درمانهای استاندارد پاسخ ندادهاند تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنی این است که کابوزانتینیب میتواند خطرِ خونریزی، مشکلاتِ جدیِ گوارشی و فشارِ خونِ بالا را افزایش دهد؛ به همین دلیل پایشِ پزشکیِ منظم در طولِ درمان ضروری است.
اگر خونریزیِ غیرعادی، دردِ شدیدِ شکم، فشارِ خونِ بسیار بالا یا هر نشانهٔ نگرانکنندهای مشاهده کردید، حتماً و بدون تأخیر با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کابوزانتینیب داروی خوراکیِ هدفمندی از خانوادهٔ مهارکنندههای چندگانهٔ تیروزینکیناز (Tyrosine Kinase Inhibitor) است. این دارو با مهارِ چند گیرندهٔ کلیدی که در رگزاییِ تومور (تشکیلِ رگهای خونیِ تازه برای تغذیهٔ سلولهای سرطانی) و رشد و گسترشِ سلولهای بدخیم نقش دارند، عمل میکند. با کاهشِ خونرسانی به تومور و مهارِ سیگنالهای رشد، این دارو میتواند از پیشرفتِ بیماری بکاهد یا اندازهٔ تومور را کوچکتر کند. کابوزانتینیب در ایران بهصورتِ قرص و با چند قدرتِ متفاوت عرضه میشود. این دارو معمولاً در سرطانهای پیشرفته یا گسترشیافتهای بهکار میرود که به درمانهای پیشین پاسخِ کافی ندادهاند.
موارد مصرف
- سرطانِ پیشرفته یا متاستاتیکِ کلیه (کارسینومای سلولِ کلیوی)
- سرطانِ کبد (کارسینومای هپاتوسلولار) پس از عدمِ پاسخ به درمانهای پیشین
- سرطانِ متمایزِ تیروئید (پاپیلاری یا فولیکولار) که به درمانهای استاندارد از جمله یدِ رادیواکتیو پاسخِ کافی نداده است
- درمانِ خطِ اولِ سرطانِ پیشرفتهٔ کلیه، گاه بههمراه داروهای ایمونوتراپی، بر اساسِ تشخیصِ پزشک
روش مصرف
کابوزانتینیب را طبقِ زمانبندیای که پزشک تعیین میکند مصرف کنید؛ معمولاً توصیه میشود این دارو با معدهٔ خالی خورده شود، یعنی حدودِ یک ساعت پیش یا دو ساعت پس از غذا، زیرا غذا میتواند میزانِ جذبِ آن را تغییر دهد. قرص را کامل و همراه با یک لیوان آب میل کنید و از خرد کردن، جویدن یا حلکردنِ آن خودداری کنید. تلاش کنید هر روز در ساعتِ مشخصی دارو را مصرف کنید تا اثرِ آن در بدن یکنواخت بماند. مقدارِ دقیق، تعدادِ قرصها و طولِ دورهٔ درمان را فقط پزشک بر اساسِ نوعِ سرطان، وضعیتِ بیمار و پاسخِ بدن مشخص میکند؛ این دارو را هرگز بدونِ مشورتِ پزشک قطع یا کم نکنید، چرا که قطعِ ناگهانی میتواند بر کنترلِ بیماری تأثیرِ منفی بگذارد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به کابوزانتینیب یا هر یک از اجزای قرص حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ خونریزیِ گوارشی، زخمِ معده یا مشکلاتِ انعقادیِ خون را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر فشارِ خونِ بالا، بیماریِ قلبی، یا مشکلاتِ کبدی و کلیوی دارید، پیش از شروعِ درمان پزشک را مطلع کنید.
- هر جراحیِ برنامهریزیشده یا زخمِ در حالِ بهبود را حتماً به پزشک اطلاع دهید، زیرا ممکن است لازم باشد دارو موقتاً قطع شود.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیِ خود را به پزشک نشان دهید.
- در صورتِ بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، پیش از شروعِ دارو حتماً با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- اسهال
- خستگی و کاهشِ انرژی
- حالتِ تهوع و کاهشِ اشتها
- قرمزی، سوزش یا حساسیتِ کفِ دست و پا
- تغییرِ ذائقه یا زخمهای کوچکِ دهانی
- یبوست یا تغییر در عادتِ رودهٔ روزانه
- خونریزیِ غیرعادی مانندِ خون در ادرار یا مدفوع، استفراغِ خونی یا خونریزیِ شدیدِ بینی — در این موارد فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ شدید و ناگهانیِ شکم که ممکن است نشانهٔ آسیبِ جدیِ گوارشی باشد — بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- سردردِ شدید، تاریِ دید یا فشارِ خونِ بسیار بالا — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشکی است.
- تورم و دردِ ناگهانیِ یک پا یا تنگیِ نفسِ ناگهانی که میتواند نشانهٔ لختهٔ خون باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ شدید که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد — به پزشک اطلاع دهید.
- دردِ غیرعادیِ فک یا زخمِ دهانی که بهبود نمییابد، بهویژه پس از کارِ دندانپزشکی — این موارد را با پزشک یا دندانپزشک در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کابوزانتینیب میتواند با داروهای متعددی تداخل داشته باشد. مصرفِ همزمان با برخی داروهای ضدقارچ، آنتیبیوتیکهای خاص یا داروهای ضدویروسی که متابولیسمِ کبدیِ دارو را تغییر میدهند، ممکن است غلظتِ کابوزانتینیب را در خون بیشازحد بالا یا پایین ببرد. برخی داروهای ضدتشنج نیز میتوانند اثرِ آن را کاهش دهند. مصرفِ همزمان با داروهای رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین ممکن است خطرِ خونریزی را افزایش دهد. آبگریپفروت و مکملهای گیاهی مانندِ گلِراعی (سنتجانزورت) نیز میتوانند جذب یا اثرِ دارو را تحتِ تأثیر قرار دهند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهای خود را به پزشک و داروساز بگویید تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی و مدیریت شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ کابوزانتینیب در بارداری توصیه نمیشود، زیرا شواهد نشان میدهند این دارو میتواند به جنین آسیب برساند. زنانی که توانِ باروری دارند بهتر است در طولِ درمان و مدتی پس از پایانِ آن از یک روشِ پیشگیریِ مطمئن از بارداری استفاده کنند؛ مردان نیز بهتر است دربارهٔ پیشگیری از بارداری با پزشک مشورت کنند. روشن نیست که این دارو در شیرِ مادر ترشح میشود یا نه، و به همین دلیل شیردهی در دورانِ مصرفِ آن معمولاً توصیه نمیشود. تصمیمِ نهایی دربارهٔ بارداری و شیردهی را حتماً با پزشکِ متخصص در میان بگذارید.
نگهداری
قرصهای کابوزانتینیب را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. درِ ظرفِ دارو را همیشه محکم بسته نگه دارید و آن را دور از دیدِ و دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 20 mg |
| قرص | 60 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کابوزانتینیب باعثِ ریزشِ کاملِ مو میشود؟
۰۲چرا باید کابوزانتینیب را با معدهٔ خالی مصرف کنم؟
۰۳اگر یک نوبتِ دارو را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۴آیا مصرفِ کابوزانتینیب پیش از جراحی مشکلی ایجاد میکند؟
۰۵آیا در طولِ درمان با کابوزانتینیب میتوانم فعالیتِ روزمرهٔ خود را ادامه دهم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۴ سازنده، در گروه L01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.