نیتروفورازون
نیتروفورازون داروی ضدباکتری موضعی از خانوادهٔ نیتروفورانهاست که بهصورت کرم روی پوست استفاده میشود.
بیشتر برای پیشگیری و کمک به درمان عفونت باکتریایی در سوختگیهای درجهٔ دو و سه و زخمهای پوستی عفونی به کار میرود.
این کرم فقط برای مصرف موضعی روی پوست است؛ نباید وارد چشم، دهان یا سایر غشاهای مخاطی شود و مصرف آن روی سطح وسیعی از بدن باید حتماً زیر نظر پزشک باشد.
اگر پس از چند روز مصرف، زخم بهبود نیافت، نشانههای حساسیت یا تحریک شدید پوستی دیدید، یا زخم و سوختگیتان وسیع و عمیق بود، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نیتروفورازون داروی ضدباکتری موضعی از خانوادهٔ نیتروفورانهاست که طیف اثر نسبتاً گستردهای روی باکتریهای گرممثبت و گرممنفی دارد. این دارو با مختلکردن فرآیندهای آنزیمی و متابولیک باکتری، از رشد و تکثیر آن جلوگیری میکند. شکل رایج آن در ایران، کرمی با غلظت ۰٫۲ درصد است که مستقیم روی پوست یا روی گاز استریل مالیده و روی زخم گذاشته میشود. هدف اصلی مصرف آن، پیشگیری از عفونت باکتریایی و کمک به بهبود زخمهای پوستی و سوختگیهاست، نه درمان بیماریهای داخلی یا عفونتهای سیستمیک.
موارد مصرف
- پیشگیری و کمک به درمان عفونت باکتریایی در سوختگیهای درجهٔ دو و سه
- کنترل عفونت در جراحیهای پوستی، مانند پیوند پوست (گرافت)
- درمان زخمهای پوستی عفونی، مانند زخم بستر و زخم واریسی
- کمک به پیشگیری از عفونت در برخی زخمهای باز، به تشخیص پزشک
روش مصرف
نیتروفورازون فقط برای مصرف موضعی روی پوست است، نه خوراکی. پیش از هر بار استفاده، بهتر است محل زخم یا سوختگی طبق دستور پزشک تمیز شود؛ سپس لایهٔ نازکی از کرم مستقیم روی ناحیهٔ آسیبدیده یا روی گاز استریل مالیده و روی زخم گذاشته میشود. تعداد دفعات استفاده، ضخامت لایه و مدت درمان را پزشک بر اساس وسعت و شدت زخم مشخص میکند و بهتر است دقیقاً همان برنامه رعایت شود. حتی اگر زخم زودتر بهبود یافت، درمان را بدون نظر پزشک قطع نکنید تا خطر بازگشت عفونت کم شود. از تماس دارو با چشم، داخل بینی، دهان و سایر غشاهای مخاطی خودداری کنید و در صورت تماس تصادفی، محل را با آب فراوان بشویید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سوختگیهای درجهٔ دو و سه
سوختگیهای وسیع یا عمیق باید زیر نظر پزشک یا مرکز سوختگی درمان شوند.
پیشگیری یا کنترل عفونت در جراحیهای پوستی و پیوند پوست
برای محل گرافت و محل برداشت، فقط روی نواحی تعیینشده و همراه پانسمان استریل استفاده شود.
زخمهای پوستی عفونی، مانند زخم بستر و زخم واریسی
در زخم بستر، کاهش فشار و در زخم واریسی، درمان علت زمینهای نیز ضروری است.
پیشگیری از عفونت در برخی زخمهای باز
برای همهٔ زخمهای باز یا زخمهای تمیز بهطور روتین لازم نیست و باید فقط با تجویز پزشک مصرف شود.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت پیشین به نیتروفورازون یا داروهای خانوادهٔ نیتروفوران (مانند نیتروفورانتوئین)
- کمبود آنزیم گلوکز-۶-فسفات دهیدروژناز (G6PD) در خود یا خانواده
- سابقهٔ بیماری کلیوی یا نارسایی کلیه
- زخم یا سوختگی وسیع، عمیق یا در سطح بزرگی از بدن
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- سابقهٔ حساسیت پوستی به کرمها یا پمادهای مشابه
عوارض احتمالی
- سوزش، خارش یا قرمزی خفیف در محل مصرف
- خشکی یا پوستهپوستهشدن پوست اطراف زخم
- تورم خفیف و موقت در روزهای نخست درمان
- تغییر رنگ موقت پوست در محل مصرف دارو
- بثورات گسترده، خارش شدید یا تاولزدن پوست؛ نشانهٔ حساسیت جدی است، مصرف را قطع کنید و با پزشک تماس بگیرید.
- تورم صورت یا لبها، گرفتگی گلو یا مشکل در تنفس؛ نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بدترشدن زخم، افزایش قرمزی، ترشح چرکی یا تب؛ میتواند نشانهٔ پیشرفت عفونت باشد، به پزشک مراجعه کنید.
- رنگپریدگی، خستگی غیرعادی یا زردی پوست و چشم، بهویژه در مصرف روی سطح وسیع؛ به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون نیتروفورازون عمدتاً بهصورت موضعی مصرف میشود، تداخل دارویی سیستمیک آن محدود است. با این حال، استفادهٔ همزمان آن با سایر داروها یا محصولات موضعی روی همان ناحیه از پوست ممکن است تحریک پوستی را بیشتر کند یا در اثربخشی دارو تداخل ایجاد کند. در سوختگیها یا زخمهای وسیع که جذب دارو به داخل بدن بیشتر است، احتمال اثرگذاری بر سایر داروها نیز افزایش مییابد. فهرست کامل داروها، مکملها و محصولات موضعی دیگری را که استفاده میکنید، حتماً به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ محدودی دربارهٔ مصرف نیتروفورازون در بارداری و شیردهی در دسترس است. مصرف موضعی روی سطح کوچکی از پوست معمولاً کمخطر در نظر گرفته میشود، اما تصمیم نهایی باید با پزشک باشد، بهویژه اگر قرار است دارو روی سطح وسیعی از بدن یا برای مدت طولانی استفاده شود. در دوران شیردهی نیز، پیش از مصرف، بهخصوص در نواحی نزدیک به سینه، با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این کرم را در دمای اتاق، دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید و پس از هر بار استفاده، درب آن را کاملاً ببندید. نیتروفورازون در تماس با نور و گرما ممکن است کمکم تیرهتر شود؛ اگر تغییر رنگ چشمگیری دیدید یا تاریخ انقضا گذشته بود، از آن استفاده نکنید. کرم را دور از دسترس کودکان نگه دارید و باقیماندهٔ مصرفنشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کرم | 0.2 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا نیتروفورازون برای هر زخم یا بریدگی کوچکی مناسب است؟
۰۲آیا نیتروفورازون وارد جریان خون میشود؟
۰۳چرا رنگ کرم نیتروفورازون گاهی تیرهتر میشود؟
۰۴روش درست استفاده از این کرم روی زخم چیست؟
۰۵اگر بعد از چند روز مصرف، زخم بهتر نشد چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۴ سازنده، در گروه D09AA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.