نیفدیپین
نیفدیپین از دستهٔ داروییِ مسدودکنندهٔ کانال کلسیم است که با شلکردنِ دیوارهٔ رگهای خونی، فشار خون را پایین میآورد و به قلب کمک میکند تا راحتتر کار کند.
این دارو بیشتر برای کنترلِ فشار خونِ بالا و پیشگیری از حملاتِ آنژینِ صدری (دردِ قفسهٔ سینه ناشی از تنگیِ عروقِ قلب) تجویز میشود.
قرصهای آهستهرهشِ نیفدیپین باید کامل و با آب بلعیده شوند و هرگز نباید خرد، جویده یا نصف شوند، چون این کار میتواند غلظتِ دارو را ناگهان بالا ببرد و فشار خون را خطرناک پایین بیاورد.
اگر دردِ قفسهٔ سینه شدیدتر یا مکررتر شد، یا علائمِ فشار خونِ خیلی پایین مانندِ سرگیجهٔ شدید و غش دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید. همچنین در صورتِ تورمِ ناگهانیِ پا یا بدن و تنگیِ نفس، با پزشکِ خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نیفدیپین دارویی از خانوادهٔ مسدودکنندههای کانال کلسیم (Calcium Channel Blocker)، از زیرگروهِ دیهیدروپیریدینها، است که برای درمانِ فشار خونِ بالا و آنژینِ صدری به کار میرود. این دارو با مسدودکردنِ ورودِ کلسیم به سلولهای عضلانیِ دیوارهٔ رگها، باعثِ شلشدن و گشادشدنِ عروق میشود؛ در نتیجه، مقاومتِ رگها کاهش مییابد، فشار خون پایین میآید و جریانِ خونِ رسیده به عضلهٔ قلب بهبود پیدا میکند. نیفدیپین در دو دستهٔ کلیِ اثرِ سریع (کپسول) و اثرِ طولانی (قرصِ آهستهرهش) عرضه میشود که کاربردِ بالینیِ متفاوتی دارند و نوعِ مناسب را پزشک انتخاب میکند. هدفِ اصلیِ درمان، کنترلِ پایدارِ فشار خون و کاهشِ تعداد و شدتِ حملاتِ آنژین است، نه رفعِ فوریِ علائم.
موارد مصرف
- کنترلِ فشار خونِ بالا (پرفشاریِ خون)
- پیشگیری از حملاتِ آنژینِ صدریِ پایدار (دردِ قفسهٔ سینهٔ ناشی از فعالیت)
- کنترلِ آنژینِ وازواسپاستیک یا پرینزمتال (اسپاسمِ عروقِ کرونر)
- کاهشِ دفعات و شدتِ پدیدهٔ رینود (سفید یا کبودشدنِ انگشتان در سرما) در مواردِ شدید، به تشخیصِ پزشک
روش مصرف
نحوهٔ دقیقِ مصرف و فاصلهٔ دوزها را پزشک یا داروساز بر اساسِ نسخه مشخص میکند. بسته به نوعِ فرآورده، نیفدیپین را میتوان با یا بدونِ غذا مصرف کرد، اما بهتر است هر روز در ساعتِ مشخصی مصرف شود تا اثرِ دارو یکنواخت بماند. قرصهای آهستهرهش (مانندِ آدالات الآ) باید کامل و با آب بلعیده شوند و هرگز نباید خرد، جویده یا نصف شوند، چون این کار میتواند باعثِ آزادشدنِ یکبارهٔ دارو و افتِ خطرناکِ فشار خون شود. در طولِ درمان از مصرفِ گریپفروت و آبِ آن خودداری کنید. اگر دارو برای فشار خون یا آنژین تجویز شده، بدونِ هماهنگی با پزشک آن را قطع نکنید، چون قطعِ ناگهانی میتواند کنترلِ بیماری را مختل کند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کنترل فشار خون بالا (پرفشاری خون)
برای درمان طولانیمدت فشار خون، فرم آهستهرهش ترجیح دارد؛ قرص یا کپسول آهستهرهش را کامل ببلعید و نجوید یا خرد نکنید.
پیشگیری از حملات آنژین صدری پایدار (درد قفسه سینه ناشی از فعالیت)
برای رفع حمله حاد درد قفسه سینه یا مصرف زیرزبانی نیست؛ حداکثر فرم آهستهرهش ۱۲۰ میلیگرم در روز است.
کنترل آنژین وازواسپاستیک یا پرینزمتال (اسپاسم عروق کرونر)
مصرف باید منظم و پیشگیرانه باشد، نه برای رفع فوری درد؛ افزایش دوز میتواند افت فشار و تشدید موقت درد قفسه سینه ایجاد کند.
کاهش دفعات و شدت پدیده رینود (سفید یا کبودشدن انگشتان در سرما)
فرم آهستهرهش ترجیح دارد و درمان معمولاً در فصل یا روزهای سرد ادامه مییابد؛ در صورت افت فشار، سرگیجه یا زخم انگشتان باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر تاکنون به نیفدیپین یا سایر مسدودکنندههای کانال کلسیم حساسیت داشتهاید، حتماً پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- سابقهٔ تنگیِ شدیدِ دریچهٔ آئورت، نارساییِ قلبی یا حملهٔ قلبیِ اخیر را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر بیماریِ کبدی دارید، بهویژه نارساییِ شدیدِ کبد، حتماً به پزشک بگویید، چون ممکن است نیاز به تنظیمِ دوز باشد.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان، بهویژه سایر داروهای فشار خون، را به پزشک اطلاع دهید.
- در صورتِ بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر عادتِ مصرفِ گریپفروت یا آبِ آن را دارید، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- تورمِ خفیفِ مچِ پا یا ساق (ادم)
- سردرد
- گرگرفتگی و قرمزیِ صورت
- سرگیجهٔ خفیف
- تپشِ قلب
- احساسِ خستگی
- تشدید یا بروزِ ناگهانیِ دردِ قفسهٔ سینه، بهویژه در شروعِ درمان یا تغییرِ دوز؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای نارساییِ قلبی مانندِ تنگیِ نفسِ فزاینده، تورمِ ناگهانیِ پاها یا افزایشِ سریعِ وزن؛ در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.
- افتِ شدیدِ فشار خون همراه با سرگیجهٔ شدید، سیاهیرفتنِ چشم یا غش؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا زبان و دشواری در تنفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضربانِ قلبِ بسیار سریع، نامنظم یا همراه با احساسِ سبکیِ سر؛ در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
نیفدیپین با برخی داروها و موادِ غذایی تداخل دارد. آبگریپفروت میتواند غلظتِ خونیِ دارو و خطرِ عوارض را بهطورِ محسوسی افزایش دهد، به همین دلیل بهتر است در طولِ درمان مصرف نشود. همزمانی با سایر داروهای پایینآورندهٔ فشار خون، بتابلوکرها یا نیتراتها ممکن است افتِ فشار خون را تشدید کند. برخی داروهای ضدقارچ و آنتیبیوتیکهای خاص میتوانند غلظتِ خونیِ نیفدیپین را افزایش دهند، در حالی که برخی داروهای ضدصرع ممکن است اثرِ آن را کاهش دهند. این دارو همچنین ممکن است غلظتِ خونیِ داروهایی مانندِ دیگوکسین را تغییر دهد، و الکل نیز میتواند افتِ فشار خون را تشدید کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ موجود دربارهٔ مصرفِ نیفدیپین در بارداری محدود است و تصمیمگیری دربارهٔ ادامه یا شروعِ آن در دورانِ بارداری، بهویژه در سهماههٔ اول، باید فقط توسطِ پزشک و با سنجشِ دقیقِ فایده و خطر انجام شود. نیفدیپین مقدارِ کمی از طریقِ شیر ترشح میشود؛ بنابراین مادرانِ شیرده پیش از مصرف باید حتماً با پزشک مشورت کنند تا سود و خطرِ آن برای مادر و نوزاد ارزیابی شود.
نگهداری
نیفدیپین را در دمای اتاق و دور از نور، رطوبت و گرمای مستقیم نگهداری کنید. دارو را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید، زیرا این دارو به نور حساس است. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول نرم | 10 mg |
| قرص | 30 mg |
| قرص | 10 mg |
| کپسول | 30 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم قرصِ آهستهرهشِ نیفدیپین را نصف کنم تا دوزم کمتر شود؟
۰۲چرا بعد از شروعِ نیفدیپین دچارِ تورمِ پا شدهام؟
۰۳چرا نیفدیپین هم به شکلِ کپسول و هم به شکلِ قرصِ آهستهرهش وجود دارد؟
۰۴اگر یک نوبتِ دارو را فراموش کردم چه کار کنم؟
۰۵آیا نیفدیپین باعثِ اعتیاد یا وابستگی میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۶ سازنده، در گروه C08CA05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.