نویراپین
نویراپین دارویی ضدرتروویروسی است که با مهارِ مستقیمِ آنزیمِ ویروسِ اچآیوی، از تکثیرِ آن در بدن جلوگیری میکند.
این دارو همیشه در ترکیب با داروهای ضدرتروویروسیِ دیگر برای کنترلِ درازمدتِ عفونتِ اچآیوی و کاهشِ بارِ ویروسی در خون تجویز میشود.
مهمترین خطرِ نویراپین، آسیبِ کبدی و واکنشهای پوستیِ شدید است، بهویژه در هفتههای نخستِ درمان؛ به همین دلیل پایشِ منظمِ آزمایشهایِ کبدی ضروری است.
در صورتِ بروزِ زردیِ پوست یا چشم، بثوراتِ پوستیِ گسترده، یا هرگونه احساسِ بیماریِ ناگهانی همراه با تب، بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نویراپین از خانوادهٔ مهارکنندههای غیرنوکلئوزیدیِ ترانسکریپتاز معکوس (NNRTI) است، گروهی از داروهای ضدرتروویروسی که برای مهارِ ویروسِ نقصِ ایمنیِ انسانی (اچآیوی) بهکار میروند. این دارو برخلافِ برخی داروهای همرده، نیازی به فعالسازیِ داخلِ سلولی ندارد و مستقیماً به آنزیمِ ترانسکریپتازِ معکوسِ ویروس متصل میشود و از فعالیتِ آن در ساختِ مادهٔ ژنتیکیِ ویروس جلوگیری میکند. نویراپین هرگز بهتنهایی مصرف نمیشود، بلکه همواره بخشی از یک رژیمِ درمانیِ ترکیبیِ چنددارویی است، زیرا مصرفِ تنهایِ آن بهسرعت به مقاومتِ دارویی میانجامد. هدفِ اصلی از این درمان، سرکوبِ بارِ ویروسی، حفظِ عملکردِ سیستمِ ایمنی و پیشگیری از پیشرفتِ بیماری است.
موارد مصرف
- درمانِ ترکیبیِ عفونتِ اچآیوی نوع یک در بزرگسالان، همراه با دستکم دو داروی ضدرتروویروسیِ دیگر
- بخشی از رژیمِ درمانیِ اچآیوی در کودکان، طبقِ صلاحدیدِ متخصصِ بیماریهایِ عفونی
- پیشگیری از انتقالِ اچآیوی از مادر به نوزاد، در برنامههای خاصِ زیرِ نظرِ متخصص
- جایگزینیِ برخی داروهایِ ضدرتروویروسیِ دیگر در رژیمِ درمانی، در مواردی که پزشک بهدلیلِ تحملِ بهترِ بیمار صلاح بداند
روش مصرف
نویراپین معمولاً بهصورتِ قرص یا سوسپانسیونِ خوراکی، با یا بدونِ غذا مصرف میشود؛ بهتر است هر بار در ساعتِ مشخصی از شبانهروز خورده شود تا سطحِ دارو در خون یکنواخت بماند. در آغازِ درمان، معمولاً یک دورهٔ کوتاهِ آغازین با دوزِ کمتر در نظر گرفته میشود تا خطرِ بروزِ بثوراتِ پوستی کاهش یابد؛ افزایشِ دوز به مرحلهٔ بعد فقط با تأییدِ پزشک و طبقِ نسخه انجام میگیرد. سوسپانسیون را پیش از مصرف خوب تکان دهید. پایبندیِ کامل به برنامهٔ مصرف اهمیتِ زیادی دارد و نباید دوزی فراموش شود؛ فراموشکردنِ مکررِ دوزها میتواند به مقاومتِ ویروس در برابرِ دارو بینجامد. هرگز بدونِ مشورتِ پزشک درمان را قطع یا دوباره شروع نکنید، بهویژه اگر پیشتر بهدلیلِ بثورات یا مشکلِ کبدی قطع شده باشد. مقدارِ دقیقِ مصرف و طولِ دوره را فقط پزشک بر اساسِ نسخه تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان ترکیبی عفونت اچآیوی نوع یک در بزرگسالان
با غذا یا بدون غذا مصرف میشود. دورهٔ آغازین ۱۴ روزه را کامل رعایت کنید؛ در صورت قطع مصرف بیش از ۷ روز، شروع دوباره معمولاً با تکرار دورهٔ آغازین انجام میشود. بروز بثورات شدید یا همراه تب، زخم دهان یا علائم آسیب کبدی، نیازمند قطع دارو و ارزیابی فوری است. راهنمای دوز نویراپین
پیشگیری از انتقال اچآیوی از مادر به نوزاد
این کاربرد فقط در برنامهٔ تخصصی اجرا شود؛ دوز پیشگیری نوزاد با دوز درمان عفونت تفاوت دارد و نوزادان نارس یا کموزن به پروتکل جداگانه نیاز دارند. راهنمای دوز پیشگیری نوزادان
جایگزینی برخی داروهای ضدرتروویروسی در رژیم درمانی اچآیوی نوع یک
تعویض فقط پس از بررسی مقاومت ویروس، وضعیت کبد و تداخلات دارویی انجام شود؛ نویراپین نباید بهتنهایی مصرف شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به نویراپین یا هر دارویِ دیگری حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- هرگونه بیماریِ کبدی یا نتیجهٔ غیرطبیعیِ آزمایشِ کبد در گذشته را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی، بهویژه قرصهایِ پیشگیری از بارداری، را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروعِ دارو با پزشک مشورت کنید.
- در صورتِ ابتلایِ همزمان به هپاتیتِ بی یا سی، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
- پیش از شروعِ دارو، آزمایشهایِ عملکردِ کبد و شمارشِ سلولهایِ ایمنی (CD4) طبقِ نظرِ پزشک انجام میشود.
عوارض احتمالی
- بثوراتِ خفیفِ پوستی، بهویژه در هفتههای نخستِ درمان
- سردرد
- حالتِ تهوع
- خستگی و بیحالی
- دردِ شکم
- اسهال
- بثوراتِ گستردهٔ پوستی همراه با تاول، زخمِ دهان، تب یا پوستهپوستهشدنِ پوست، نشانهٔ واکنشِ پوستیِ شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره، دردِ شدیدِ شکم یا خستگیِ غیرمعمول، نشانهٔ آسیبِ کبدی است؛ بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید.
- تب همراه با بثوراتِ پوستی، تورمِ صورت یا گلو، یا احساسِ بیماریِ عمومیِ شدید، میتواند نشانهٔ واکنشِ حساسیتیِ جدی باشد؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- تنگیِ نفسِ ناگهانی یا تورمِ لب و زبان، نیازمندِ مراقبتِ فوریِ پزشکی است؛ با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
نویراپین بر شیوهٔ متابولیزهشدنِ بسیاری از داروهای دیگر در کبد اثر میگذارد و میتواند اثربخشیِ آنها را کاهش دهد؛ از جمله قرصهایِ پیشگیری از بارداریِ هورمونی که ممکن است دیگر اثرِ کافی نداشته باشند و نیاز به روشِ مکملِ پیشگیری باشد. تداخل با برخی داروهایِ ضدرتروویروسیِ دیگر، داروهایِ ضدسل مانندِ ریفامپین، برخی داروهایِ ضدقارچ، متادون و برخی داروهایِ ضدتشنج نیز شناختهشده است و میتواند نیازمندِ تنظیمِ دوز یا تغییرِ داروها باشد. مصرفِ همزمانِ گیاهِ گلراعی (سنتجانزورت) نیز توصیه نمیشود، زیرا اثربخشیِ نویراپین را کاهش میدهد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی پیش از شروعِ درمان بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
نویراپین در گذشته نقشِ مهمی در پیشگیری از انتقالِ اچآیوی از مادر به نوزاد داشته و در برخی پروتکلهایِ درمانیِ بارداری هنوز کاربرد دارد، اما تصمیم دربارهٔ مصرفِ آن در دورانِ بارداری باید همیشه توسطِ متخصصِ زنان و متخصصِ بیماریهایِ عفونی و با درنظرگرفتنِ وضعیتِ ویروسیِ مادر گرفته شود. دربارهٔ شیردهی نیز، هم مسئلهٔ انتقالِ اچآیوی از راهِ شیرِ مادر و هم عبورِ دارو به شیر باید ارزیابی شود؛ این تصمیم را هرگز بهتنهایی نگیرید و حتماً با تیمِ درمانِ اچآیوی مشورت کنید.
نگهداری
نویراپین را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیم نگهداری کنید. سوسپانسیون را طبقِ راهنماییِ داروساز نگه دارید و از انجمادِ آن پرهیز کنید. دارو را همیشه دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ آن را بررسی کنید. داروهایِ تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| سوسپانسیون | 50 mg / 5mL |
| قرص | 200 mg |
| قرص | 50 mg / 5mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا در ابتدایِ درمان دوزِ کمتری از نویراپین تجویز میشود؟
۰۲اگر پس از شروعِ نویراپین دچارِ بثوراتِ پوستی شدم چه باید بکنم؟
۰۳آیا میتوان نویراپین را بهتنهایی و بدونِ داروی دیگر مصرف کرد؟
۰۴چرا در طولِ درمان با نویراپین آزمایشِ خون تکرار میشود؟
۰۵آیا نویراپین بر اثرِ قرصِ ضدبارداری تأثیر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۷ سازنده، در گروه J05AG01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.