نلفیناویر

نلفیناویر دارویی از گروهِ مهارکننده‌های پروتئازِ اچ‌آی‌وی است که برای کنترلِ عفونتِ ویروسِ نقصِ ایمنیِ انسانی (اچ‌آی‌وی) به‌کار می‌رود. این دارو با مسدودکردنِ آنزیمِ پروتئازِ ویروس، مانعِ برش‌خوردنِ پروتئین‌های بزرگِ آن به قطعاتِ کوچک‌ترِ لازم برای ساختِ ذره‌های جدید و بالغِ ویروسی می‌شود؛ در نتیجه ذره‌هایی ناقص و غیرِعفونی تولید می‌شوند. نلفیناویر هیچ‌گاه به‌تنهایی مصرف نمی‌شود و همیشه بخشی از یک رژیمِ چنددارویی موسوم به «درمانِ ترکیبیِ ضدرتروویروسی» است. هدف از مصرفِ آن، پایین‌نگه‌داشتنِ بارِ ویروسی در خون، حفظِ عملکردِ سیستمِ ایمنی و به‌تعویق‌انداختنِ پیشرفتِ بیماری به مرحلهٔ ایدز است.

نلفیناویر را همیشه همراه با غذا یا بلافاصله پس از یک وعدهٔ غذایی یا میان‌وعدهٔ سبک مصرف کنید، چون وجودِ غذا در معده جذبِ این دارو را به‌طورِ چشمگیری بیشتر می‌کند و مصرف با معدهٔ خالی می‌تواند اثربخشیِ درمان را کم کند. قرص را کامل و با آب بنوشید، مگر پزشک یا داروساز روشِ دیگری را توصیه کرده باشد، و آن را در ساعاتِ ثابتی از شبانه‌روز مصرف کنید تا سطحِ دارو در خون یکنواخت بماند. پایبندیِ کامل به برنامهٔ دارویی — بدونِ فراموش‌کردنِ نوبت‌ها و بدونِ قطعِ خودسرانه، حتی در صورتِ احساسِ بهبود — برای جلوگیری از مقاوم‌شدنِ ویروس به دارو حیاتی است. مقدارِ دقیقِ مصرف، تعدادِ نوبت‌ها در روز و طولِ دورهٔ درمان را فقط پزشکِ معالج بر پایهٔ نسخه تعیین می‌کند و هر تغییری در رژیمِ دارویی باید با هماهنگیِ او انجام شود.

نلفیناویر عمدتاً در کبد و از طریقِ آنزیم‌هایی متابولیزه می‌شود که مسئولِ تجزیهٔ بسیاری از داروهای دیگر نیز هستند؛ به همین دلیل تداخل‌های داروییِ این دارو گسترده و مهم است. مصرفِ هم‌زمانِ نلفیناویر با ریفامپین معمولاً توصیه نمی‌شود، چون سطحِ خونیِ نلفیناویر را به‌شدت کاهش می‌دهد. هم‌زمانی با برخی داروهای کاهندهٔ چربیِ خون از خانوادهٔ استاتین (به‌ویژه سیم‌واستاتین و لواستاتین)، برخی داروهای قلبی و برخی آرام‌بخش‌های خاص نیز به‌دلیلِ خطرِ عوارضِ جدی ممنوع یا محدود است. داروهای کاهندهٔ اسیدِ معده از گروهِ مهارکننده‌های پمپِ پروتون جذبِ نلفیناویر را به‌شدت کم می‌کنند و هم‌زمانیِ آن‌ها معمولاً توصیه نمی‌شود؛ گلِ راعی نیز اثربخشیِ نلفیناویر را کاهش می‌دهد. این دارو همچنین می‌تواند اثرِ قرص‌های ضدبارداریِ هورمونی را کم کند، بنابراین در طولِ درمان به یک روشِ مکملِ پیشگیری از بارداری نیاز است. فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفی‌ات را همیشه به پزشک و داروساز بگو تا تداخل‌های احتمالی بررسی و رژیمِ درمانی ایمن تنظیم شود.