نفازولین
نفازولین یک قطرهٔ چشمیِ ضداحتقان از خانوادهٔ محرکهای آلفا-آدرنرژیک است که با تنگکردنِ موقتِ رگهای ملتحمه، سرخیِ چشم را کم میکند.
بیشتر برای رفعِ سریع و موقتِ قرمزیِ چشم ناشی از تحریکِ خفیف—مانندِ گردوغبار، دود، شنا یا خستگیِ چشم—بهکار میرود.
مصرفِ طولانی یا مکررِ این قطره میتواند باعثِ «قرمزیِ برگشتی» شود؛ یعنی پس از قطعِ دارو چشم حتی قرمزتر از قبل بهنظر برسد، به همین دلیل باید فقط کوتاهمدت مصرف شود.
اگر قرمزی یا تحریکِ چشم بیش از چند روز ادامه داشت، بدتر شد، یا با دردِ چشم و تاریِ دید همراه بود، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نفازولین دارویی از گروهِ محرکهای آلفا-آدرنرژیک (Alpha-Adrenergic Agonist) با اثرِ ضداحتقانیِ موضعی است. این قطرهٔ چشمی با تنگکردنِ رگهای خونیِ سطحیِ ملتحمه، خونرسانیِ اضافه را کم میکند و در نتیجه سرخیِ چشم بهسرعت برطرف میشود. اثرِ آن معمولاً چند دقیقه پس از چکاندن آغاز میشود و برایِ مدتی کوتاه ادامه دارد. نفازولین فقط رویِ نشانهٔ سرخی اثر میگذارد و علتِ زمینهایِ تحریک یا التهابِ چشم را درمان نمیکند. به همین دلیل مصرفِ آن باید کوتاهمدت و طبقِ نظرِ پزشک یا داروساز باشد.
موارد مصرف
- کاهشِ سریع و کوتاهمدتِ قرمزیِ چشم ناشی از تحریکِ خفیف (گردوغبار، دود، کلر یا آبِ استخر)
- تسکینِ گذرایِ قرمزی و ناراحتیِ خفیفِ چشم مرتبط با حساسیتهای فصلی یا محیطی
- کاهشِ موقتِ تورم و پرخونیِ سطحیِ ملتحمه (احتقانِ چشمی)
- برطرفکردنِ سریعِ سرخی و سوزشِ خفیفِ چشم پس از قرارگرفتنِ طولانی در برابرِ صفحهنمایش یا محیطهای خشک و پرگردوغبار
روش مصرف
طبقِ اصولِ کلی، پیش از چکاندنِ قطره دستها را بشویید و نوکِ ظرفِ آن را به چشم، پلک یا هر سطحِ دیگری نزنید تا آلوده نشود. این دارو باید فقط برایِ مدتِ کوتاه و در حدِ نیاز مصرف شود؛ ادامهدادنِ پیوسته و طولانیمدتِ آن—حتی بدونِ نسخهٔ رسمی—توصیه نمیشود، چون خطرِ قرمزیِ برگشتی را بالا میبرد. اگر از لنزِ تماسی استفاده میکنید، معمولاً باید پیش از چکاندنِ قطره آن را درآورید و طبقِ راهنماییِ پزشک یا داروساز مدتی صبر کنید تا دوباره بگذارید. تعدادِ دفعاتِ مصرف، مدتِ درمان و هرگونه تغییر در نحوهٔ استفاده را پزشک یا داروسازِ شما تعیین میکند و روی بروشورِ داخلِ جعبه هم درج شده است؛ بدونِ مشورت، مصرف را طولانیتر از حدِ توصیهشده ادامه ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
قرمزی چشم ناشی از تحریک خفیف (گردوغبار، دود، کلر یا آب استخر)
مصرف طولانی یا مکرر میتواند قرمزی برگشتی و تحریک چشم ایجاد کند؛ در صورت تداوم قرمزی، درد یا تاری دید، مصرف را قطع و معاینه شوید.
قرمزی و ناراحتی خفیف چشم مرتبط با حساسیت فصلی یا محیطی
این دارو فقط قرمزی را موقتاً کاهش میدهد و برای مصرف طولانیِ علائم حساسیت مناسب نیست؛ مصرف مکرر میتواند قرمزی برگشتی ایجاد کند.
تورم و پرخونی سطحی ملتحمه (احتقان چشمی)
اگر قرمزی طی ۴۸ ساعت بهتر نشد، یا درد و تاری دید ایجاد شد، مصرف را قطع و برای معاینه مراجعه کنید.
سرخی و سوزش خفیف چشم پس از کار طولانی با صفحهنمایش یا حضور در محیط خشک و پرگردوغبار
برای خشکی مداوم چشم مناسب نیست؛ مصرف مکرر نفازولین میتواند تحریک و قرمزی برگشتی ایجاد کند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ گلوکومِ زاویهبسته (نوعی افزایشِ فشارِ چشم) دارید، حتماً پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- اگر پیشتر به نفازولین یا هر یک از اجزایِ این قطره حساسیت نشان دادهاید، آن را مصرف نکنید و به پزشک اطلاع دهید.
- ابتلا به فشارِخونِ بالا، بیماریِ قلبی، پرکاریِ تیروئید یا دیابت را پیش از مصرف با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.
- فهرستِ همهٔ داروهای مصرفی—بهویژه داروهای ضدافسردگی یا هر داروی دیگرِ اثرگذار بر رگها و فشارِ خون—را به پزشک یا داروساز بگویید.
- در صورتِ بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر از لنزِ تماسی استفاده میکنید یا چشمتان بهتازگی تحتِ جراحی یا آسیبدیدگی بوده، پیش از مصرف به پزشک یا داروساز بگویید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا تیرکشیدنِ خفیف و کوتاهمدت بلافاصله پس از چکاندنِ قطره
- گشادیِ خفیفِ مردمکِ چشم
- تاریِ گذرایِ دید بلافاصله پس از مصرف
- افزایشِ موقتِ اشکریزش
- احساسِ خشکی یا وجودِ جسمِ خارجی در چشم
- قرمزی، سوزش یا تحریکِ چشم که بدتر میشود یا پس از چند روز مصرف برطرف نمیشود؛ مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- دردِ شدیدِ چشم، دیدنِ هاله دورِ نورها یا تاریِ دید همراه با تهوع که میتوانند نشانهٔ حملهٔ گلوکوم باشند؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ پلک یا صورت، خارشِ گسترده یا مشکل در تنفس؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- تپشِ قلب، سردردِ شدید یا افزایشِ ناگهانیِ فشارِ خون؛ مصرف را قطع کنید و در اسرعوقت با پزشک تماس بگیرید.
- بلعِ تصادفیِ این قطره، بهویژه توسطِ کودکان، که میتواند با خوابآلودگیِ شدید، کندیِ تنفس یا ضربانِ قلب، و افتِ دمای بدن همراه باشد؛ در این صورت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
نفازولین میتواند با داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI) و برخی ضدافسردگیهای سهحلقهای تداخل داشته باشد و اثرِ آنها را بر فشارِ خون تشدید کند؛ به همین دلیل مصرفِ همزمان با این داروها معمولاً توصیه نمیشود. همچنین بهکاربردنِ همزمانِ آن با سایرِ قطرههای ضداحتقانِ چشمی یا بینی میتواند اثرِ تنگکنندگیِ رگها را جمع کند. فهرستِ کاملِ داروها، قطرههای چشمیِ دیگر و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی پیش از مصرف بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ مصرفِ نفازولینِ چشمی در دورانِ بارداری و شیردهی در دست است. جذبِ آن به داخلِ بدن از راهِ چشم معمولاً اندک است، اما همین مقدارِ کم هم میتواند اثر داشته باشد؛ به همین دلیل مصرفِ آن در بارداری یا شیردهی باید فقط با تأیید و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود.
نگهداری
این قطره را در دمایِ اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب نگه دارید، مگر آنکه روی بستهٔ آن دستورِ دیگری قید شده باشد. پس از هر بار استفاده، درِ ظرف را محکم ببندید و از تماسِ نوکِ آن با چشم، دست یا هر سطحِ دیگری خودداری کنید تا آلوده نشود. این دارو را همیشه دور از دید و دسترسِ کودکان نگه دارید، چون بلعِ تصادفیِ آن حتی در مقدارِ کم میتواند خطرناک باشد. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا و ظاهرِ محلول (تغییرِ رنگ یا کدرشدن) را بررسی کنید و طبقِ توصیهٔ روی برچسبِ جعبه، پس از گذشتِ مدتِ مشخصشده از بازکردنِ آن، باقیماندهٔ دارو را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 0.1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱استفاده از قطرهٔ نفازولین را چند روز میتوان ادامه داد؟
۰۲چرا بعد از مدتی مصرفِ این قطره، چشمم قرمزتر از قبل شده است؟
۰۳آیا این قطره برایِ کودکان بیخطر است؟
۰۴آیا میتوان همراه با لنزِ تماسی از این قطره استفاده کرد؟
۰۵اگر همزمان از قطرهٔ چشمیِ دیگری هم استفاده کنم، مشکلی پیش میآید؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۱۰ سازنده، در گروه S01GA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.