نفازولین
نفازولین یک ضداحتقانِ موضعیِ بینی است که با تنگکردنِ موقتِ رگهای مخاطِ بینی، تورم و گرفتگی را کاهش میدهد.
بیشتر برای تسکینِ سریع و کوتاهمدتِ گرفتگیِ بینی ناشی از سرماخوردگی، آنفلوانزا، سینوزیت یا آلرژیِ فصلی بهکار میرود.
این دارو فقط برای مصرفِ کوتاهمدت ساخته شده؛ مصرفِ طولانی یا مکررِ آن میتواند گرفتگیِ برگشتیِ بینی ایجاد کند.
اگر پس از چند روز مصرف، گرفتگیِ بینی بهتر نشد یا احساس کردید به مصرفِ مکرر و طولانیتر نیاز دارید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نفازولین یک مادهٔ ضداحتقانِ موضعی از گروهِ آگونیستهای آلفا-آدرنرژیک (Alpha-adrenergic Agonist) با ساختارِ ایمیدازولینی است که در دستهٔ داروهای مؤثر بر دستگاهِ تنفس قرار میگیرد. این دارو در ایران با نامهای تجاریِ گوناگونی از جمله نفازولین، نافوکس، آنیزولین و دکوفزول عرضه میشود. اثرِ آن از راهِ تنگکردنِ رگهای خونیِ کوچکِ مخاطِ بینی و کاهشِ تورمِ بافت است که راهِ عبورِ هوا را باز میکند. این اثر معمولاً سریع ظاهر میشود و برای چند ساعت باقی میماند. هدفِ اصلیِ آن، تسکینِ کوتاهمدتِ علامتیِ گرفتگیِ بینی است، نه درمانِ ریشهایِ علتِ زمینهای مانندِ عفونت یا آلرژی.
موارد مصرف
- کاهشِ گرفتگیِ بینی ناشی از سرماخوردگیِ معمولی
- تسکینِ گرفتگیِ بینی در جریانِ آنفلوانزا
- کمک به بازشدنِ راهِ تنفسی در سینوزیتِ حاد
- کاهشِ گرفتگیِ بینی ناشی از آلرژیِ فصلی یا رینیتِ آلرژیک
روش مصرف
این قطره یا اسپری فقط برای مصرفِ موضعی در بینی است. پیش از استفاده بهتر است بینی بهآرامی تخلیه شود و سپس دارو طبقِ روشِ آموزشدادهشده روی برچسب یا توسطِ داروساز، در هر سوراخِ بینی چکانده یا اسپری شود؛ نوکِ ظرف نباید به بینی، دست یا سطوحِ دیگر تماس پیدا کند تا آلودگی پیش نیاید. مصرف باید در کوتاهترین بازهٔ زمانیِ لازم و به همان تعدادِ دفعاتی باشد که پزشک یا داروساز تعیین کرده است؛ افزایشِ خودسرانهٔ تعداد یا مدتِ مصرف توصیه نمیشود. اگر پس از دورهٔ کوتاهِ توصیهشده هنوز نیاز به این دارو احساس شود، بهجایِ ادامهٔ خودسرانه بهتر است با پزشک مشورت شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
گرفتگی بینی ناشی از سرماخوردگی معمولی
برای تسکین موقت است؛ بیش از ۳ روز پیاپی مصرف نشود، زیرا ممکن است گرفتگی برگشتی ایجاد یا تشدید شود.
گرفتگی بینی در جریان آنفلوانزا
برای تسکین موقت است؛ بیش از ۳ روز پیاپی مصرف نشود، زیرا ممکن است گرفتگی برگشتی ایجاد یا تشدید شود.
گرفتگی بینی در سینوزیت حاد
فقط گرفتگی بینی را موقتاً کاهش میدهد و درمان علت سینوزیت نیست؛ بیش از ۳ روز پیاپی مصرف نشود.
گرفتگی بینی ناشی از آلرژی فصلی یا رینیت آلرژیک
برای مصرف کوتاهمدت است؛ مصرف طولانیتر میتواند گرفتگی برگشتی ایجاد یا تشدید کند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به نفازولین یا سایرِ ضداحتقانهای مشابه حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
- ابتلا به فشارِخونِ بالا، بیماریِ قلبیعروقی، پرکاریِ تیروئید یا دیابت را پیش از مصرف با پزشک در میان بگذارید.
- اگر به گلوکوم (آب سیاهِ چشم)، بهویژه از نوعِ زاویهبسته، مبتلا هستید، پزشک را از آن مطلع کنید.
- مصرفِ همزمانِ داروهای ضدافسردگیِ مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI) یا سایرِ داروهای فشارِخون و قلب را حتماً گزارش دهید.
- در صورتِ بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- برای کودکانِ خردسال بدونِ نظرِ صریحِ پزشک از این دارو استفاده نکنید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا گزگزِ خفیف و گذرا در بینی هنگامِ مصرف
- خشکیِ مخاطِ بینی
- عطسهٔ گذرا
- تحریکِ خفیفِ موضعی یا احساسِ کرختیِ گذرا
- گرفتگیِ برگشتیِ بینی که با ادامهٔ مصرف بدتر میشود؛ در این حالت مصرف را طبقِ راهنماییِ پزشک قطع یا کم کنید.
- تپشِ قلب، تندشدنِ ضربانِ قلب یا بالارفتنِ فشارِ خون؛ در صورتِ بروز، مصرف را متوقف کنید و با پزشک تماس بگیرید.
- سردرد، بیقراری، لرزش یا بیخوابیِ غیرِعادی؛ اگر ادامهدار بود، به پزشک اطلاع دهید.
- علائمِ حساسیتِ شدید مانندِ تورمِ صورت و لب، کهیرِ گسترده یا دشواریِ تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- در کودکان، بروزِ خوابآلودگیِ شدید، رنگپریدگی، سستیِ غیرِعادی یا کندشدنِ تنفس پس از مصرف یا بلعِ تصادفی؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
نفازولین میتواند با داروهای ضدافسردگیِ مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز و همچنین داروهای ضدافسردگیِ سهحلقهای تداخل داشته باشد و خطرِ بالارفتنِ ناگهانیِ فشارِ خون را افزایش دهد. مصرفِ همزمان با سایرِ داروهای سمپاتومیمتیک یا ضداحتقانهای خوراکی نیز میتواند اثراتِ قلبیعروقی را تشدید کند. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و قطرههای دیگری را که مصرف میکنید به پزشک و داروساز بگویید تا تداخلهای احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ مصرفِ نفازولین در بارداری و شیردهی در دست است؛ جذبِ آن از مخاطِ بینی معمولاً اندک است اما بهطورِ کامل صفر نیست. به همین دلیل، مصرف در این دوران باید فقط با تشخیص و صلاحدیدِ پزشک و در کوتاهترین زمانِ ممکن انجام شود، نه بهصورتِ خودسرانه.
نگهداری
این دارو را دور از دسترسِ کودکان، در دمایِ اتاق و به دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگه دارید. درِ ظرف را همیشه محکم ببندید و از تماسِ نوکِ آن با دست یا سطوحِ دیگر خودداری کنید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ یا حالتِ محلول تغییر کرد، آن را دور بریزید. ازآنجاکه بلعِ حتی مقدارِ کمی از این دارو میتواند برای کودکان خطرناک باشد، نگهداری در جایی کاملاً دور از دسترسِ آنها اهمیتِ ویژهای دارد.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| اسپری | 0.05 % |
| قطره | 0.05 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چند روز میتوان از قطره یا اسپریِ نفازولین استفاده کرد؟
۰۲آیا نفازولین اعتیادآور است؟
۰۳چرا بعد از استفاده احساسِ سوزش یا خشکی در بینی دارم؟
۰۴آیا مصرفِ این دارو برای کودکان بیخطر است؟
۰۵اگر گرفتگیِ بینی با این دارو بهتر نشد، چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۱۰ سازنده، در گروه R01AA08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.