موملوتینیب
موملوتینیب یک داروی ضدسرطان هدفمند و مهارکنندهٔ آنزیمهای ژانوس کیناز است. این دارو با اثر بر التهاب و تنظیم آهن، برای کنترل میلوفیبروز همراه کمخونی در بزرگسالان به کار میرود.
بیشتر برای میلوفیبروز اولیه یا میلوفیبروز ثانویه پس از پلیسیتمی ورا یا ترومبوسیتمی اساسی استفاده میشود. هدف آن کاهش بزرگی طحال و علائم بیماری و کمک به بهبود کمخونی است.
موملوتینیب میتواند تعداد پلاکتها و گلبولهای سفید را کم کند و به کبد آسیب بزند؛ آزمایش شمارش خون و کبد در طول درمان لازم است. قطع یا وقفهٔ خودسرانه نیز ممکن است علائم میلوفیبروز را شدیدتر کند.
در صورت تب و لرز، نشانههای عفونت، خونریزی یا کبودی غیرعادی، زردی، ادرار تیره یا بثورات تاولدار سریع پیگیری کنید. درد قفسهٔ سینه، ضعف یکطرفه، اختلال تکلم یا تنگی نفس ناگهانی نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
موملوتینیب یک داروی ضدسرطان هدفمند از گروه مهارکنندههای آنزیمهای ژانوس کیناز است. برای برخی بزرگسالان مبتلا به میلوفیبروز همراه کمخونی به کار میرود؛ در این بیماری، بافت غیرطبیعی و اسکار بهتدریج جای بخشی از مغز استخوان را میگیرد. موملوتینیب با کاهش پیامرسانی غیرطبیعی این آنزیمها، التهاب، بزرگی طحال و علائم بیماری را کم میکند. همچنین با اثر بر تنظیم آهن در کبد، ممکن است ساخت گلبول قرمز را بیشتر کند و کمخونی و نیاز به انتقال خون را بهبود دهد.
موارد مصرف
- میلوفیبروز اولیهٔ با خطر متوسط یا بالا در بزرگسالان مبتلا به کمخونی
- میلوفیبروز ثانویه پس از پلیسیتمی ورا در بزرگسالان مبتلا به کمخونی
- میلوفیبروز ثانویه پس از ترومبوسیتمی اساسی در بزرگسالان مبتلا به کمخونی
- کاهش بزرگی طحال مرتبط با میلوفیبروز
- کاهش علائم مرتبط با میلوفیبروز، مانند خستگی و علائم عمومی بیماری
- کمک به بهبود کمخونی و کاهش نیاز به انتقال خون در برخی بیماران
روش مصرف
مقدار، زمانبندی و مدت درمان را پزشک بر اساس وضعیت بیماری و آزمایشها تعیین میکند. این قرص معمولاً به صورت خوراکی و روزی یکبار مصرف میشود و میتوان آن را با یا بدون غذا خورد. قرص را کامل با آب ببلعید و آن را نصف، خرد یا نجوید. اگر یک نوبت را فراموش کردید، نوبت فراموششده را دو برابر نکنید و نوبت بعدی را طبق برنامهٔ همیشگی مصرف کنید. شمارش سلولهای خونی و آزمایشهای کبد معمولاً پیش از شروع و در طول درمان انجام میشود. دارو را بدون هماهنگی قطع یا برای مدتی متوقف نکنید؛ در صورت نیاز به قطع، پزشک دربارهٔ روش مناسب تصمیم میگیرد.
پیش از مصرف بدانید
- عفونت فعال، تب، عفونتهای مکرر یا سابقهٔ هپاتیت ب را اطلاع دهید؛ درمان در عفونت فعال معمولاً تا برطرف شدن آن شروع نمیشود.
- هرگونه بیماری کبدی، زردی قبلی یا بالا بودن آنزیمهای کبدی را بگویید؛ در نارسایی شدید کبدی ممکن است شروع یا ادامهٔ درمان به تنظیم ویژه نیاز داشته باشد.
- اگر پلاکت یا گلبول سفیدتان پایین است یا خونریزی غیرعادی دارید، پیش از شروع درمان مطرح کنید.
- سابقهٔ بیماری قلبی، سکتهٔ قلبی یا مغزی، لختهٔ خون، سرطان دیگر، یا سیگار فعلی یا قبلی را به متخصص بگویید تا سود و خطر درمان سنجیده شود.
- اگر به موملوتینیب یا یکی از اجزای قرص حساسیت داشتهاید، اطلاع دهید.
- اگر باردارید، احتمال بارداری دارید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف اطلاع دهید؛ ایمنی و اثربخشی این دارو در کودکان ثابت نشده است.
عوارض احتمالی
- خستگی و بیحالی
- سرگیجه
- اسهال
- تهوع
- درد شکم
- کاهش تعداد پلاکتها، که گاهی فقط در آزمایش دیده میشود
- عفونت جدی یا فعالشدن دوبارهٔ هپاتیت ب: تب، لرز، سرفه، تنگی نفس، اسهال یا سوزش ادرار را سریع گزارش کنید؛ تنگی نفس شدید یا بدحالی واضح نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
- کاهش پلاکت یا گلبول سفید و خونریزی: کبودی غیرعادی، خونریزی بندنیامدنی، مدفوع سیاه یا ضعف شدید را فوراً به پزشک اطلاع دهید؛ خونریزی شدید را اورژانسی تلقی کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- آسیب کبدی: زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، بیاشتهایی، خستگی شدید یا درد قسمت بالای راست شکم نیاز به تماس سریع با پزشک و بررسی فوری آزمایشهای کبد دارد.
- واکنش پوستی شدید: بثورات رو به گسترش، درد یا سوزش پوست، تاول در لب، دهان یا چشم، و پوستهریزی را جدی بگیرید؛ فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید و دربارهٔ نوبت بعدی بدون ارزیابی پزشکی تصمیم نگیرید.
- حملهٔ قلبی، سکتهٔ مغزی یا لخته: درد یا فشار قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، ضعف یکطرفه، اختلال تکلم، یا تورم و درد یک پا نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
- بدترشدن علائم پس از قطع یا وقفه: تب، تنگی نفس، سرگیجه، ضعف، تعریق شبانه یا درد قسمت چپ بالای شکم یا شانه را سریع گزارش کنید؛ تنگی نفس، غش یا بدحالی شدید فوراً به اورژانس نیاز دارد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
موملوتینیب با یا بدون غذا مصرف میشود و تداخل غذایی مهمی برای آن شناخته نشده است. برخی داروهایی که انتقال موملوتینیب را در کبد مهار میکنند میتوانند مقدار آن و خطر عوارض را بالا ببرند؛ از طرف دیگر، موملوتینیب ممکن است مقدار بعضی داروها، از جمله رزوواستاتین، را در خون افزایش دهد و نیاز به تنظیم آنها ایجاد کند. دربارهٔ مصرف الکل اطلاعات کافی برای بیخطر دانستن مصرف همزمان وجود ندارد و بهدلیل احتمال آسیب کبدی، مصرف آن را با تیم درمان هماهنگ کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کافی انسانی دربارهٔ بارداری وجود ندارد و مطالعات حیوانی احتمال آسیب به جنین را نشان دادهاند؛ بنابراین در بارداری فقط پس از ارزیابی دقیق فایده و خطر توسط متخصص مصرف شود. اگر امکان بارداری دارید، در طول درمان و تا دستکم یک هفته پس از آخرین نوبت از روش پیشگیری مؤثر استفاده کنید. در شیردهی نیز مصرف توصیه نمیشود و باید در طول درمان و تا دستکم یک هفته پس از آخرین نوبت شیردهی انجام نشود.
نگهداری
قرص را در بستهبندی اصلی، در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرمای زیاد و نور مستقیم نگه دارید؛ درِ بسته را پس از هر بار مصرف محکم ببندید. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید و پیش از مصرف تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید. اگر دستور نگهداری روی جعبهٔ فرآورده متفاوت است، همان دستور مقدم است.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا لوسیمومل همان موملوتینیب است؟
۰۲آیا موملوتینیب کمخونی را بهتر میکند؟
۰۳اگر یک نوبت موملوتینیب را فراموش کنم چه کنم؟
۰۴آیا موملوتینیب را باید همراه غذا مصرف کنم؟
۰۵آیا میتوانم با بهتر شدن علائم، موملوتینیب را قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.