میزوپروستول
میزوپروستول آنالوگ مصنوعی پروستاگلاندین است که بر عضلهٔ رحم و دهانهٔ رحم اثر میگذارد. این دارو در گروه داروهای مؤثر بر دستگاه تناسلی زنان قرار میگیرد.
این دارو بیشتر برای نرم و آماده کردن دهانهٔ رحم، کمک به شروع زایمان، و تخلیهٔ رحم در سقط ناقص یا بارداری متوقفشده به کار میرود. همهٔ این کاربردها همیشه زیر نظر مستقیم پزشک انجام میشود.
این دارو هرگز نباید بدون تجویز و نظارت مستقیم پزشک مصرف شود، چون مصرف نادرست میتواند خونریزی شدید، عفونت یا پارگی رحم ایجاد کند.
اگر پس از مصرف این دارو خونریزی شدید یا طولانی، درد شدید شکم یا تب بالا داشتید، با اورژانس تماس بگیرید. همچنین پیش از هرگونه مصرف، سابقهٔ سزارین یا جراحی رحم را حتماً به پزشک بگویید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
میزوپروستول آنالوگ مصنوعی پروستاگلاندین است و در گروه داروهای مؤثر بر دستگاه تناسلی زنان (رحم) جای میگیرد. این دارو با اتصال به گیرندههای پروستاگلاندین در بافت رحم و دهانهٔ رحم، باعث نرمشدن و بازشدن دهانهٔ رحم و انقباض عضلهٔ رحم میشود. به همین دلیل در پزشکی زنان و زایمان، برای آمادهسازی دهانهٔ رحم پیش از برخی اقدامها، کمک به شروع زایمان، و تخلیهٔ رحم در سقط ناقص یا بارداری متوقفشده به کار میرود. این اثر قوی و مستقیم بر رحم باعث میشود میزوپروستول همیشه دارویی حساس باشد که هدف، مسیر مصرف و زمانبندی آن باید دقیقاً به تشخیص و تجویز پزشک تعیین شود.
موارد مصرف
- آمادهسازی و نرمکردن دهانهٔ رحم پیش از برخی اقدامهای پزشکی زنان، مانند هیستروسکوپی یا قرار دادن وسیلهٔ داخلرحمی
- کمک به شروع یا تحریک زایمان در شرایط خاص، همیشه زیر نظر مستقیم پزشک و در محیط درمانی
- تخلیهٔ رحم در سقط ناقص یا بارداری متوقفشده (جنین فوتشده در رحم)، به تشخیص و با نظارت پزشک
- پیشگیری یا کنترل خونریزی پس از زایمان در موارد خاص، به تجویز پزشک
- ختم پزشکی بارداری در مواردی که مجوز قانونی و پزشکی دارد، مانند ناهنجاری شدید جنین، همیشه زیر نظر کامل پزشکی
روش مصرف
شکل، مسیر دقیق مصرف (خوراکی، زیرزبانی یا واژینال) و زمانبندی این دارو را پزشک، متناسب با هدف درمان، تعیین میکند و باید دقیقاً همانطور که تجویز شده رعایت شود؛ تغییر خودسرانهٔ مسیر یا زمانبندی مصرف درست نیست. این دارو معمولاً زیر نظر مستقیم پزشک یا در محیط درمانی مصرف میشود، نه بهصورت خودسرانه در منزل. به هیچ عنوان این دارو را برای خود یا دیگری، بدون تجویز و نظارت مستقیم پزشک، تهیه یا مصرف نکنید، چون مصرف نادرست میتواند خطرهای جدی برای سلامتی به همراه داشته باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آمادهسازی و نرمکردن دهانهٔ رحم پیش از هیستروسکوپی یا اقدام دشوار داخلرحمی
برای جاگذاری معمول وسیلهٔ داخلرحمی مصرف روتین ندارد و بیشتر در موارد انتخابشده، مانند تلاش ناموفق قبلی، مطرح است؛ در این کاربرد باید بارداری رد شده باشد.
القای زایمان در بارداری ترم یا سهماههٔ سوم پس از مرگ یا ناهنجاری شدید جنین
فقط در بیمارستان با پایش مادر و جنین انجام شود؛ در رحم دارای اسکار ناشی از سزارین یا جراحی رحم و برای تقویت زایمانِ در حال پیشرفت استفاده نشود. دوزهای ۲۵ میکروگرمی باید با محلول یا فرآوردهٔ استاندارد تهیه شوند و قرص ۱۰۰ میکروگرمی نباید خودسرانه تقسیم شود.
تخلیهٔ رحم در سقط ناقص
فقط در صورت پایداری وضعیت عمومی و نبود خونریزی شدید یا عفونت؛ پیش از درمان باید سن بارداری و داخلرحمی بودن بارداری تأیید و بارداری خارجرحمی رد شود.
تخلیهٔ رحم در بارداری متوقفشده یا مرگ داخلرحمی جنین
در سابقهٔ سزارین یا جراحی رحم، خونریزی شدید، کمخونی شدید یا عفونت، تصمیمگیری و سقف دوز کاملاً تخصصی است؛ پیگیری برای اطمینان از تخلیهٔ کامل ضروری است.
پیشگیری از خونریزی پس از زایمان
در صورت دسترسی، اکسیتوسین معمولاً انتخاب نخست است؛ این دوز برای پیشگیری است و نباید با دوز درمان خونریزی جایگزین شود.
کنترل خونریزی پس از زایمان
خونریزی پس از زایمان اورژانس مامایی است و باید همزمان احیای مادر، ماساژ رحم و یافتن علت خونریزی انجام شود؛ تکرار دوز فقط با دستور متخصص.
ختم پزشکی بارداری در موارد دارای مجوز پزشکی و قانونی
سن بارداری و داخلرحمی بودن بارداری باید پیش از شروع تأیید و بارداری خارجرحمی رد شود؛ در بارداری دارای اسکار رحم، پروتکل و سقف دوز را متخصص تعیین میکند.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شناختهشده به میزوپروستول یا دیگر پروستاگلاندینها
- سابقهٔ سزارین یا هرگونه جراحی قبلی روی رحم، بهدلیل افزایش خطر پارگی رحم
- هرگونه ناهنجاری رحم یا دهانهٔ رحم، یا اختلالهای انعقاد خون
- همهٔ داروها و مکملهایی که مصرف میکنید، بهویژه داروهای ضدانعقاد یا داروهای دیگر مؤثر بر رحم
- زمان دقیق شروع بارداری یا هر تردیدی دربارهٔ سن حاملگی
- بارداری چندقلویی یا هرگونه مشکل شناختهشدهٔ جفت، مانند جفت سرراهی
عوارض احتمالی
- درد کرامپی یا انقباضی شکم
- خونریزی واژینال متناسب با هدف درمان
- حالت تهوع و استفراغ
- اسهال
- لرز و تب خفیف گذرا
- سردرد
- خونریزی بسیار شدید یا پیاپی (برای نمونه، خیسشدن سریع چند نوار بهداشتی ضخیم در مدتی کوتاه) — با اورژانس تماس بگیرید
- درد ناگهانی و شدید شکم، بهویژه در فردی با سابقهٔ سزارین که میتواند نشانهٔ پارگی رحم باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تب بالا، لرز شدید یا ترشحات بدبوی واژینال، بهعنوان نشانهٔ احتمالی عفونت — هر چه زودتر به پزشک مراجعه کنید
- نشانههای سقط ناقص یا تداوم بارداری پس از مصرف دارو — حتماً برای بررسی پزشکی به پزشک مراجعه کنید
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت یا لبها، دشواری در تنفس یا کهیر گسترده — با اورژانس تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان میزوپروستول با سایر داروها یا روشهای مؤثر بر انقباض رحم، مانند اکسیتوسین، فقط باید با تصمیم و زیر نظر مستقیم پزشک انجام شود، چون میتواند اثر رحمی را تشدید کند. آنتیاسیدهای حاوی منیزیم نیز ممکن است اسهال ناشی از این دارو را بیشتر کنند. فهرست کامل داروها، مکملها و محصولات گیاهی مصرفیتان را همیشه به پزشک و داروساز بگویید تا هرگونه تداخل احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
میزوپروستول مستقیماً بر رحم اثر میگذارد و تنها در موارد مشخصی که پزشک تعیین میکند، مانند آمادهسازی زایمان یا تخلیهٔ رحم، و همیشه زیر نظر کامل پزشکی مصرف میشود؛ هرگز نباید بدون تجویز و نظارت پزشک در بارداری استفاده شود. اگر بارداری پس از مصرف این دارو همچنان ادامه یابد، بهدلیل خطر ناهنجاریهای جنینی، باید بدون فوت وقت با پزشک مشورت و وضعیت بارداری بررسی شود. دربارهٔ شیردهی نیز، چون این دارو معمولاً در بازهٔ نزدیک به زایمان یا اقدامهای زنان مصرف میشود، زمانبندی مناسب شیردهی پس از مصرف را باید با پزشک هماهنگ کرد.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق، دور از رطوبت، نور مستقیم آفتاب و گرما نگهداری کنید و قرصها را در بستهٔ اصلی نگه دارید. آن را حتماً دور از دسترس کودکان و هر فردی که قصد ادامهٔ بارداری خود را دارد نگهداری کنید، چون این دارو برای چنین بارداریای بسیار خطرناک است. پیش از مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان میزوپروستول را بدون نسخه و نظارت پزشک تهیه یا مصرف کرد؟
۰۲بعد از مصرف این دارو چه علائمی طبیعی است و کِی باید نگران شد؟
۰۳آیا مصرف این دارو زیر نظر پزشک بر بارداریهای بعدی اثر میگذارد؟
۰۴اگر بعد از مصرف این دارو بارداری همچنان ادامه پیدا کند، چه باید کرد؟
۰۵آیا میزوپروستول با شیردهی سازگار است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه G02AD06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.