میزوپروستول
میزوپروستول آنالوگ مصنوعی پروستاگلاندین E1 است؛ دارویی که بیشتر بر عضله رحم اثر میگذارد و در زنان و زایمان و همچنین در پیشگیری از زخم معده کاربرد دارد.
پزشکان از آن عمدتاً در زنان و زایمان (مانند آمادهسازی دهانه رحم، القای زایمان یا مدیریت سقط) و گاهی برای پیشگیری از زخم معده ناشی از داروهای ضدالتهابی استفاده میکنند.
این دارو اثر قدرتمندی بر رحم دارد و مصرف آن بدون تجویز و نظارت مستقیم پزشک میتواند بسیار خطرناک باشد.
اگر باردار هستید یا احتمال بارداری میدهید، یا پس از مصرف خونریزی شدید و درد غیرمعمول شکمی دارید، حتماً هرچه زودتر با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
میزوپروستول آنالوگ مصنوعی پروستاگلاندین E1 است و کاربرد اصلی آن در حوزه زنان و زایمان قرار دارد: با نرمکردن دهانه رحم و تحریک انقباضات رحمی، در آمادهسازی و مدیریت فرآیند زایمان یا سقط به کار میرود. همین دارو، به دلیل اثرش بر کاهش ترشح اسید معده، در پیشگیری از زخم معده و اثنیعشر نیز کاربرد دارد. به همین دلیل، هدف دقیق تجویز در هر بیمار متفاوت است و باید همیشه مشخص باشد. اثر این دارو بر رحم آنقدر قوی است که مصرف نادرست یا بدون نظارت پزشکی میتواند پیامدهای جدی برای بارداری داشته باشد؛ به همین دلیل باید همیشه دقیقاً طبق برنامهای که پزشک تعیین میکند مصرف شود.
موارد مصرف
- آمادهسازی و نرمکردن دهانه رحم پیش از برخی اقدامات زنان و زایمان
- القا یا تسریع زایمان زیر نظر مستقیم پزشک در محیط بیمارستانی
- کمک به تخلیه رحم در موارد سقط ناقص یا سقط فراموششده، طبق تشخیص پزشک
- همراه با دارویی دیگر برای ختم پزشکی بارداری در مواردی که پزشک تجویز کند
- کمک به کنترل برخی خونریزیهای پس از زایمان زیر نظر کادر درمان
- پیشگیری از زخم معده و اثنیعشر در افرادی که بهطور طولانیمدت داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مصرف میکنند
روش مصرف
نحوه مصرف میزوپروستول کاملاً به هدف تجویز آن بستگی دارد: در مصرف گوارشی، معمولاً همراه با غذا مصرف میشود تا احتمال ناراحتی گوارشی کمتر شود؛ اما در کاربردهای زنان و زایمان، شکل مصرف (خوراکی، زیر زبانی یا واژینال)، زمانبندی و فاصله میان دوزها را فقط پزشک یا کادر درمان و معمولاً در محیط درمانی مشخص میکند. مقدار یا برنامه مصرف را هرگز خودسرانه تغییر ندهید، دوز فراموششده را جبران نکنید و بدون هماهنگی با پزشک مصرف را قطع یا آغاز نکنید؛ حتی یک دوز اضافه در کاربردهای زنان و زایمان میتواند اثر رحمی قابلتوجهی داشته باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آمادهسازی و نرمکردن دهانهٔ رحم پیش از اقدامات زنان و زایمان
فقط طبق پروتکل متخصص؛ ممکن است درد، لکهبینی یا انقباض ایجاد کند.
القای زایمان
فقط در بیمارستان با پایش انقباض رحم و ضربان قلب جنین؛ برای تقویت زایمانِ برقرارشده مصرف خوراکی توصیه نمیشود و در سابقهٔ سزارین یا جراحی رحم معمولاً استفاده نمیشود.
تخلیهٔ رحم در سقط ناقص
تعداد نوبتهای تکراری باید در مرکز درمانی تعیین شود؛ خونریزی شدید یا ناپایداری وضعیت عمومی نیازمند ارزیابی فوری است.
تخلیهٔ رحم در سقط فراموششدهٔ کمتر از ۱۴ هفته
در سن بارداری ۹ هفته و بیشتر، در رژیم تکدارویی ممکن است تکرار دوز لازم شود؛ پیگیری تکمیل تخلیه ضروری است.
ختم پزشکی بارداری همراه با میفپریستون
در بارداری ۱۲ هفته و بیشتر فقط در مرکز مجهز و با امکان پایش و رسیدگی فوری به خونریزی و پارگی رحم؛ تعداد تکرارها را پزشک تعیین میکند.
کنترل خونریزی پس از زایمان
فقط توسط کادر درمان؛ خونریزی پس از زایمان وضعیت اورژانسی است و ارزیابی علت و احیای مادر نباید به تأخیر بیفتد.
پیشگیری از زخم معده و اثنیعشر ناشی از مصرف طولانیمدت داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی
نوبت آخر هنگام خواب مصرف شود؛ مجموع دوز معمول این کاربرد ۸۰۰ میکروگرم در روز است و در بارداری منع مصرف دارد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر باردار هستید یا احتمال بارداری میدهید، پیش از هر نوع مصرف حتماً به پزشک اطلاع دهید؛ مگر آنکه پزشک خودش دقیقاً برای یک اقدام مرتبط با بارداری این دارو را تجویز کرده باشد
- هرگونه حساسیت شناختهشده به میزوپروستول یا سایر پروستاگلاندینها را به پزشک اطلاع دهید
- سابقه بیماری التهابی روده، اختلالات انعقادی خون یا بیماری قلبیعروقی را با پزشک در میان بگذارید
- اگر شیردهی میکنید، پزشک را از این موضوع مطلع کنید
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را به پزشک و داروساز نشان دهید
- در کاربردهای زنان و زایمان، پیش از مصرف از پزشک بپرسید در صورت بروز چه نشانههایی باید فوراً تماس بگیرید
عوارض احتمالی
- دلدرد و گرفتگی شکمی
- اسهال، بهویژه در ساعات نخست مصرف
- تهوع و نفخ
- لرز یا تب خفیف گذرا
- سردرد
- خونریزی واژینال بسیار شدید یا طولانیتر از حد معمول – در این صورت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- درد شدید و مداوم شکم، بهویژه همراه با تب یا حال عمومی بد – در این صورت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و گلو یا دشواری در تنفس – با اورژانس تماس بگیرید
- تب بالا و مداوم پس از مصرف در فرآیند زایمان یا سقط – فوراً به اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان میزوپروستول با سایر داروهای مؤثر بر رحم یا محرک زایمان میتواند اثر رحمی را تشدید کند، و مصرف آن با آنتیاسیدهای حاوی منیزیم ممکن است احتمال اسهال را افزایش دهد. تداخلهای دارویی مهم این دارو به هدف مصرف (گوارشی یا زنان و زایمان) بستگی دارد؛ به همین دلیل فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی پیش از مصرف بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
رابطه میزوپروستول با بارداری بسیار ویژه است: این دارو گاهی دقیقاً برای اقدام بر روی بارداری (مانند آمادهسازی رحم یا مدیریت سقط) و زیر نظر مستقیم پزشک تجویز میشود؛ اما اگر فردی که قصد ادامه بارداری دارد آن را برای هدفی دیگر مانند محافظت از معده مصرف کند، خطر آسیب به جنین و از دست رفتن بارداری وجود دارد. به همین دلیل هر خانمی که احتمال بارداری میدهد باید پیش از هرگونه مصرف، پزشک را مطلع کند. درباره شیردهی نیز، از آنجا که این دارو ممکن است در شیر مادر ترشح شود، مصرف در دوران شیردهی باید فقط با صلاحدید و زیر نظر پزشک باشد.
نگهداری
قرص را در دمای اتاق، دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب و ترجیحاً در بسته اصلی خود نگهداری کنید. آن را دور از دسترس کودکان و هر فردی که ممکن است ندانسته آن را مصرف کند نگهداری کنید، چون حتی مقدار کم آن میتواند برای زنان باردار خطرناک باشد. پیش از هر مصرف، تاریخ انقضای دارو را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرف میزوپروستول همیشه به معنای سقط بارداری است؟
۰۲چرا پس از مصرف این دارو دچار گرفتگی شکم یا خونریزی میشوم؟
۰۳اگر در مصرف طولانیمدت (برای پیشگیری از زخم معده) یک وعده را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۴آیا میتوان این دارو را بدون نسخه پزشک از داروخانه تهیه کرد؟
۰۵آیا مصرف میزوپروستول بر بارداریهای بعدی من اثر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۹ سازنده، در گروه G02AD06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.