میدودرین
میدودرین دارویی از ردهٔ آگونیستهای گیرندهٔ آلفا-۱ آدرنرژیک است که با تنگکردنِ عروق، فشارِ خون را بالا میبرد.
این دارو بیشتر برای درمانِ افتِ فشارِ خونِ وضعیتی (هنگامِ ایستادن) در بیمارانی به کار میرود که با روشهای سادهتر کنترل نشده است.
مهمترین نکته این است که میدودرین ممکن است هنگامِ درازکشیدن، فشارِ خون را بیشازحد بالا ببرد. به همین دلیل باید از درازکشیدنِ بیواسطه پس از مصرف و از مصرفِ دوز نزدیک به زمانِ خواب پرهیز کرد.
اگر پس از مصرف سردردِ شدید، تاریِ دید یا احساسِ فشارِ خونِ بسیار بالا در حالتِ درازکش داشتید، یا در دفعِ ادرار دچارِ مشکل شدید، حتماً با پزشک یا داروسازتان مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
میدودرین دارویی از ردهٔ آگونیستهای گیرندهٔ آلفا-۱ آدرنرژیک (Alpha-1 Adrenergic Agonist) است که در بدن به مادهٔ فعالِ خود تبدیل میشود و با تحریکِ گیرندههای آلفا-۱ در دیوارهٔ سرخرگها و سیاهرگها باعثِ تنگشدنِ عروق میشود. نتیجهٔ این تنگشدنِ عروق، بالارفتنِ فشارِ خون است؛ به همین دلیل برخلافِ اغلبِ داروهای فشارِ خون که آن را پایین میآورند، هدفِ میدودرین دقیقاً برعکس است. این دارو معمولاً برای بیمارانی به کار میرود که فشارِ خونشان هنگامِ ایستادن بهطورِ خطرناکی افت میکند و روشهای غیردارویی بهتنهایی برای کنترلِ آن کافی نبوده است. اثرِ میدودرین بیشتر روی عروقِ محیطی است و برخلافِ برخی داروهای مشابه، بهطورِ چشمگیری وارد مغز نمیشود.
موارد مصرف
- درمانِ افتِ فشارِ خونِ وضعیتیِ (ارتوستاتیکِ) علامتدار، بهویژه هنگامی که فشارِ خون با ایستادن بهطورِ چشمگیر افت میکند
- کاهشِ نشانههایی مانندِ سرگیجه، سیاهیرفتنِ چشم، ضعف و احساسِ نزدیکبهغششدن هنگامِ ایستادن
- کمک به بیمارانِ دچارِ اختلالِ سیستمِ عصبیِ خودمختار که فشارِ خونشان بهدرستی تنظیم نمیشود
- در مواردی، به تشخیصِ پزشک، برای پیشگیری از افتِ فشارِ خون در حینِ همودیالیز
روش مصرف
میدودرین را طبقِ برنامهای که پزشک مشخص میکند، در ساعاتی از روز که قرار است بیدار و در حالتِ نشسته یا ایستاده باشید مصرف کنید. نکتهٔ کلیدی این است که آخرین دوزِ روزانه باید چند ساعت پیش از زمانِ خواب مصرف شود و بلافاصله پس از خوردنِ قرص نباید دراز بکشید. مقدارِ دقیقِ هر نوبت و فاصلهٔ زمانیِ آن را فقط پزشک بر اساسِ نسخه تعیین میکند و نباید بدونِ مشورت تغییر یابد. مصرفِ منظم و در ساعاتِ ثابت به کنترلِ بهترِ فشارِ خون کمک میکند؛ بدونِ هماهنگی با پزشک، حتی در صورتِ بهبودِ نشانهها، مصرف را قطع نکنید. اگر یک نوبت را فراموش کردید، بدونِ دوبرابر کردنِ دوزِ بعدی، طبقِ راهنماییِ داروساز یا برگهٔ راهنمای داخلِ بسته عمل کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
افت فشار خون وضعیتی (ارتوستاتیک) علامتدار، بهویژه ناشی از اختلال دستگاه عصبی خودمختار
با یا بدون غذا و فقط در ساعات روز مصرف شود؛ آخرین نوبت حداقل ۴ ساعت پیش از خواب و نه بعد از شام باشد. حداکثر معمول ۳۰ میلیگرم در روز؛ مدت درمان بر اساس پاسخ بیمار است.
پیشگیری از افت فشار خون حین همودیالیز
فقط طبق برنامه پزشک و با پایش فشار خون پیش، حین و پس از دیالیز مصرف شود؛ از مصرف دوز اضافی بدون تجویز پرهیز شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ حساسیت به میدودرین یا هر یک از اجزای قرص دارید، حتماً پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- وجودِ بیماریِ قلبیِ شناختهشده، فشارِ خونِ بالای کنترلنشده یا سابقهٔ ریتمِ نامنظمِ قلب را با پزشک در میان بگذارید.
- بیماریِ کلیوی، مشکلاتِ ادراری (بهویژه دشواری در دفعِ ادرار یا بزرگیِ پروستات) و بیماریِ تیروئید یا غدهٔ فوقِ کلیه را حتماً اطلاع دهید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای بدونِ نسخهای که مصرف میکنید را به پزشک یا داروساز نشان دهید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروعِ دارو با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- احساسِ سوزنسوزنشدن یا مورمورشدنِ پوست، بهویژه در پوستِ سر
- سیخشدنِ موهای بدن، مشابهِ حالتی که هنگامِ سرما یا هیجان پیش میآید
- لرز یا احساسِ سردی
- خارشِ پوست، بهویژه در پوستِ سر
- افزایشِ نیاز به دفعِ ادرار یا احساسِ فوریت در ادرارکردن
- بالارفتنِ فشارِ خون در حالتِ درازکش همراه با سردردِ شدید، تاریِ دید یا تپشِ قلب؛ در این حالت بنشینید، سرتان را بالا نگه دارید و موضوع را به پزشک اطلاع دهید.
- دشواری یا ناتوانی در دفعِ ادرار، بهویژه در مردانِ دارای مشکلاتِ پروستات؛ در صورتِ بروز، سریع با پزشک تماس بگیرید.
- کندشدنِ غیرِعادیِ ضربانِ قلب همراه با سرگیجه یا احساسِ نزدیکبهغششدن؛ نیازمندِ ارزیابیِ پزشکی است.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت و لبها، کهیرِ گسترده یا دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
میدودرین میتواند با داروهایی که خود باعثِ بالارفتنِ فشارِ خون یا تنگشدنِ عروق میشوند (مانندِ برخی ضداحتقانهای سرماخوردگی) اثرِ افزاینده داشته باشد و فشارِ خون را بیشازحد بالا ببرد. همزمانی با داروهایی که ضربانِ قلب را کاهش میدهند (مانندِ دیگوکسین یا مسدودکنندههای گیرندهٔ بتا) میتواند خطرِ کندشدنِ بیشازحدِ ضربانِ قلب را افزایش دهد، و مصرفِ همزمان با مسدودکنندههای گیرندهٔ آلفا که معمولاً برای بزرگیِ خوشخیمِ پروستات تجویز میشوند ممکن است اثرِ درمانیِ یکدیگر را خنثی کند. به همین دلیل فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفیتان را حتماً به پزشک و داروسازتان بگویید تا هرگونه تداخلِ احتمالی پیش از شروعِ درمان بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کافی دربارهٔ بیخطریِ میدودرین در بارداریِ انسان در دست نیست و این دارو معمولاً تنها زمانی در دورانِ بارداری تجویز میشود که فایدهٔ آن برای مادر از خطرِ احتمالی بیشتر باشد. مشخص نیست که میدودرین یا مادهٔ فعالِ آن وارد شیرِ مادر میشود یا نه؛ به همین دلیل مصرف در دورانِ شیردهی باید تنها با ارزیابیِ دقیقِ پزشک و با در نظر گرفتنِ فایده و خطر برای مادر و نوزاد انجام شود.
نگهداری
قرصهای میدودرین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای بیشازحد نگه دارید، ترجیحاً در بستهٔ اصلیِ خود. دارو را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضای رویِ بسته را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافه را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 2.5 mg |
| قرص | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا نباید بلافاصله بعد از مصرفِ میدودرین دراز بکشم؟
۰۲آیا میدودرین جایگزینِ داروهای فشارِ خونِ بالا محسوب میشود؟
۰۳چرا گاهی بعد از مصرفِ میدودرین پوستِ سرم مورمور یا خارش میشود؟
۰۴اگر یک نوبتِ مصرف را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۵آیا مصرفِ طولانیمدتِ میدودرین بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۱۲ سازنده، در گروه C01CA17. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.