مزالازین
مزالازین دارویی ضدالتهابی از خانواده آمینوسالیسیلاتهاست که بهطور موضعی روی مخاط روده بزرگ اثر میگذارد و التهاب را کاهش میدهد.
بیشترین کاربرد آن درمان کولیت اولسراتیو خفیف تا متوسط و حفظ دوره بهبودی در این بیماری است؛ در برخی موارد خفیف بیماری کرون محدود به روده بزرگ نیز ممکن است تجویز شود.
افرادی که به آسپرین یا سایر سالیسیلاتها حساسیت دارند یا مشکل کلیوی دارند، باید پیش از مصرف حتماً پزشک را در جریان بگذارند.
اگر پس از شروع دارو اسهال یا درد شکمی بدتر شد، خون در مدفوع دیدید، یا درد قفسه سینه و تب ناگهانی پدید آمد، بیدرنگ به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مزالازین (که با نام مزالامین هم شناخته میشود) دارویی از گروه آمینوسالیسیلاتهاست که در دسته داروهای گوارش و سوختوساز قرار میگیرد و برای کنترل التهاب روده بزرگ به کار میرود. این دارو نسخه اصلاحشده و بدون جزء سولفاپیریدین سولفاسالازین است و به همین دلیل معمولاً عوارض گوارشی کمتری نسبت به آن دارد. مکانیسم اثرش موضعی است: در تماس مستقیم با مخاط روده، از تولید مواد التهابزا مانند پروستاگلاندینها جلوگیری میکند و التهاب و زخمهای ناشی از کولیت اولسراتیو را کاهش میدهد. برای رساندن دارو به بخشهای مشخصی از روده، اشکال دارویی متفاوتی مانند قرص آهستهرهش، شیاف و فوم ساخته شدهاند. در ایران این دارو با نامهای تجاری آساکول و کلاورسال در دسترس است.
موارد مصرف
- درمان حمله فعال کولیت اولسراتیو خفیف تا متوسط
- حفظ دوره بهبودی و پیشگیری از عود کولیت اولسراتیو
- درمان پروکتیت (التهاب رکتوم) با شیاف
- درمان کولیت سمت چپ یا رکتوسیگموئید با فوم
- کاربرد محدود در برخی موارد خفیف بیماری کرون روده بزرگ، طبق نظر پزشک
روش مصرف
شکل دارویی—قرص، شیاف یا فوم—و اینکه همراه یا مستقل از غذا مصرف شود را پزشک یا داروسازتان بر اساس نوع بیماریتان مشخص میکند. قرصهای آهستهرهش را باید کامل و بدون خرد کردن یا جویدن قورت داد، چون پوشش ویژهشان مسئول رساندن دارو به محل درست در روده است. شیاف و فوم را معمولاً شب و پس از دفع به کار میبرند تا فرصت کافی برای اثرگذاری بر مخاط روده وجود داشته باشد. رعایت نظم مصرف اهمیت زیادی دارد؛ حتی اگر علائم بهبود یافت یا کاملاً برطرف شد، دارو را بدون مشورت با پزشک قطع نکنید، چون این کار میتواند به بازگشت التهاب بینجامد. مقدار و مدت دقیق مصرف را همیشه طبق نسخه پزشک انجام دهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کولیت اولسراتیو فعال خفیف تا متوسط
قرص، کپسول و گرانول آهستهرهش را کامل ببلعید و نجوید یا خرد نکنید؛ همراه غذا یا ناشتا، طبق دستور همان فرآورده مصرف شود.
حفظ بهبودی و پیشگیری از عود کولیت اولسراتیو
پس از کنترل حمله، دوز به مقدار نگهدارنده کاهش مییابد؛ مصرف منظم برای پیشگیری از عود اهمیت دارد.
پروکتیت اولسراتیو خفیف تا متوسط با شیاف
شیاف را کامل وارد کنید و تا حد امکان ۱ تا ۳ ساعت یا بیشتر نگه دارید؛ آن را نبُرید یا خرد نکنید.
کولیت سمت چپ یا رکتوسیگموئیدیت فعال خفیف تا متوسط با فوم مقعدی
بهتر است پس از تخلیه روده و هنگام خواب مصرف شود؛ گاهی همراه درمان خوراکی تجویز میشود.
کولیت اولسراتیو دیستال، رکتوسیگموئیدیت یا پروکتیت فعال با انمای مقعدی
پس از تخلیه روده مصرف و تا حد امکان حدود ۸ ساعت نگه داشته شود؛ بطری را پیش از مصرف تکان دهید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت به آسپرین، سالیسیلاتها یا سولفاسالازین
- بیماری کلیوی یا هرگونه اختلال شناختهشده در عملکرد کلیه (ممکن است پزشک پیش و حین درمان آزمایش عملکرد کلیه درخواست کند)
- بیماری کبدی
- سابقه مشکلات قلبی مانند التهاب پرده قلب یا عضله قلب
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- فهرست کامل داروها و مکملهای مصرفی، بهویژه داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی یا رقیقکننده خون
عوارض احتمالی
- سردرد
- درد شکمی یا دلپیچه
- تهوع
- نفخ
- اسهال خفیف
- بدتر شدن ناگهانی اسهال، دلپیچه یا دیدن خون در مدفوع پس از شروع دارو: میتواند نشانه یک واکنش نادر تشدید علائم باشد؛ به پزشک اطلاع دهید تا درباره ادامه یا قطع دارو تصمیم بگیرد.
- علائم مشکل کلیوی مانند کاهش حجم ادرار، ورم دست و پا یا خستگی غیرمعمول: در این موارد سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
- درد قفسه سینه یا تنگی نفس که ممکن است نشانه التهاب نادر پرده قلب باشد: در صورت بروز فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و گلو، مشکل در تنفس یا کهیر گسترده: بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، تب مداوم یا نشانههای عفونت: اینها را در اسرعوقت به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این دارو میتواند با برخی داروهای دیگر تداخل داشته باشد؛ مصرف همزمان با آزاتیوپرین یا مرکاپتوپورین ممکن است خطر سرکوب مغز استخوان را افزایش دهد و نیازمند پایش دقیقتر آزمایش خون است. مصرف همزمان با داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی نیز میتواند خطر آسیب کلیوی را بیشتر کند و باید فقط با نظر و پایش پزشک انجام شود. داروهای رقیقکننده خون مانند وارفارین هم در برخی گزارشها با این دارو تداخل داشتهاند. برخی داروهای کاهشدهنده اسیدیته روده مانند لاکتولوز ممکن است نحوه آزادسازی برخی اشکال آهستهرهش این دارو را تحت تأثیر قرار دهند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی بررسی و مدیریت شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
شواهد موجود نشان میدهد مزالازین در بارداری نسبت به بسیاری از داروهای دیگر کنترل التهاب روده گزینه ایمنتری است؛ در بسیاری از موارد، پزشک به دلیل خطر بالاتر ناشی از فعالشدن بیماری برای مادر و جنین، ادامه مصرف را در بارداری توصیه میکند. مقدار کمی از این دارو وارد شیر مادر میشود و در بیشتر موارد با شیردهی سازگار دانسته شده، هرچند بهتر است نوزاد از نظر اسهال زیر نظر باشد. تصمیم نهایی درباره مصرف در بارداری و شیردهی را باید با پزشک متخصص و بر اساس شرایط فردی گرفت.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید، مگر آنکه راهنمای بستهبندی یا داروساز دستور دیگری داده باشد؛ برخی اشکال شیاف ممکن است به نگهداری خنکتر نیاز داشته باشند. همیشه دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زباله خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص طولانیرهش | 500 mg |
| قرص طولانیرهش | 1000 mg |
| قرص طولانیرهش | 1 g |
| قرص طولانیرهش | 800 mg |
| قرص طولانیرهش | 250 mg |
| قرص طولانیرهش | 400 mg |
| شیاف | 1000 mg |
| شیاف | 500 mg |
| شیاف | 1 g |
| شیاف | 800 mg |
| شیاف | 4 g / 100mL |
| قرص آهستهرهش | 1 g |
| قرص آهستهرهش | 1000 mg |
| قرص آهستهرهش | 800 mg |
| قرص آهستهرهش | 500 mg |
| انما (تنقیه) | 1 g / 100mL |
| انما (تنقیه) | 800 mg |
| انما (تنقیه) | 4 g / 100mL |
| انما (تنقیه) | 500 mg |
| گرانول آهستهرهش | 1000 mg |
| گرانول آهستهرهش | 1 g |
| گرانول آهستهرهش | 2 g |
| گرانول آهستهرهش | 500 mg |
| کپسول آهستهرهش | 500 mg |
| افشانه (آئروسل) فوم | 1 g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵۲ برند از ۴۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم قرص مزالازین را خرد یا نصف کنم؟
۰۲چرا باید این دارو را حتی وقتی حالم خوب است ادامه دهم؟
۰۳آیا مزالازین همان آسپرین است؟
۰۴استفاده از شیاف یا فوم این دارو چه فرقی با قرص دارد؟
۰۵اگر یک نوبت از این دارو را فراموش کنم چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵۲ برند از ۴۴ سازنده، در گروه A07EC02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.