مروپنم
مروپنم یک آنتیبیوتیک تزریقی از خانوادهٔ کارباپنمهاست که با مهار ساخت دیوارهٔ باکتری، آن را از بین میبرد. این دارو برای عفونتهای جدی ناشی از باکتریهای حساس بهکار میرود.
بیشتر برای عفونتهای شدید ریه، داخل شکم، دستگاه ادراری، پوست و بافت نرم و برخی موارد مننژیت باکتریایی استفاده میشود. در تب همراه با کاهش شدید گلبولهای سفید نیز ممکن است تجویز شود.
مروپنم باید فقط بهصورت تزریق وریدی و زیر نظر کادر درمان مصرف شود. حساسیت شدید به داروهای بتالاکتام، بیماری کلیه یا مصرف همزمان والپروات میتواند خطر عوارض جدی را بیشتر کند.
اگر سابقهٔ حساسیت شدید به پنیسیلین یا سفالوسپورین، تشنج، بیماری کلیه یا کبد دارید، یا والپروات و وارفارین مصرف میکنید، پیش از تزریق اطلاع دهید. اسهال شدید، راش تاولدار، زردی یا نشانههای حساسیت پس از تزریق نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مروپنم یک آنتیبیوتیک بتالاکتام و از گروه کارباپنمهاست. با اتصال به پروتئینهای لازم برای ساخت دیوارهٔ سلولی باکتری، رشد آن را متوقف میکند و باکتری را از بین میبرد. این دارو برای عفونتهای جدی باکتریایی بهکار میرود و انتخاب آن به نوع عفونت و حساسیت باکتری بستگی دارد. مروپنم به شکل پودر برای تهیهٔ محلول تزریقی، در قدرتهای ۵۰۰ میلیگرم و ۱ گرم عرضه میشود.
موارد مصرف
- پنومونی شدید، از جمله پنومونی بیمارستانی، در صورت حساس بودن باکتری
- عفونتهای پیچیدهٔ داخل شکم
- عفونتهای پیچیدهٔ دستگاه ادراری
- عفونتهای پیچیدهٔ پوست و بافت نرم
- مننژیت باکتریایی
- تب همراه با کاهش شدید گلبولهای سفید، وقتی عفونت باکتریایی محتمل است
روش مصرف
مروپنم فقط بهصورت تزریق وریدی و توسط پزشک یا پرستار تجویز میشود؛ تزریق آهسته یا ورود به سرم طبق دستور فرآورده انجام میگیرد. چون دارو خوراکی نیست، غذا روی جذب آن اثر ندارد. مقدار، فاصلهٔ تزریق و طول درمان به نوع و شدت عفونت، سن، وزن، عملکرد کلیه و پاسخ درمانی بستگی دارد؛ برنامهٔ تزریق را منظم دنبال کنید و با بهتر شدن علائم، قطع یا جابهجایی آن را خودسرانه انجام ندهید. آمادهسازی و مخلوطکردن محلول، بهویژه در صورت درمان در منزل، باید فقط طبق دستور فرآورده و توسط فرد آموزشدیده انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پنومونی شدید، از جمله پنومونی بیمارستانی
در پنومونی بیمارستانی یا موارد بسیار شدید معمولاً از مقدار بالاتر استفاده میشود؛ مدت درمان بر اساس شدت بیماری، عامل عفونی و پاسخ بالینی تعیین میشود.
عفونت پیچیدهٔ داخل شکم
کنترل منبع عفونت، مانند تخلیهٔ آبسه، اهمیت دارد؛ مدت درمان بر اساس پاسخ بالینی و کنترل عفونت تعیین میشود.
عفونت پیچیدهٔ دستگاه ادراری
انتخاب مقدار ۵۰۰ میلیگرم یا ۱ گرم به شدت عفونت و حساسیت باکتری بستگی دارد؛ مدت درمان بر اساس پاسخ و نتایج کشت تعیین میشود.
عفونت پیچیدهٔ پوست و بافت نرم
در عفونتهای شدید یا ناشی از باکتریهای کمحساس، مقدار بالاتر بهکار میرود؛ مدت درمان بر اساس پاسخ بالینی تنظیم میشود.
مننژیت باکتریایی
درمان باید در بیمارستان و با پایش دقیق انجام شود؛ مدت دوره به عامل عفونی و پاسخ بیمار بستگی دارد.
تب نوتروپنیک با احتمال عفونت باکتریایی
درمان باید بدون تأخیر و همراه با پایش شمارش گلبولهای سفید انجام شود؛ مدت درمان به رفع تب و وضعیت نوتروپنی بستگی دارد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت شدید یا واکنش آنافیلاکسی به مروپنم، سایر کارباپنمها، پنیسیلینها، سفالوسپورینها یا دیگر داروهای بتالاکتام را اطلاع دهید.
- اگر بیماری کلیه، دیالیز یا کاهش ادرار دارید، حتماً مطرح کنید؛ در کودکان و سالمندان نیز سن، وزن و عملکرد کلیه در تنظیم درمان اهمیت دارد.
- سابقهٔ تشنج، آسیب مغزی یا بیماریهای عصبی را به پزشک بگویید، زیرا احتمال عوارض عصبی در این افراد بیشتر است.
- در صورت بیماری کبدی یا سابقهٔ افزایش آنزیمهای کبد، ممکن است بررسی عملکرد کبد در طول درمان لازم باشد.
- فهرست همهٔ داروها، بهویژه والپروات، اسید والپروئیک، دیوالپروکس، پروبنسید و وارفارین، و همچنین مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه کنید.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- اسهال
- تهوع یا استفراغ
- سردرد
- راش خفیف یا خارش پوست
- درد، قرمزی، تورم یا التهاب محل تزریق
- برفک دهان یا عفونت قارچی ناحیهٔ تناسلی
- تورم ناگهانی لب، صورت، زبان یا گلو، تنگی نفس، خسخس، افت فشار یا غش: احتمال واکنش آلرژیک شدید است؛ تزریق باید متوقف شود و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- راش گسترده همراه با تب، تاول، پوستهریزی یا زخم دهان و چشم: میتواند نشانهٔ واکنش پوستی شدید باشد؛ نوبت بعدی را دریافت نکنید و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج، پرش عضلانی، گیجی شدید، توهم یا کاهش هوشیاری: نیازمند ارزیابی فوری است؛ در صورت تشنج یا بیهوشی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال آبکی یا خونی، مداوم یا همراه با تب و درد شکم، حتی پس از پایان درمان: همان روز برای بررسی التهاب شدید روده مراجعه کنید و خودسرانه داروی ضداسهال نخورید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، مدفوع روشن یا خارش شدید: میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید.
- درد، حساسیت یا ضعف شدید عضلات همراه با ادرار تیره: احتمال آسیب جدی عضلات مطرح است؛ تزریق را ادامه ندهید و فوراً ارزیابی پزشکی بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل مروپنم با والپروات، اسید والپروئیک و دیوالپروکس است؛ این ترکیب میتواند سطح داروی ضدتشنج را بهسرعت پایین بیاورد و خطر برگشت تشنج را افزایش دهد و معمولاً باید از آن پرهیز شود. پروبنسید دفع کلیوی مروپنم را کاهش میدهد و مصرف همزمان آن معمولاً توصیه نمیشود؛ آنتیبیوتیکها نیز ممکن است در مصرفکنندگان وارفارین اثر ضدانعقادی و نتیجهٔ آزمایشهای انعقاد را تغییر دهند. غذا جذب دارو را تغییر نمیدهد و تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل ندارد، اما در زمان عفونت شدید بهتر است از الکل پرهیز شود. فهرست کامل داروها، فرآوردههای گیاهی و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای انسانی دربارهٔ مصرف مروپنم در بارداری محدود است و بیخطر بودن آن بهطور قطعی ثابت نشده؛ بااینحال، در عفونت جدی ممکن است پزشک پس از سنجش فایده و خطر آن را تجویز کند. مقدار کمی از دارو وارد شیر مادر میشود؛ اگر شیرده هستید، ادامهٔ شیردهی و پایش نوزاد را با پزشک بررسی کنید و شیردهی را خودسرانه قطع نکنید.
نگهداری
ویال پودر را در بستهبندی اصلی، معمولاً در دمای اتاق حدود ۱۵ تا ۳۰ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور، رطوبت و گرمای زیاد نگه دارید و آن را منجمد نکنید. محلول آمادهشده پایداری محدودی دارد و زمان نگهداری آن به حلال و فرآورده بستگی دارد؛ آمادهسازی و نگهداریاش را به کادر درمان بسپارید. دارو را دور از دسترس کودکان و پس از تاریخ انقضا مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 500 mg |
| تزریقی برای محلول | 1 g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۵ برند از ۱۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مروپنم برای سرماخوردگی مناسب است؟
۰۲آیا مروپنم قرص است یا میتوان آن را در خانه تزریق کرد؟
۰۳اگر والپروات مصرف کنم، آیا میتوانم مروپنم بگیرم؟
۰۴آیا حساسیت به پنیسیلین مانع دریافت مروپنم است؟
۰۵اگر بعد از مروپنم دچار اسهال شدم، چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۵ برند از ۱۵ سازنده، در گروه J01DH02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.