ملوکسیکام
ملوکسیکام دارویی از گروه ضدالتهابهای غیراستروئیدی (NSAID) است که با کاهش موادی به نام پروستاگلاندین در بدن، درد، تورم و التهاب را کاهش میدهد.
بیشترین کاربرد آن کنترل درد و التهابِ آرتریت روماتوئید، استئوآرتریت (آرتروز) و اسپوندیلیت آنکیلوزان است.
این دارو میتواند خطر خونریزی گوارشی و مشکلات قلبیعروقی را افزایش دهد، بهویژه در مصرف طولانیمدت، دوزهای بالاتر یا در سالمندان.
اگر سابقهٔ زخم معده، بیماری قلبی، کلیوی یا کبدی دارید، باردار هستید یا داروی رقیقکنندهٔ خون مصرف میکنید، پیش از شروع ملوکسیکام حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ملوکسیکام از خانوادهٔ داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) است که بهطور نسبی و اختصاصیتر روی آنزیمی بهنام سیکلواکسیژناز-۲ (COX-2) اثر میگذارد. این آنزیم در ساخت موادی به نام پروستاگلاندین نقش دارد که مسئول ایجاد درد، التهاب و گاهی تب هستند؛ ملوکسیکام با کاهش تولید آنها این علائم را تسکین میدهد. به همین دلیل عمدتاً برای بیماریهای التهابی و مزمنِ مفصلی مانند آرتریت روماتوئید و استئوآرتریت به کار میرود. این دارو در ایران معمولاً بهصورت قرص خوراکی در دسترس است و در برخی شرایط بالینی خاص بهصورت تزریقی نیز تجویز میشود.
موارد مصرف
- کاهش درد، تورم و التهاب ناشی از آرتریت روماتوئید
- تسکین علائم استئوآرتریت (آرتروز) در مفاصلی مانند زانو، لگن یا دست
- کنترل التهاب و درد اسپوندیلیت آنکیلوزان (بیماری التهابی مزمن ستون فقرات)
- تسکین التهاب و دردهای مفصلیِ مزمنِ مشابه، طبق تشخیص و تجویز پزشک
روش مصرف
ملوکسیکام معمولاً همراه غذا یا بلافاصله بعد از آن مصرف میشود تا احتمال ناراحتی معده کاهش یابد. بهتر است هر روز در ساعتی مشخص مصرف شود تا اثر آن روی کنترل درد و التهاب پایدار بماند. قرص را با یک لیوان آب کامل ببلعید، مگر پزشک یا داروساز روش دیگری توصیه کرده باشد. مقدار مصرف و طول دورهٔ درمان را فقط پزشک بر پایهٔ نوع بیماری و شرایط شما مشخص میکند؛ آن را خودسرانه تغییر ندهید. در بیماریهای مزمن مفصلی، قطع ناگهانیِ دارو بدون هماهنگی با پزشک میتواند باعث بازگشت درد و التهاب شود، پس هر تغییری را ابتدا با او در میان بگذارید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آرتریت روماتوئید
با یا بدون غذا قابل مصرف است؛ در درمان طولانیمدت، نیاز به ادامهٔ مصرف باید دورهای بازبینی شود. راهنمای رسمی دوز
استئوآرتریت (آرتروز) زانو، لگن یا دست
در تشدید حاد آرتروز، کوتاهترین مدت لازم مصرف شود؛ با یا بدون غذا قابل مصرف است. راهنمای رسمی دوز
اسپوندیلیت آنکیلوزان
دوز روزانه یکجا مصرف شود؛ در درمان طولانیمدت، کمترین دوز مؤثر و نیاز به ادامهٔ درمان باید دورهای ارزیابی شود. راهنمای رسمی دوز
درد و التهاب مفصلی مزمن مشابه، طبق تشخیص پزشک
فقط برای بیماری مفصلیِ مشخص و با تجویز پزشک مصرف شود؛ برای دردهای نامشخص یا مصرف خودسرانه مناسب نیست.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به ملوکسیکام، آسپرین یا سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، یا سابقهٔ آسم/کهیر پس از مصرف آسپرین
- سابقهٔ زخم معده یا خونریزی گوارشی
- بیماری قلبیعروقی، فشار خون بالا یا سابقهٔ سکتهٔ قلبی/مغزی
- نارسایی کلیه یا کبد
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
- مصرف همزمان داروهای رقیقکنندهٔ خون، سایر ضدالتهابهای غیراستروئیدی، یا داروهای فشار خون و ادرارآور
عوارض احتمالی
- ناراحتی یا درد معده (سوءهاضمه)
- تهوع
- اسهال یا یبوست
- سردرد
- سرگیجه
- ورم خفیف دست یا پا در اثر احتباس مایعات
- علائم خونریزی گوارشی مانند استفراغ خونی یا شبیه تفالهٔ قهوه، یا مدفوع سیاه و قیریرنگ — در این حالت فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای حملهٔ قلبی یا سکتهٔ مغزی مانند درد قفسهٔ سینه، تنگینفسِ ناگهانی، ضعف یکطرفهٔ بدن یا اختلال گفتار — اورژانسی است، معطل نکنید
- واکنش آلرژیک شدید شامل تورم صورت، لبها یا گلو، کهیر گسترده یا تنگینفس — نیازمند مراقبت فوری اورژانسی است
- کاهش چشمگیر حجم ادرار، ورم غیرعادی دستوپا یا افزایش ناگهانی وزن — نشانهٔ احتمالیِ آسیب کلیوی است، سریع به پزشک اطلاع دهید
- زردی پوست یا سفیدی چشم، خستگی شدید یا تیرهشدن ادرار — میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد و نیازمند بررسی پزشک است
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ملوکسیکام میتواند با داروهای رقیقکنندهٔ خون مانند وارفارین تداخل داشته باشد و خطر خونریزی را افزایش دهد. مصرف همزمان آن با آسپرین، سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا کورتیکواستروئیدها، احتمال آسیب و خونریزی گوارشی را بیشتر میکند. این دارو ممکن است اثر داروهای پایینآورندهٔ فشار خون، بهویژه مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین و دیورتیکها را کم کند و در صورت مصرف همزمان با آنها، فشار بیشتری به کلیه وارد شود. تداخل با لیتیوم و متوترکسات نیز شناختهشده و میتواند سطح خونی این داروها را بالا ببرد. مصرف الکل هنگام استفاده از ملوکسیکام خطر خونریزی و تحریک معده را افزایش میدهد. حتماً فهرست کاملِ داروها، مکملها و گیاهان داروییای را که مصرف میکنید، به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف ملوکسیکام در بارداری بهطور کلی توصیه نمیشود؛ بهویژه از نیمهٔ دوم بارداری به بعد و در سهماههٔ پایانی، برای رشد و سلامت جنین و روند زایمان خطر دارد و در این دوره منع مصرف دارد. در سهماههٔ اول نیز فقط با صلاحدید و زیر نظر مستقیم پزشک و در صورت ضرورت واقعی باید مصرف شود. اطلاعات دربارهٔ عبور این دارو به شیر مادر محدود است، پس در دوران شیردهی نیز پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید تا در صورت نیاز جایگزین مناسبتری بررسی شود.
نگهداری
ملوکسیکام را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. آن را در بستهٔ اصلی خود و دور از دسترس کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا سرویس بهداشتی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 7.5 mg |
| قرص | 15 mg |
| قرص زیرزبانی سریعحل | 7.5 mg |
| قرص زیرزبانی سریعحل | 15 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۰ برند از ۳۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ملوکسیکام همان بروفن یا آسپرین است؟
۰۲اگر یک نوبت مصرف ملوکسیکام را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۳آیا مصرف ملوکسیکام برای معده خطرناک است؟
۰۴آیا میتوانم همراه ملوکسیکام مسکن دیگری هم مصرف کنم؟
۰۵ملوکسیکام چقدر طول میکشد تا اثر کند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۲۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۰ برند از ۳۶ سازنده، در گروه M01AC06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.