مفنامیک اسید
مفنامیک اسید مسکنی از گروه ضدالتهابیهای غیراستروئیدی و خانوادهٔ فناماتهاست که با کاهش تولید پروستاگلاندین در بدن، درد و التهاب را کم میکند.
بیشترین کاربرد آن، تسکین درد قاعدگی و دردهای خفیف تا متوسطی مانند سردرد، دنداندرد و دردهای عضلانی-اسکلتی است.
این دارو باید کوتاهمدت و طبق نظر پزشک مصرف شود، زیرا میتواند به معده آسیب برساند و در برخی افراد خطر خونریزی گوارشی یا مشکلات قلبی و کلیوی را افزایش دهد.
اگر درد پس از چند روز مصرف بهبود نیافت یا نشانههایی مانند مدفوع سیاه، درد شدید معده یا تورم ناگهانی صورت و گلو دیدید، با پزشک یا داروساز مشورت کنید و در موارد شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مفنامیک اسید (Mefenamic Acid) دارویی از گروه ضدالتهابیهای غیراستروئیدی و بهطور مشخص از زیرخانوادهٔ فناماتهاست. این دارو با مهار آنزیمی بهنام سیکلواکسیژناز، از ساختهشدنِ پروستاگلاندینها در بدن جلوگیری میکند؛ موادی که در ایجاد درد، التهاب و تب نقش دارند. با کاهش این مواد، مفنامیک اسید درد و التهاب را کم میکند و تا حدی تب را نیز پایین میآورد. این دارو معمولاً برای دورههای کوتاه و دردهای خفیف تا متوسط تجویز میشود، نه برای مصرف طولانیمدت و روزمره.
موارد مصرف
- تسکین درد قاعدگی (دیسمنوره)
- کاهش خونریزی شدید قاعدگی در برخی موارد
- تسکین دردهای خفیف تا متوسط مانند سردرد و دنداندرد
- تسکین دردهای عضلانی و اسکلتی، از جمله پس از ضربهدیدگی یا اعمال جراحی جزئی
- کاهش درد و التهاب در بیماریهای روماتیسمی مانند آرتریت روماتوئید و استئوآرتریت، برای دورههای کوتاه
روش مصرف
مفنامیک اسید را ترجیحاً همراه غذا یا کمی شیر و با یک لیوان آب کامل مصرف کنید تا احتمال ناراحتی معده کمتر شود؛ پس از مصرف، بلافاصله دراز نکشید. مقدار مصرف و طول دورهٔ درمان را دقیقاً طبق نسخه و توصیهٔ پزشک یا داروساز رعایت کنید و بدون هماهنگی با آنها، مصرف را بیشتر، کمتر یا طولانیتر از حد تجویزشده نکنید. اگر با وجود مصرف، درد بهبود نیافت یا اگر بهطور مکرر و در هر دورهٔ قاعدگی به آن نیاز پیدا کردید، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید تا علت آن بررسی شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تسکین درد قاعدگی (دیسمنوره)
مصرف از آغاز درد یا خونریزی و ترجیحاً همراه یا پس از غذا.
کاهش خونریزی شدید قاعدگی
پس از بررسی و رد علتهای مهم خونریزی توسط پزشک؛ ترجیحاً همراه یا پس از غذا مصرف شود.
تسکین دردهای خفیف تا متوسط مانند سردرد و دنداندرد
کمترین دوز مؤثر را برای کوتاهترین مدت، ترجیحاً همراه یا پس از غذا مصرف کنید.
تسکین دردهای عضلانی و اسکلتی، از جمله پس از ضربهدیدگی یا اعمال جراحی جزئی
ترجیحاً همراه یا پس از غذا مصرف شود و در صورت تداوم درد، ارزیابی پزشکی انجام گیرد.
کاهش درد و التهاب در آرتریت روماتوئید و استئوآرتریت
ترجیحاً همراه یا پس از غذا؛ مصرف طولانیمدت بدون ارزیابی پزشک مناسب نیست.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت یا واکنش آلرژیک به مفنامیک اسید، آسپرین یا دیگر ضدالتهابیهای غیراستروئیدی (مانند تنگی نفس، کهیر یا تورم پس از مصرف آنها)
- سابقهٔ زخم معده یا اثنیعشر، خونریزی گوارشی، یا بیماریهای التهابی روده مانند کولیت اولسراتیو یا کرون
- بیماری قلبی، فشار خون بالا، یا سابقهٔ سکتهٔ قلبی یا مغزی
- بیماری کلیوی یا کبدی
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- مصرف همزمان داروهای دیگر، بهویژه رقیقکنندههای خون، سایر ضدالتهابیها یا آسپرین، و هرگونه مکمل یا داروی گیاهی
عوارض احتمالی
- ناراحتی یا درد معده، سوءهاضمه
- تهوع
- اسهال (نسبتاً شایعتر از بسیاری مسکنهای مشابه)
- سردرد و سرگیجه
- خوابآلودگی
- بثورات خفیف پوستی
- نشانههای خونریزی گوارشی مانند مدفوع سیاه یا قیریرنگ، یا استفراغِ خونی یا شبیه تفالهٔ قهوه — در این صورت فوراً به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لبها، زبان یا گلو، تنگی نفس یا کهیر گسترده — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- درد یا فشار قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، یا ضعف و کرختیِ یکطرفهٔ بدن که میتوانند نشانهٔ مشکل قلبی یا سکتهٔ مغزی باشند — با اورژانس تماس بگیرید
- کاهش چشمگیر حجم ادرار یا تورم ناگهانی پاها و صورت، بهعنوان نشانهٔ احتمالی آسیب کلیوی — به پزشک مراجعه کنید
- تشنج یا هرگونه تغییر غیرعادی در سطح هوشیاری — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، یا زردی پوست و چشمها، بهعنوان نشانهٔ احتمالی آسیب کبدی یا خونی — به پزشک مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مفنامیک اسید میتواند با داروهای رقیقکنندهٔ خون مانند وارفارین تداخل داشته باشد و خطر خونریزی را افزایش دهد. مصرف همزمان آن با سایر ضدالتهابیهای غیراستروئیدی، آسپرین، کورتیکواستروئیدها یا برخی داروهای ضدافسردگی نیز احتمال آسیب و خونریزی گوارشی را بیشتر میکند. این دارو همچنین ممکن است اثر برخی داروهای فشار خون و ادرارآورها را کم کند و در کنار آنها خطر آسیب کلیوی را بالا ببرد، و سطح لیتیوم یا متوترکسات را در خون افزایش دهد. مصرف الکل همراه با مفنامیک اسید نیز خطر تحریک و خونریزی معده را بیشتر میکند؛ به همین دلیل، فهرست کاملِ داروها، مکملها و گیاهان داروییای را که مصرف میکنید، حتماً به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف مفنامیک اسید در بارداری، بهویژه در سهماههٔ سوم، بهطور کلی توصیه نمیشود، زیرا ضدالتهابیهای غیراستروئیدی در این دوره میتوانند بر قلب و کلیهٔ جنین و روند زایمان اثر بگذارند. در سهماههٔ اول و دوم نیز فقط در صورتی مصرف میشود که پزشک آن را ضروری تشخیص دهد. اطلاعات دربارهٔ ورود این دارو به شیر مادر محدود است؛ بنابراین مادران شیرده پیش از مصرف حتماً باید با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
مفنامیک اسید را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. آن را در بستهٔ اصلی و دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 250 mg |
| قرص | 500 mg |
| قرص | 250 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۰ برند از ۱۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مفنامیک اسید برای درد قاعدگی مناسب است؟
۰۲چرا مفنامیک اسید بیشتر از مسکنهای دیگر باعث اسهال میشود؟
۰۳آیا مصرف مفنامیک اسید با معدهٔ خالی مشکلی دارد؟
۰۴تفاوت مفنامیک اسید با استامینوفن چیست؟
۰۵مصرف مفنامیک اسید تا چه مدت بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۰ برند از ۱۸ سازنده، در گروه M01AG01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.