لاینسترنول
لاینسترنول هورمونی مصنوعی از گروهِ پروژستاژنهاست که بهصورتِ قرصِ ضدبارداریِ فقط-پروژستاژنی، بدونِ استروژن، مصرف میشود.
کاربردِ اصلیِ آن پیشگیری از بارداری است؛ بهویژه برای زنانی که بهدلایلی مانندِ شیردهی نباید از قرصهای ترکیبیِ حاویِ استروژن استفاده کنند، گزینهٔ مناسبی محسوب میشود.
این دارو باید هر روز، بدونِ وقفه و ترجیحاً در ساعتی ثابت مصرف شود؛ فراموشی یا تأخیر در مصرف میتواند اثرِ ضدبارداریِ آن را کاهش دهد.
در صورتِ دردِ شدیدِ شکم، نشانههای لختهٔ خون، زردیِ پوست یا چشم، خونریزیِ غیرعادی یا احتمالِ بارداری، بدونِ تأخیر با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لاینسترنول پروژستاژنی مصنوعی (Progestogen) از خانوادهٔ نوراستروئیدهاست که در بدن به مادهٔ فعالِ نورتیسترون تبدیل میشود و در ردهٔ داروهای هورمونیِ مؤثر بر دستگاهِ ادراری-تناسلی جای میگیرد. این دارو بهشکلِ قرصِ ضدبارداریِ فقط-پروژستاژنی عرضه میشود که برخلافِ قرصهای ترکیبیِ رایج، فاقدِ استروژن است. مکانیسمِ اصلیِ آن غلیظکردنِ مخاطِ دهانهٔ رحم برای جلوگیری از عبورِ اسپرم و نازکنگهداشتنِ پوششِ داخلیِ رحم است؛ در برخی افراد نیز مانعِ تخمکگذاری میشود. بههمیندلیل، معمولاً گزینهای مناسب برای زنانی است که مصرفِ استروژن برایشان توصیه نمیشود، ازجمله در دورانِ شیردهی.
موارد مصرف
- پیشگیری از بارداری با قرصِ ضدبارداریِ فقط-پروژستاژنی
- جایگزینِ ضدبارداریِ هورمونی برای افرادی که مصرفِ استروژن برایشان مناسب یا مجاز نیست
- گزینهٔ ترجیحیِ ضدبارداری در دورانِ شیردهی
- کمک به کنترلِ برخی اختلالاتِ قاعدگی، به تشخیص و تجویزِ پزشک
روش مصرف
این دارو باید هر روز، ترجیحاً در ساعتی ثابت، مصرف شود و برخلافِ بسیاری از قرصهای ترکیبی، بینِ بستهها وقفه یا هفتهٔ قطع ندارد. میتوان آن را همراه یا بدونِ غذا میل کرد، اما ثابتنگهداشتنِ ساعتِ مصرف اهمیتِ زیادی دارد، چون حتی تأخیرِ کوتاه میتواند اثرِ ضدبارداریِ دارو را کم کند؛ تنظیمِ یادآور میتواند کمککننده باشد. مقدار و مدتِ دقیقِ مصرف را پزشک یا داروساز بر اساسِ نسخه مشخص میکند و نباید بدونِ مشورتِ او مصرف را قطع یا تغییر داد. اگر یک نوبت را فراموش کردید یا دچارِ استفراغ یا اسهالِ شدید شدید، برای اطمینان از اثربخشیِ دارو با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از بارداری با قرص فقط پروژستاژنی
با یا بدون غذا مصرف شود. شروع از روز اول خونریزی است؛ در شروع از روزهای ۲ تا ۵، تا ۷ روز روش کمکی لازم است. در تأخیر بیش از ۳ ساعت، قرص را بهمحض یادآوری مصرف و تا ۲ روز از روش کمکی استفاده کنید.
پیشگیری از بارداری در صورت نامناسب یا ممنوع بودن مصرف استروژن
این رژیم فاقد استروژن است؛ با یا بدون غذا مصرف شود و زمان مصرف روزانه ثابت بماند.
پیشگیری از بارداری در دوران شیردهی
در شیردهی با تجویز پزشک قابل استفاده است؛ زمان آغاز پس از زایمان و نیاز به روش کمکی باید بر اساس زمان زایمان و احتمال بارداری تعیین شود.
اختلالات قاعدگی منتخب
پیش از درمان، علت خونریزی غیرطبیعی باید بررسی شود. قرص ۰٫۵ میلیگرمی ضدبارداری را برای رسیدن به دوز بالاتر خودسرانه چند برابر نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر باردار هستید یا احتمالِ بارداری میدهید، یا علتِ خونریزیِ واژینالتان مشخص نیست، پیش از شروعِ مصرف به پزشک اطلاع دهید
- سابقهٔ بیماریِ کبدی، زردی یا تومورهای کبدی را به پزشک بگویید
- سابقهٔ لختهٔ خون، سکته یا بیماریهای شدیدِ قلبی-عروقی را حتماً مطرح کنید
- اگر سابقه یا تشخیصِ سرطانِ وابسته به هورمون مانندِ سرطانِ پستان دارید، پزشک را در جریان بگذارید
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را با پزشک در میان بگذارید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به لاینسترنول یا سایرِ پروژستاژنها را پیش از مصرف اطلاع دهید
عوارض احتمالی
- خونریزی یا لکهبینیِ نامنظم بینِ قاعدگیها
- حساسیت یا دردِ خفیفِ پستانها
- سردرد
- تهوعِ خفیف
- نوساناتِ خلقی
- دردِ شدید و ناگهانیِ شکم که ممکن است نشانهٔ بارداریِ خارج از رحم باشد — در این حالت فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید
- تورم، درد یا قرمزیِ ناگهانی در یک پا، یا تنگیِ نفسِ ناگهانی که هرچند نادر است اما میتواند نشانهٔ لختهٔ خون باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشمها که میتواند نشانهٔ مشکلِ کبدی باشد — به پزشک مراجعه کنید
- سردردِ شدید و غیرمعمول یا اختلال در دیدن — به پزشک مراجعه کنید
- کشفِ تودهٔ جدید در پستان — به پزشک مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند اثرِ ضدبارداریِ لاینسترنول را کاهش دهند؛ مهمترینِ آنها داروهای فعالکنندهٔ آنزیمهای کبدی هستند، مانندِ برخی داروهای ضدتشنج مانندِ کاربامازپین و فنیتوئین، ریفامپینِ ضدِسل، و گیاهِ داروییِ گلِ راعی. در چنین مواردی پزشک ممکن است روشِ ضدبارداریِ مکمل یا جایگزین را توصیه کند. استفراغ یا اسهالِ شدید نیز میتواند جذبِ دارو و درنتیجه اثربخشیِ آن را کاهش دهد. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را حتماً به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
لاینسترنول در دورانِ بارداری کاربردی ندارد، چون تنها برای پیشگیری از بارداری تجویز میشود؛ اگر در حینِ مصرف باردار شدید، مصرف را قطع کنید و هرچه زودتر پزشک را در جریان بگذارید. داروهای فقط-پروژستاژنی مانندِ لاینسترنول برخلافِ قرصهای ترکیبی، معمولاً تأثیرِ چشمگیری بر کمیت یا کیفیتِ شیرِ مادر ندارند و به همین دلیل در بسیاری از موارد برای مادرانِ شیرده مناسب شناخته میشوند؛ بااینحال، زمانِ دقیقِ شروعِ مصرف پس از زایمان و تناسبِ آن با وضعیتِ شما را باید پزشک تعیین کند.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. قرصها را ترجیحاً در بستهبندیِ اصلیِ خود و همیشه دور از دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 0.5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا لاینسترنول همان قرصهای ترکیبیِ رایجِ ضدبارداری است؟
۰۲اگر یک نوبتِ مصرف را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۳آیا مصرفِ این دارو در دورانِ شیردهی بیخطر است؟
۰۴چرا ممکن است خونریزیِ نامنظم داشته باشم؟
۰۵آیا لاینسترنول بر وزن یا خلقوخو تأثیر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه G03AC02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.