لوتشیوم ۲۰۰ میلیکوری
لوتشیوم-۱۷۷ یک رادیوداروی درمانی است که به حامل هدفمند متصل میشود. در شکل پیاسامای، حامل به سلولهای سرطان پروستات میچسبد و تابش بتا را برای آسیبزدن به تومور آزاد میکند.
بیشتر برای سرطان پروستات پیشرفته و منتشرشدهای بهکار میرود که سلولهای آن در تصویربرداری پیاسامایمثبت هستند و به درمانهای هورمونی قبلی پاسخ کافی ندادهاند. کاربرد دقیق به نوع حامل و ارزیابی تیم درمان بستگی دارد.
لوتشیوم رادیواکتیو است؛ تزریق و جابهجایی آن فقط باید در مرکز مجاز پزشکی هستهای انجام شود. کمآبی، آسیب کلیه و افت سلولهای خون از خطرهای مهماند و دستورهای پرتویی پس از ترخیص باید دقیق رعایت شوند.
پیش از درمان دربارهٔ بیماری کلیه یا کاهش ادرار، مشکلات مغز استخوان، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی قبلی، و هر داروی مصرفی اطلاع دهید. بارداری، شیردهی، احتمال بارداری و برنامهٔ حفظ باروری نیز باید قبل از شروع مطرح شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لوتشیوم ۲۰۰ میلیکوری یک رادیوداروی تزریقی بر پایهٔ لوتشیوم-۱۷۷ است. میلیکوری واحد فعالیت پرتوزایی است، نه وزن دارو؛ فعالیت واقعی در زمان کالیبراسیون روی ویال تعیین میشود. در فرآوردهٔ متصل به پیاسامای، حامل به آنتیژن اختصاصی غشای پروستات روی سلولهای توموری متصل میشود و تابش بتای لوتشیوم-۱۷۷ با آسیب به مادهٔ ژنتیکی، به مرگ سلولهای هدف و سلولهای نزدیک کمک میکند. این درمان در پزشکی هستهای انجام میشود و نوع حامل، نتیجهٔ تصویربرداری و وضعیت خون و کلیه، کاربرد و برنامهٔ آن را مشخص میکنند.
موارد مصرف
- درمان سرطان پروستات متاستاتیکِ مقاوم به درمانهای کاهندهٔ هورمون، در صورت تأیید بیان پیاسامای در تصویربرداری
- هدفگیری ضایعات منتشرشدهٔ سرطان پروستات، از جمله متاستازهای استخوانی و غدد لنفاوی، در بیماران انتخابشده
- کمک به کنترل بار توموری و کاهش برخی علائم، مانند درد ناشی از متاستاز، در کنار مراقبتهای استاندارد
روش مصرف
این فرآورده خوراکی نیست و خودسرانه یا در منزل تزریق نمیشود؛ پزشک پزشکی هستهای پس از تأیید هدف در تصویربرداری و بررسی شمارش سلولهای خون و عملکرد کلیه، فعالیت و زمانبندی هر نوبت را تعیین میکند. تزریق و هر اقدام محافظ کلیه طبق پروتکل مرکز انجام میشود. در روزهای اطراف درمان، نوشیدن مایعات در حد مجاز و دفع مکرر ادرار به کاهش تابش مثانه کمک میکند؛ اگر محدودیت مایعات، نارسایی قلبی یا کلیوی دارید، دستور اختصاصی مرکز را دنبال کنید. پس از ترخیص، فاصلهگذاری و محدودیت تماس با کودکان و افراد باردار را طبق برگهٔ مرکز رعایت کنید و برای آزمایشها و ویزیتهای پیگیری حاضر شوید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان سرطان پروستات متاستاتیکِ مقاوم به درمانهای کاهندهٔ هورمون، با تأیید بیان پیاسامای در تصویربرداری
فقط در مرکز مجاز و تخصصی پزشکی هستهای و توسط تیم آموزشدیده تجویز شود. شمارش سلولهای خون و عملکرد کلیه و کبد پیش از شروع و در طول درمان پایش شود. آبرسانی مناسب و تخلیهٔ مکرر مثانه طبق دستور مرکز انجام شود؛ محلول اسیدهای آمینه بهطور روتین جزء رژیم استاندارد این فرآورده نیست.
پیش از مصرف بدانید
- نتیجهٔ تصویربرداری پیاسامای و گزارش مرحلهٔ بیماری و درمانهای قبلی؛ بدون جذب کافی در هدف، این درمان ممکن است مناسب نباشد.
- بیماری کلیه، کاهش ادرار، انسداد یا بیاختیاری ادرار، دیالیز، کمآبی و نارسایی قلبی؛ این موارد بر دفع رادیودارو و تحمل مایعات اثر میگذارند.
- کمخونی، کاهش پلاکت یا گلبول سفید، درگیری مغز استخوان، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی قبلی، و هر رادیوداروی درمانی دریافتشده.
- حساسیت قبلی به رادیوداروها یا هر واکنش هنگام تزریق، و بیماریهای مهم کبدی یا سایر بیماریهای زمینهای.
- بارداری یا احتمال آن، شیردهی، قصد فرزندآوری و تمایل به حفظ باروری؛ تابش میتواند به جنین آسیب بزند و باروری را کاهش دهد.
- تمام داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی، بهویژه درمانهای سرطان و داروهای مؤثر بر کلیه یا مغز استخوان؛ همچنین امکان رعایت محدودیت تماس با کودکان یا افراد باردار در خانه.
عوارض احتمالی
- خستگی و کاهش انرژی
- خشکی دهان و تشنگی
- تهوع و گاهی استفراغ
- کاهش اشتها یا تغییر مزه
- یبوست یا اسهال
- کاهش موقت گلبولهای سفید، هموگلوبین یا پلاکت در آزمایش خون
- کهیر گسترده، تورم لب، صورت یا زبان، تنگی نفس، خسخس یا سرگیجهٔ شدید هنگام یا پس از تزریق: احتمال واکنش حساسیتی شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، گلودرد، زخم دهان یا عفونت مکرر: احتمال کاهش شدید گلبول سفید است؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید و اگر شدید است فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی غیرعادی، کبودی گسترده، خون در ادرار یا مدفوع، مدفوع سیاه، سردرد شدید یا ضعف ناگهانی: احتمال کاهش پلاکت یا خونریزی است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش واضح ادرار، قطع ادرار، تورم پاها، تنگی نفس تازه یا افزایش سریع وزن: احتمال آسیب کلیه یا تجمع مایع است؛ فوراً به مرکز درمانی مراجعه کنید.
- استفراغ مکرر، ناتوانی در نوشیدن، درد شدید شکم، گیجی یا ضعف شدید: برای جلوگیری از کمآبی و بررسی عارضه، فوراً با مرکز درمان تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- افت پایدار سلولهای خون، خستگی شدید یا عفونتهای مکرر در هفتهها و ماههای بعد باید سریع بررسی شود؛ عوارض دیررس مغز استخوان نادر اما مهماند.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل مشخصی با غذا یا الکل برای خود لوتشیوم-۱۷۷ شناخته نشده است. بااینحال، داروهای ضدسرطان یا سرکوبکنندهٔ مغز استخوان، داروهای آسیبرسان به کلیه، پرتودرمانی و رادیوداروهای دیگر میتوانند سمیت خونی، آسیب کلیه یا بار پرتویی تجمعی را بیشتر کنند و زمانبندی درمان را تغییر دهند. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید و هیچکدام را خودسرانه قطع نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این رادیودارو میتواند به جنین آسیب بزند و در بارداری مناسب نیست؛ اگر احتمال بارداری وجود دارد، پیش از درمان باید اعلام و بررسی شود. دربارهٔ عبور آن به شیر مادر اطلاعات کافی وجود ندارد و بهدلیل تابش، شیردهی معمولاً در دورهٔ درمان متوقف میشود؛ زمان دقیق قطع و ازسرگیری را مرکز پزشکی هستهای تعیین میکند. تابش ممکن است باروری را موقت یا دائمی کاهش دهد؛ در صورت اهمیت حفظ باروری، پیش از شروع درمان دربارهٔ گزینههای آن سؤال کنید.
نگهداری
این فرآورده برای نگهداری در منزل نیست و باید در مرکز مجاز پزشکی هستهای، در محفظهٔ حفاظدار و در دمای درجشده روی برچسب نگهداری شود؛ از یخزدگی و گرمای شدید محافظت شود. بهدلیل واپاشی رادیواکتیو، تاریخ و ساعت کالیبراسیون و انقضا اهمیت ویژه دارد؛ ویال، باقیماندهٔ دارو و مواد آلوده طبق مقررات مواد پرتوزا دفع میشوند و باید دور از دسترس کودکان باشند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ۲۰۰ میلیکوری همان ۲۰۰ میلیگرم است؟
۰۲لوتشیوم ۲۰۰ میلیکوری برای کدام سرطان است؟
۰۳آیا بعد از تزریق میتوانم خانوادهام را ببینم؟
۰۴آیا باید داروهای سرطان یا مسکنهایم را قطع کنم؟
۰۵پیش و پس از درمان چه بررسیهایی لازم است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.