لیدوکائین/کلرهگزیدین
این دارو یک ژل استریل حاوی بیحسکنندهٔ موضعی لیدوکائین و ضدعفونیکنندهٔ کلرهگزیدین است. ژل با بیحسکردن و روانکردن مخاط، ورود سوند یا ابزار پزشکی را راحتتر میکند.
بیشتر پیش از سوندگذاری، سیستوسکوپی و دیگر اقدامات درونمجراییِ مجرای ادرار استفاده میشود. کاربرد آن برای کاهش درد و کاهش آلودگی هنگام انجام اقدام است، نه درمان عفونت ادراری.
این فرآورده برای استفاده در مجرای ادرار است و نباید خورده، تزریق یا با چشم تماس داده شود. مصرف بیش از حد یا همزمانی با بیحسکنندههای مشابه میتواند خطر مسمومیت لیدوکائین را بالا ببرد.
پیش از استفاده، حساسیت به لیدوکائین یا کلرهگزیدین، بیماری قلبی، کبدی یا کلیوی، صرع، آسیب مجرای ادرار، بارداری یا شیردهی را اطلاع دهید. تنگی نفس، تورم، غش، تشنج یا سرگیجهٔ شدید پس از مصرف نیازمند مراجعهٔ فوری است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
لیدوکائین/کلرهگزیدین یک ژل استریل و موضعی با غلظت ۲ درصد لیدوکائین و ۰٫۰۵ درصد کلرهگزیدین است؛ این فرآورده در ایران با نام تجاری کتژل لیدوکائین سی نیز شناخته میشود. لیدوکائین با مهار موقت انتقال پیام درد در اعصاب مخاط، ناراحتی ورود ابزار را کم میکند و کلرهگزیدین اثر ضدعفونیکننده دارد. این ترکیب از گروه داروهای دستگاه عصبی و زیرگروه بیحسکنندههای موضعی آمیدی و ترکیبهای آن است و برای کمک به اقدامات مجرای ادرار به کار میرود، نه برای درمان عفونت ادراری.
موارد مصرف
- بیحسی سطحی و روانسازی مجرای ادرار پیش از سوندگذاری
- سیستوسکوپی
- کاوش و بررسی مجرای ادرار با سوند یا ابزار
- سایر اقدامات درونمجرایی که به بیحسی موضعی و روانسازی نیاز دارند
روش مصرف
این ژل برای مصرف خودسرانه یا خوراکی و تزریقی نیست. پزشک یا کارکنان آموزشدیده آن را با روش استریل، آهسته داخل مجرای ادرار یا روی ابزار پزشکی، پیش از ورود سوند یا ابزار، به کار میبرند؛ زمان لازم برای شروع بیحسی معمولاً چند دقیقه است و توسط تیم درمان تعیین میشود. مقدار و دفعات مصرف به نوع اقدام، شرایط مجرا و وضعیت بیمار بستگی دارد و نباید از دستور نسخه یا بروشور همان فرآورده بیشتر شود. ژل بازشده یا باقیمانده را دوباره استفاده نکنید؛ با چشم تماس ندهید و در صورت درد شدید، مقاومت یا خونریزی هنگام کار، فوراً به فرد انجامدهنده اطلاع دهید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به لیدوکائین، کلرهگزیدین، بیحسکنندههای موضعیِ آمیدی یا هر جزء این ژل حساسیت داشتهاید، حتماً پیش از اقدام بگویید.
- اگر ضربان قلب بسیار کند، اختلال هدایت قلب، نارسایی شدید قلب، شوک یا بیماری مهم قلبی و تنفسی دارید، نیاز به ارزیابی دقیقتری است.
- نارسایی شدید کبد یا کلیه، صرع یا سابقهٔ تشنج، بیماری ضعف عضلانی میاستنی گراویس و پورفیری را اطلاع دهید؛ سالمندان و بیماران ناتوان ممکن است به اثرات لیدوکائین حساستر باشند.
- این فرآورده برای کودکان زیر ۲ سال مناسب نیست و در کودکان بزرگتر نیز مقدار مصرف باید بر پایهٔ سن، وزن و وضعیت جسمی توسط متخصص تعیین شود.
- زخم، خونریزی، التهاب شدید، عفونت یا آسیب مخاط مجرای ادرار میتواند جذب لیدوکائین را بیشتر کند و باید پیش از مصرف بررسی شود.
- بارداری، احتمال بارداری، شیردهی، قرار داشتن تحت بیهوشی عمومی و تمام داروها و مکملهای مصرفیتان را به پزشک یا پرستار بگویید.
عوارض احتمالی
- با مصرف درست، معمولاً عارضهٔ شایع مهمی ایجاد نمیشود.
- سوزش یا گزگز خفیف و گذرا در محل کاربرد.
- قرمزی، تحریک یا خارش خفیف مخاط.
- کهیر گسترده، تورم لب، صورت یا زبان، خسخس، تنگی نفس، ضعف شدید یا افت فشار میتواند نشانهٔ حساسیت شدید باشد؛ استفاده را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سرگیجهٔ شدید، بیقراری، تاری دید، وزوز گوش، بیحسی زبان یا لب، لرزش، خوابآلودگی شدید، گیجی یا تشنج میتواند نشانهٔ جذب بیش از حد لیدوکائین باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کند شدن شدید ضربان قلب، غش، افت فشار، اختلال شدید ضربان، کاهش سطح هوشیاری یا مشکل تنفسی نیازمند قطع کاربرد و مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
- سوزش، قرمزی یا خارش شدید و مداوم در محل، بهویژه همراه با تورم، را جدی بگیرید؛ ژل دیگر استفاده نشود و همان روز ارزیابی پزشکی انجام شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
همزمانی با ژل، اسپری، کرم یا تزریقهای دیگرِ حاوی لیدوکائین و سایر بیحسکنندههای موضعیِ آمیدی میتواند اثرها را جمع کند و خطر مسمومیت را افزایش دهد. داروهای قلب و ریتم قلب مانند آمیودارون، مکسیلتین، توکائینید، پروپرانولول، دیلتیازم و وراپامیل و نیز سایمتیدین باید اعلام شوند؛ در مصرف مکرر یا جذب زیاد ممکن است اثر قلبی یا سطح لیدوکائین را بالا ببرند. برای کاربرد کوتاهمدت موضعی، تداخل غذایی مشخصی شناخته نشده و تداخل اختصاصی مهمی با الکل مطرح نیست، اما در صورت سرگیجه یا خوابآلودگی پس از اقدام الکل و رانندگی را کنار بگذارید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری، بهویژه ماههای نخست، این ژل فقط زمانی استفاده شود که پزشک نیاز به آن را تأیید و سود و خطر را ارزیابی کرده باشد؛ مصرف تکراری معمولاً توصیه نمیشود. مقدار کمی لیدوکائین وارد شیر میشود و پس از مصرف صحیح، نگرانی برای شیرخوار معمولاً کم است، اما در شیردهی نیز تصمیمگیری دربارهٔ ضرورت مصرف و زمان شیردهی بعدی باید با پزشک یا تیم درمان باشد.
نگهداری
در دمای کمتر از ۲۵ درجه، در بستهبندی اصلی و دور از نور، گرما و رطوبت نگه دارید و آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید. تاریخ انقضا را بررسی کنید؛ فرآوردهٔ بازشده یا باقیمانده برای مصرف بعدی نگهداری نشود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 2 % / 0.05 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم این ژل را برای سوندگذاری در خانه خودم استفاده کنم؟
۰۲آیا لیدوکائین/کلرهگزیدین عفونت ادراری یا سوزش ادرار را درمان میکند؟
۰۳اثر بیحسی این ژل چه زمانی شروع میشود؟
۰۴اگر قبلاً به کلرهگزیدین یا لیدوکائین حساسیت داشته باشم، چه کنم؟
۰۵آیا استفاده از این ژل در بارداری یا شیردهی مجاز است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه N01BB52. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.