لووتیروکسین سدیم
لووتیروکسین سدیم شکلِ مصنوعی و مشابهِ هورمونِ تیروئیدی است که جایگزینِ هورمونی میشود که در کمکاریِ تیروئید بهاندازهٔ کافی ساخته نمیشود.
بیشترین کاربردِ آن درمانِ کمکاریِ تیروئید (هیپوتیروئیدی) و همچنین کنترلِ سطحِ هورمونِ تیروئید پس از برداشتنِ تیروئید یا در برخی گواترهاست.
مصرفِ همیشهثابت در یک ساعتِ مشخصِ روزانه و با فاصله از غذا و برخی داروها، برای اثرگذاریِ درستِ این دارو حیاتی است؛ قطعِ ناگهانی یا تغییرِ خودسرانهٔ دوز توصیه نمیشود.
اگر علائمی مانندِ تپشِ قلب، لرزش، بیخوابیِ شدید یا کاهشِ وزنِ ناخواسته پدید آمد، یا اگر باردار شدید یا داروی جدیدی شروع کردید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لووتیروکسین سدیم نسخهٔ ساختگی و آزمایشگاهیِ هورمونِ تیروکسین (T4) است؛ همان هورمونی که غدهٔ تیروئید بهطور طبیعی میسازد. این دارو در ردهٔ هورمونهای تیروئیدی جای میگیرد و در بدن، جایگزینِ کمبودِ هورمونی در کمکاریِ تیروئید میشود. پس از جذب، بخشی از آن به هورمونِ فعالترِ تیروئید تبدیل میشود و با اتصال به گیرندههای سلولی در سراسرِ بدن، سرعتِ متابولیسم، مصرفِ انرژی و عملکردِ اندامهای مختلف را تنظیم میکند. هدفِ اصلیِ درمان، بازگرداندنِ سطحِ هورمونِ تیروئید به محدودهٔ طبیعی و رفعِ علائمِ کمکاریِ تیروئید مانندِ خستگی، افزایشِ وزن و حساسیتِ زیاد به سرماست. قدرتِ ۲۵ میکروگرم معمولاً برای شروعِ درمان، برای بیمارانِ سالمند یا قلبی که نیاز به دوزِ کم دارند، یا برای تنظیمِ دقیقِ دوز در کنارِ سایر قدرتها به کار میرود.
موارد مصرف
- درمانِ کمکاریِ تیروئید (هیپوتیروئیدی)، چه اولیه و چه ناشی از مشکلِ غدهٔ هیپوفیز
- جایگزینیِ هورمونِ تیروئید پس از جراحیِ برداشتنِ تیروئید یا درمان با یدِ رادیواکتیو
- کنترل و سرکوبِ ترشحِ هورمونِ تیروئید در برخی از انواعِ گواتر، طبقِ تشخیصِ پزشک
- پیشگیری از رشدِ دوبارهٔ بافتِ تیروئیدی پس از درمانِ برخی از سرطانهای تیروئید
- کمک به تنظیمِ دقیقِ دوز در بیمارانی که با قدرتهای دیگرِ لووتیروکسین درمان میشوند
روش مصرف
این دارو را طبقِ دستورِ پزشک، معمولاً صبح و با معدهٔ خالی، حدودِ نیم تا یک ساعت پیش از صبحانه و با یک لیوان آب میل کنید. تلاش کنید هر روز آن را در یک ساعتِ مشخص مصرف کنید تا سطحِ هورمون در بدن ثابت بماند. طبقِ توصیهٔ پزشک یا داروساز، بینِ مصرفِ این دارو و مکملهای کلسیم و آهن، آنتیاسیدها، یا شیر و لبنیات فاصله بیندازید، زیرا اینها میتوانند جذبِ دارو را کم کنند. حتی اگر احساسِ بهبود کردید، دارو را خودسرانه قطع یا کم نکنید، زیرا کمکاریِ تیروئید معمولاً وضعیتی درازمدت است و قطعِ ناگهانی میتواند علائم را بازگرداند؛ هرگونه تغییر در دوز یا زمانِ مصرف باید فقط با نظرِ پزشک، معمولاً بر اساسِ آزمایشِ خونِ تیروئید، انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کمکاری تیروئید اولیه یا مرکزی (ناشی از اختلال هیپوفیز)
با معدهٔ خالی، پیش از صبحانه و با آب مصرف شود؛ در کمکاری ناشی از هیپوفیز، نارسایی غدهٔ فوقکلیه باید پیش از شروع رد شود و تنظیم درمان با تیروکسین آزاد انجام گیرد.
جایگزینی هورمون تیروئید پس از برداشتن تیروئید یا درمان با ید رادیواکتیو
دارو هر روز در زمان ثابت و با معدهٔ خالی مصرف شود؛ اگر درمان بهدنبال سرطان تیروئید بوده باشد، ممکن است هدف درمان علاوه بر جایگزینی، سرکوب هورمون محرک تیروئید نیز باشد.
سرکوب هورمون محرک تیروئید در برخی انواع گواتر
مصرف روتین برای هر نوع گواتر مناسب نیست؛ خطر پرکاری تیروئید، بینظمی قلب و کاهش تراکم استخوان باید پیش از درمان سنجیده شود.
کاهش خطر رشد دوباره یا عود سرطانهای متمایز تیروئید پس از درمان
پس از جراحی و در صورت نیاز پس از درمان با ید رادیواکتیو بهکار میرود؛ از سرکوب بیش از حد بهعلت خطر عوارض قلبی و استخوانی باید پرهیز شود.
تنظیم دقیق دوز درمان جایگزینی با استفاده از لووتیروکسین
قدرت یا فرآوردهٔ لووتیروکسین را خودسرانه تغییر ندهید و فاصلهٔ مناسب آن با داروها و مکملهای کلسیم و آهن را رعایت کنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به لووتیروکسین یا هر یک از اجزای قرص
- بیماریِ قلبی، فشارِ خونِ بالا، آریتمی یا سابقهٔ سکتهٔ قلبی
- نارساییِ غدهٔ آدرنال (فوقِ کلیوی) یا سایرِ اختلالاتِ هورمونیِ درماننشده
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- مصرفِ هرگونه داروی دیگر، بهویژه داروهای ضدِانعقاد، انسولین، داروهای قلبی یا مکملهای کلسیم و آهن
- دیابت یا پوکیِ استخوان، به دلیلِ نیاز به پایشِ دقیقتر در کنارِ این دارو
عوارض احتمالی
- سردردِ خفیف، بهویژه در ابتدایِ درمان
- تهوع یا ناراحتیِ خفیفِ گوارشی
- تعریقِ بیشتر از حدِ معمول
- بیخوابی یا مشکل در بهخوابرفتن
- ریزشِ مویِ خفیف و موقت در چند ماهِ نخستِ درمان
- تپشِ قلب، دردِ قفسهٔ سینه یا ضربانِ نامنظمِ قلب — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- لرزش، بیقراریِ شدید، تعریقِ زیاد یا کاهشِ وزنِ ناخواسته و سریع که میتواند نشانهٔ زیادبودنِ دوز باشد — در اسرعوقت به پزشک اطلاع دهید
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — با اورژانس تماس بگیرید
- تبِ بالا، گیجی و تعریقِ شدید همراه با ضربانِ خیلی سریعِ قلب که میتواند نشانهٔ نادرِ یک وضعیتِ خطرناک باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لووتیروکسین با داروهای گوناگونی تداخل نشان میدهد؛ از جمله داروهای ضدِانعقادِ خوراکی که ممکن است اثرشان تشدید شود، انسولین و داروهای خوراکیِ پایینآورندهٔ قندِ خون که ممکن است نیاز به تنظیمِ دوز پیدا کنند، برخی داروهای قلبی، و برخی داروهای ضدِتشنج که میتوانند متابولیسمِ این دارو را تغییر دهند. از سویِ دیگر، مکملهای کلسیم و آهن، آنتیاسیدهای حاویِ آلومینیوم یا منیزیم، و برخی داروهای کاهندهٔ چربیِ خون میتوانند جذبِ لووتیروکسین را کم کنند و بهتر است با فاصلهٔ چند ساعته از این دارو مصرف شوند. مصرفِ زیادِ محصولاتِ سویا یا فیبرِ غذایی نیز ممکن است جذب را تحتِ تأثیر قرار دهد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهای خود را به پزشک و داروساز بگویید تا در صورتِ نیاز، دوز یا زمانبندیِ مصرف تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در دورانِ بارداری، نیازِ بدن به هورمونِ تیروئید افزایش مییابد و کمکاریِ کنترلنشدهٔ تیروئید میتواند برای سلامتِ مادر و رشدِ جنین مشکلساز باشد؛ به همین دلیل ادامه و گاه افزایشِ دوزِ لووتیروکسین در بارداری معمولاً ضروری است و باید تحتِ نظرِ پزشک و با آزمایشهای دورهای انجام شود. این دارو در دورانِ شیردهی نیز عموماً قابلِ مصرف در نظر گرفته میشود، چرا که هدفِ درمان بازگرداندنِ همان هورمونی است که بدن بهطور طبیعی میسازد. با این حال، هرگونه تصمیم دربارهٔ شروع، ادامه یا تغییرِ دوز در بارداری و شیردهی را با پزشکِ خود در میان بگذارید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نور، رطوبت و گرمای مستقیم نگهداری کنید؛ از نگهداریِ آن در حمام یا نزدیکِ ظرفشویی خودداری کنید. قرصها را در بستهٔ اصلی و دور از دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگیِ معمولی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید لووتیروکسین را صبح و با معدهٔ خالی مصرف کرد؟
۰۲اگر یک نوبت از مصرفِ این دارو را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۳چرا حتی وقتی احساسِ خوببودن دارم نباید این دارو را خودسرانه قطع کنم؟
۰۴چرا پزشک هر چند وقت یکبار آزمایشِ خونِ تیروئید درخواست میکند؟
۰۵آیا میتوان بینِ برندهای مختلفِ لووتیروکسین جابهجا شد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه H03AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.