لاپاتینیب

لاپاتینیب یک داروی هدفمند و خوراکیِ ضدسرطان از دستهٔ مهارکننده‌های تیروزین‌کیناز (Tyrosine Kinase Inhibitor) است که به شکلِ قرص مصرف می‌شود. این دارو به‌طورِ هم‌زمان دو گیرنده روی سطحِ سلول‌های سرطانی، به نام‌های گیرندهٔ عاملِ رشدِ اپیدرمی (EGFR) و گیرندهٔ نوعِ دومِ آن مشهور به HER2، را مسدود می‌کند. این دو گیرنده در برخی از انواعِ سرطانِ پستان بیش‌ازحدِ طبیعی فعال هستند و باعثِ رشد و تکثیرِ سریع‌ترِ سلول‌های سرطانی می‌شوند. با مهارِ این مسیرِ سیگنال‌دهی، لاپاتینیب رشدِ تومور را کند می‌کند. این دارو معمولاً همراه با داروهای دیگر و برای سرطانِ پیشرفته یا متاستاتیکِ پستان با HER2 مثبت، در بیمارانی که پیش‌تر درمان‌های دیگری دریافت کرده‌اند، تجویز می‌شود.

لاپاتینیب باید با معدهٔ خالی مصرف شود، نه هم‌زمان با غذا؛ چون خوردنِ آن همراه با غذا میزانِ جذبِ دارو در بدن را به‌طور قابل‌توجهی بالا می‌برد و می‌تواند احتمالِ عوارض را بیشتر کند. بهتر است این دارو دستِ‌کم یک ساعت پیش یا یک ساعت پس از غذا، هر روز در یک زمانِ مشخص و طبقِ برنامه‌ای که پزشک تعیین کرده، مصرف شود تا اثربخشیِ درمان حفظ شود. دربارهٔ نحوهٔ درستِ خوردنِ قرص، ازجمله اینکه آیا می‌توان آن را خرد یا نصف کرد، حتماً از داروساز بپرسید. اگر یک نوبت از دارو فراموش شد و به نوبتِ بعدی نزدیک بودید، همان نوبتِ فراموش‌شده را نادیده بگیرید و طبقِ برنامهٔ عادی ادامه دهید؛ هرگز برای جبران، دو نوبت را هم‌زمان مصرف نکنید. قطعِ ناگهانیِ این دارو یا تغییرِ خودسرانه در برنامهٔ مصرف، بدونِ هماهنگی با پزشکِ متخصص، توصیه نمی‌شود، چون ممکن است بر روندِ درمان اثر بگذارد.

لاپاتینیب از طریقِ آنزیم‌های کبدی، به‌ویژه CYP3A4، متابولیزه می‌شود؛ به همین دلیل تداخل با بسیاری از داروهای دیگر محتمل است. مصرفِ هم‌زمان با داروهایی که همین آنزیم را مهار می‌کنند، مانندِ برخی داروهای ضدقارچ، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها و برخی داروهای ضدویروسی، می‌تواند غلظتِ لاپاتینیب را در خون بالا ببرد و خطرِ عوارض را افزایش دهد. در مقابل، داروهایی که این آنزیم را فعال می‌کنند، مانندِ برخی داروهای ضدتشنج و ریفامپین، می‌توانند اثربخشیِ لاپاتینیب را کم کنند. آب‌گریپ‌فروت نیز بر همین اساس بهتر است در دورانِ درمان مصرف نشود. از آنجا که این دارو می‌تواند بر ریتمِ قلب اثر بگذارد، مصرفِ هم‌زمان با سایر داروهایی که فاصلهٔ QT را طولانی می‌کنند باید با احتیاطِ ویژه و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود. همیشه فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخل‌های احتمالی بررسی و مدیریت شوند.