پریمیدون
پریمیدون داروی ضدصرع از خانوادهٔ باربیتوراتها است که با آرامکردنِ فعالیتِ الکتریکیِ بیشازحدِ مغز، از بروزِ تشنج جلوگیری میکند.
این دارو بیشتر برای کنترلِ انواعِ تشنجِ صرعی و نیز درمانِ لرزشِ اساسی (لرزشِ بیعلتِ دستها یا سر) تجویز میشود.
قطعِ ناگهانیِ پریمیدون میتواند خطرِ بازگشتِ تشنج را افزایش دهد؛ هرگونه تغییر در مصرف باید تنها با نظرِ پزشک انجام شود.
اگر خوابآلودگیِ شدید، بثوراتِ پوستی، تغییرِ خلقوخو یا افکارِ آسیب به خود رخ داد، در اسرعوقت با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پریمیدون داروییِ ضدتشنج از ردهٔ باربیتوراتها و مشتقاتِ آنهاست که عمدتاً برای پیشگیری از تشنجهای صرعی بهکار میرود. در بدن به موادِ فعالِ دیگری از جمله فنوباربیتال تبدیل میشود و بخشِ مهمی از اثرِ آن از همین مسیر حاصل میشود. مکانیسمِ اصلیِ آن، تقویتِ اثرِ مهاریِ ناقلِ عصبیِ گابا در مغز است که فعالیتِ الکتریکیِ بیشازحد و ناهماهنگِ سلولهای عصبی را کاهش میدهد. علاوه بر صرع، پریمیدون یکی از داروهای شناختهشده برای کنترلِ لرزشِ اساسی نیز هست. هدفِ اصلیِ درمان، کاهشِ دفعات و شدتِ تشنج یا لرزش و کمک به داشتنِ زندگیِ روزمرهٔ باثباتتر است.
موارد مصرف
- کنترل و پیشگیری از تشنجهای تونیک-کلونیکِ عمومی (صرعِ بزرگ)
- کنترلِ تشنجهای کانونی (موضعی)، اعم از ساده و پیچیده
- پیشگیری از برخی تشنجهای میوکلونیک، به تشخیصِ پزشک
- درمانِ لرزشِ اساسی (لرزشِ بیعلتِ دستها یا سر)
- درمانِ کمکی در کنارِ سایرِ داروهای ضدصرع در مواردِ مقاوم، به تشخیصِ متخصصِ مغز و اعصاب
روش مصرف
پریمیدون معمولاً بهصورتِ قرص یا سوسپانسیونِ خوراکی مصرف میشود و پزشک برای کاهشِ خوابآلودگی و گیجیِ اولیه، معمولاً مصرف را از مقدارِ کم شروع کرده و بهتدریج افزایش میدهد؛ این روندِ تدریجی را حتماً رعایت کنید. مصرفِ این دارو همراه با غذا میتواند ناراحتیِ گوارشی را کم کند. سعی کنید دارو را هر روز در ساعاتِ ثابت و طبقِ برنامهای که پزشک مشخص کرده مصرف کنید تا سطحِ آن در خون یکنواخت بماند. اگر از سوسپانسیون استفاده میکنید، پیش از هر بار مصرف آن را خوب تکان دهید و برای اندازهگیریِ دقیق از پیمانهٔ مخصوص استفاده کنید، نه قاشقِ خانگی. هرگز بدونِ هماهنگی با پزشک، مصرفِ پریمیدون را ناگهان قطع نکنید یا دوزِ آن را تغییر ندهید، زیرا این کار میتواند خطرِ بازگشتِ تشنجهای شدید را بههمراه داشته باشد؛ مقدار و مدتِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک یا داروسازِ شما تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کنترل و پیشگیری از تشنجهای تونیکـکلونیک عمومی (صرع بزرگ)
با غذا یا بدون غذا، در ساعتهای ثابت مصرف شود؛ درمان معمولاً طولانیمدت است و قطع ناگهانی دارو ممنوع است.
کنترل تشنجهای کانونی (موضعی) ساده و پیچیده
با غذا یا بدون غذا و در فواصل منظم مصرف شود؛ قطع ناگهانی میتواند باعث عود یا تشدید تشنج شود.
پیشگیری از برخی تشنجهای میوکلونیک
فقط برای برخی الگوهای میوکلونیک مناسب است؛ بعضی انواع ممکن است با پریمیدون تشدید شوند، بنابراین تشخیص دقیق نوع تشنج ضروری است.
درمان لرزش اساسی
مصرف باید منظم باشد؛ شروع با دوز کم و افزایش آهسته به کاهش خوابآلودگی، سرگیجه و عدم تعادل کمک میکند.
درمان کمکی در کنار سایر داروهای ضدصرع در تشنجهای مقاوم
با غذا یا بدون غذا و در ساعتهای ثابت مصرف شود؛ داروهای ضدصرع همزمان را خودسرانه کم یا قطع نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به پریمیدون، فنوباربیتال یا سایرِ باربیتوراتها
- ابتلا به پورفیری (یک اختلالِ متابولیکیِ نادر) که با باربیتوراتها تشدید میشود
- بیماریهای تنفسی، کبدی یا کلیوی، بهویژه در سالمندان که حساسیتِ بیشتری به خوابآلودگی و افتِ تعادل دارند
- مصرفِ همزمانِ سایرِ داروهای آرامبخش، خوابآور، مسکنهای قوی یا نوشیدنِ الکل
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی
- سابقهٔ افسردگی، افکارِ خودآسیبی یا وابستگیِ داروییِ پیشین
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و احساسِ کندی، بهویژه در روزهای اولِ مصرف
- سرگیجه و عدمِ تعادل در راهرفتن
- حالتِ تهوع یا دلدرد
- خستگی و بیحالی
- دوبینی یا حرکاتِ غیرارادیِ چشم
- در کودکان، گاهی بیقراری یا تحریکپذیریِ غیرمعمول
- بثوراتِ پوستیِ گسترده، تاول یا پوستهپوستهشدنِ پوست همراه با تب — مصرف را متوقف کرده و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تغییرِ ناگهانیِ خلقوخو، افسردگیِ شدید یا افکارِ آسیب به خود — بیدرنگ با پزشک یا خانواده در میان بگذارید.
- خوابآلودگیِ شدید، دشواریِ تنفس یا عدمِ پاسخدهیِ طبیعی — با اورژانس تماس بگیرید.
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا کبودیِ غیرعادی — میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی یا اختلالِ خونی باشد و باید سریع بررسی شود.
- بازگشت یا تشدیدِ تشنج پس از قطعِ ناگهانیِ دارو — هرگز پریمیدون را خودسرانه قطع نکنید و در صورتِ فراموشیِ چند نوبت، با پزشک مشورت کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پریمیدون در کبد آنزیمهای متابولیزهکننده را فعال میکند و از همین راه میتواند اثرِ بسیاری از داروهای دیگر را کم کند؛ از جمله قرصهای ضدبارداریِ هورمونی، داروهای رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین، برخی کورتیکواستروئیدها و حتی برخی داروهای دیگرِ ضدصرع. همزمانی با سایرِ آرامبخشها، خوابآورها، مسکنهای قوی یا نوشیدنِ الکل، خطرِ خوابآلودگیِ شدید و کندشدنِ تنفس را افزایش میدهد. مصرفِ طولانیمدتِ این دارو همچنین میتواند بر متابولیسمِ ویتامینِ دی و استحکامِ استخوان اثر بگذارد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ همهٔ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفیتان را پیش از شروعِ پریمیدون و در طولِ درمان، به پزشک و داروسازتان بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ پریمیدون در دورانِ بارداری، مانندِ سایرِ داروهای این خانواده، با اندکی افزایش در احتمالِ ناهنجاریِ مادرزادی همراه دانسته شده است؛ بااینحال، تشنجهای کنترلنشده نیز میتوانند برای مادر و جنین خطرناک باشند. به همین دلیل، تصمیم دربارهٔ ادامه یا تغییرِ درمان در بارداری باید حتماً با متخصصِ مغزواعصاب یا زنان گرفته شود، نه بهتنهایی و نه با قطعِ خودسرانه. پزشک ممکن است مصرفِ اسیدِ فولیک را پیش از بارداری و در طولِ آن توصیه کند. این دارو به مقدارِ کمی وارد شیرِ مادر میشود و میتواند در نوزاد باعثِ خوابآلودگیِ بیشازحد یا کاهشِ تمایل به شیرخوردن شود؛ بنابراین شیردهی در دورانِ مصرفِ این دارو باید تنها با نظارتِ پزشک باشد.
نگهداری
پریمیدون را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. سوسپانسیون را منجمد نکنید و درِ آن را پس از هر استفاده محکم ببندید. این دارو، مانندِ سایرِ داروهای اثرگذار بر مغز، باید کاملاً دور از دسترسِ کودکان و در جایی امن نگهداری شود. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافه را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| سوسپانسیون | 125 mg / 5mL |
| سوسپانسیون | 250 mg / 5mL |
| قرص | 125 mg / 5mL |
| قرص | 250 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۱۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پریمیدون همان فنوباربیتال است؟
۰۲آیا پریمیدون فقط برای صرع تجویز میشود؟
۰۳چرا نباید مصرفِ پریمیدون را ناگهان قطع کرد؟
۰۴آیا خوابآلودگیِ ناشی از پریمیدون از بین میرود؟
۰۵آیا پریمیدون روی اثرِ قرصهای ضدبارداری تأثیر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۱۹ سازنده، در گروه N03AA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.