کتورولاک
کتورولاک یک ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) قوی از زیرگروه مشتقات اسید استیک است که با کاهش تولید پروستاگلاندینها در بدن، درد و التهاب را کم میکند.
بیشتر برای تسکین کوتاهمدتِ درد متوسط تا شدید، معمولاً بعد از عمل جراحی یا در موقعیتهای اورژانسی، بهصورت تزریقی یا قرص بهکار میرود.
این دارو نباید بیش از چند روز مصرف شود، چون ادامهٔ مصرف آن خطر خونریزی گوارشی، آسیب کلیوی و مشکلات قلبی-عروقی را افزایش میدهد.
اگر سابقهٔ زخم معده، خونریزی گوارشی، بیماری کلیوی یا حساسیت به آسپرین و سایر ضدالتهابهای غیراستروئیدی دارید، پیش از مصرف حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کتورولاک یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) از زیرگروه مشتقات اسید استیک است و در دستهٔ داروهای اسکلتی-عضلانی جای میگیرد؛ در ایران با نام تجاریِ تورادول هم شناخته میشود. این دارو با مهار آنزیم سیکلواکسیژناز (Cyclooxygenase) از تولید پروستاگلاندینها در بدن جلوگیری میکند؛ موادی که در ایجاد درد، التهاب و تب نقش دارند. کتورولاک یکی از قویترین ضدالتهابهای غیراستروئیدیِ موجود است و قدرت تسکیندهندگی آن را نزدیک به برخی مسکنهای اپیوییدی دانستهاند، بدون آنکه وابستگی ایجاد کند. به همین دلیل و برخلاف بسیاری از داروهای مشابه، کتورولاک فقط برای دورهٔ کوتاهی و برای دردهای نسبتاً شدید تجویز میشود، نه برای دردهای خفیف یا مزمن.
موارد مصرف
- تسکین کوتاهمدت درد متوسط تا شدید بعد از اعمال جراحی
- کنترل درد حاد در موارد اورژانسی، مثل کولیک کلیوی (درد ناشی از سنگ کلیه)
- کاهش نیاز به مسکنهای اپیوییدی در دورههای کوتاهِ درد شدید
- تسکین درد حادِ اسکلتی-عضلانی در موارد محدود و کوتاهمدت
روش مصرف
شکل تزریقیِ کتورولاک را معمولاً کادر درمان در بیمارستان یا مطب تجویز و تزریق میکند، بنابراین نحوهٔ مصرف آن بر عهدهٔ تیم درمانی است. قرص کتورولاک را میتوان با یا بدون غذا خورد، هرچند مصرف همراه غذا میتواند احتمال ناراحتی معده را کم کند. نکتهٔ مهم دربارهٔ این دارو، چه بهصورت تزریقی و چه قرص، این است که باید در کوتاهترین زمان لازم و دقیقاً طبق مدتی که پزشک تعیین کرده مصرف شود و نباید بدون هماهنگی با پزشک ادامه یابد یا مقدار آن تغییر کند. اگر بعد از پایان دورهٔ تعیینشده هنوز درد دارید، بهجای افزایش خودسرانهٔ مصرف، به پزشک مراجعه کنید تا داروی مناسب دیگری برای ادامهٔ درمان تجویز شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تسکین کوتاهمدت درد متوسط تا شدید پس از اعمال جراحی
حداکثر تزریقی ۱۲۰ میلیگرم و خوراکی ۴۰ میلیگرم در روز است؛ قرص فقط برای ادامهٔ درمان پس از تزریق مصرف شود و همراه غذا میتواند ناراحتی معده را کمتر کند.
کنترل درد حاد اورژانسی، از جمله کولیک کلیوی
در کمآبی بدن یا اختلال عملکرد کلیه، خطر آسیب کلیوی افزایش مییابد؛ قرص نباید بهعنوان دوز آغازین مصرف شود.
کاهش نیاز به مسکنهای اپیوئیدی در دورهٔ کوتاه درد حاد شدید
همزمانی با ایبوپروفن، دیکلوفناک، ناپروکسن یا آسپرین مجاز نیست؛ حداکثر خوراکی ۴۰ میلیگرم در روز است.
تسکین درد حاد اسکلتیعضلانی در موارد محدود و کوتاهمدت
برای درد خفیف، مزمن یا مصرف طولانیمدت مناسب نیست؛ از کمترین مقدار مؤثر استفاده شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ زخم معده، خونریزی گوارشی یا سایر بیماریهای دستگاه گوارش
- حساسیت شناختهشده به آسپرین یا سایر ضدالتهابهای غیراستروئیدی، مثل بروز آسم، کهیر یا تورم بعد از مصرف آنها
- بیماریهای کلیوی، کبدی یا قلبی-عروقی، و نیز سن بالای ۶۵ سال
- مصرف همزمان داروهای رقیقکنندهٔ خون، کورتیکواستروئیدها یا هر ضدالتهاب غیراستروئیدیِ دیگر
- بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی
- سابقهٔ اختلالات انعقادی یا تمایل به خونریزیِ غیرعادی
عوارض احتمالی
- سردرد و سرگیجه
- ناراحتی یا درد معده، سوءهاضمه، تهوع
- خوابآلودگی
- درد یا تورم خفیف در محل تزریق
- تورم خفیف دست و پا در اثر احتباس آب
- علائم خونریزی گوارشی مثل مدفوع سیاه و قیریرنگ یا استفراغ خونی؛ در صورت مشاهده فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش شدید حجم ادرار، تورم غیرعادی بدن یا افزایش ناگهانی وزن که میتواند نشانهٔ آسیب کلیوی باشد؛ در این حالت سریع با پزشک تماس بگیرید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مثل تورم صورت و گلو، تنگی نفس یا کهیرِ گسترده؛ این وضعیت اورژانسی است و باید فوراً با اورژانس تماس گرفت.
- کبودی یا خونریزیِ غیرمعمول مثل خونریزی لثه یا بینی؛ در صورت مشاهدهٔ این نشانهها به پزشک اطلاع دهید.
- درد قفسهٔ سینه، تنگینفسِ ناگهانی یا ضعف یکطرفهٔ بدن که میتواند نشانهٔ مشکل قلبی یا سکتهٔ مغزی باشد؛ نیاز به مراجعهٔ فوری پزشکی دارد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کتورولاک نباید همزمان با سایر ضدالتهابهای غیراستروئیدی یا آسپرین مصرف شود، چون خطر خونریزی و آسیب گوارشی را چندبرابر میکند. مصرف همزمان با داروهای رقیقکنندهٔ خون مثل وارفارین، کورتیکواستروئیدها، داروهای ضدافسردگیِ مهارکنندهٔ بازجذب سروتونین (SSRI) و نوشیدن الکل هم احتمال خونریزی گوارشی را بالا میبرد. این دارو ممکن است اثر برخی داروهای کاهندهٔ فشار خون و مدرها را کم کند و در کنار داروهایی مثل لیتیوم یا متوترکسات، سطح خونی آنها را بالا ببرد و فشار بیشتری به کلیه وارد کند. به همین دلیل، فهرست کاملِ داروها، مکملها و گیاهان داروییِ مصرفیتان را به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف کتورولاک در بارداری، بهویژه در سهماههٔ سوم و در زمان زایمان، توصیه نمیشود، چون این گروه از داروها میتوانند بر قلب جنین و روند زایمان اثر بگذارند. اطلاعات دربارهٔ ورود این دارو به شیر مادر محدود است؛ به همین دلیل مصرف آن در دوران شیردهی فقط با نظر و صلاحدید پزشک انجام شود.
نگهداری
قرص کتورولاک را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید؛ شکل تزریقی آن هم معمولاً در محیط درمانی و طبق شرایط نگهداریِ استاندارد خودش نگهداری میشود. همهٔ اشکال این دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و از داروی تاریخگذشته استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 30 mg / 1mL |
| تزریقی | 15 mg / 1mL |
| تزریقی | 10 mg |
| قرص | 10 mg |
| قرص | 30 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۶ برند از ۳۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا کتورولاک فقط برای چند روز تجویز میشود؟
۰۲آیا کتورولاک همان مسکنهای معمولی مثل ایبوپروفن است؟
۰۳آیا میتوانم همزمان با کتورولاک از ایبوپروفن یا استامینوفن استفاده کنم؟
۰۴بعد از مصرف کتورولاک، چه زمانی باید نگران شوم؟
۰۵آیا کتورولاک برای درد مزمن یا سردردِ سادهٔ روزمره هم مناسب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۶ برند از ۳۱ سازنده، در گروه M01AB15. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.