ایربسارتان
ایربسارتان دارویی از خانواده مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین ۲ (سارتانها) است که با گشاد کردن عروق خونی، فشار خون را پایین میآورد.
این دارو بیشتر برای کنترل فشار خون بالا و نیز کاهش سرعت آسیب کلیوی در بیماران دیابتی نوع ۲ تجویز میشود.
مصرف ایربسارتان در بارداری، بهویژه سهماهه دوم و سوم، میتواند به جنین آسیب جدی برساند؛ بهمحض اطلاع از بارداری باید فوراً با پزشک تماس گرفت.
اگر تورم صورت، لب یا زبان، سرگیجه شدید، یا کاهش چشمگیر حجم ادرار رخ داد، یا اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایربسارتان دارویی از گروه مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین ۲ (Angiotensin II Receptor Blocker) است که در دسته داروهای قلب و عروق قرار میگیرد و در ایران معمولاً با نام «سارتانها» شناخته میشود. این دارو با مسدود کردن گیرنده هورمون آنژیوتانسین ۲ در دیواره رگها، مانع تنگشدن عروق و ترشح بیشازحد هورمون آلدوسترون میشود و درنتیجه فشار خون کاهش مییابد و بار کاری قلب کم میشود. هدف اصلی مصرف آن، کنترل درازمدت فشار خون بالا و کاهش خطر عوارض ناشی از آن مانند سکته مغزی و بیماری قلبی است. در بیماران دیابتی نوع ۲ که دچار آسیب کلیوی شدهاند نیز این دارو برای کند کردن روند پیشرفت بیماری کلیوی تجویز میشود. برخلاف برخی داروهای فشارخون دیگر مانند مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین، ایربسارتان معمولاً باعث سرفه خشک آزاردهنده نمیشود.
موارد مصرف
- کنترل فشار خون بالا (پرفشاری خون)، بهتنهایی یا همراه با داروهای دیگر فشارخون
- کند کردن روند آسیب کلیوی (نفروپاتی) در بیماران دیابتی نوع ۲ مبتلا به فشار خون بالا
- کاهش خطر سکته مغزی و عوارض قلبی-عروقی ناشی از فشار خون کنترلنشده
- کمک به محافظت از عملکرد کلیه در بیماران پرخطر، در کنار سایر اقدامات درمانی
روش مصرف
ایربسارتان معمولاً یکبار در روز و در ساعت مشخصی مصرف میشود تا سطح دارو در بدن یکنواخت بماند؛ میتوانید آن را همراه یا بدون غذا میل کنید، زیرا غذا تأثیر چندانی بر جذب آن ندارد. قرص را با یک لیوان آب کامل قورت دهید. مقدار دقیق مصرف و طول دوره درمان را فقط پزشک بر اساس شرایط شما تعیین میکند و نباید بدون مشورت او تغییر داد. از آنجا که این دارو برای کنترل درازمدت فشار خون تجویز میشود، حتی اگر احساس خوبی دارید یا فشار خونتان طبیعی شده، آن را سرخود و ناگهان قطع نکنید، چون ممکن است فشار خون دوباره بالا برود؛ هرگونه تغییر در نحوه مصرف باید با هماهنگی پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
فشار خون بالا، بهتنهایی یا همراه با داروهای دیگر فشارخون؛ برای کاهش خطر سکته مغزی و عوارض قلبیعروقی
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ درمان معمولاً طولانیمدت است و حداکثر مقدار معمول ۳۰۰ میلیگرم در شبانهروز است.
نفروپاتی دیابتی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ و فشار خون بالا، همراه با افزایش کراتینین سرم و پروتئینوری
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ پایش منظم فشار خون، کراتینین و پتاسیم خون ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شناختهشده به ایربسارتان یا سایر داروهای این خانواده را به پزشک بگویید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع دارو حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- سابقه بیماری کلیوی، کبدی یا تنگی عروق کلیه را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان—بهویژه دیورتیکها و مکملهای پتاسیم—را به پزشک نشان دهید.
- اگر بهتازگی دچار کمآبی بدن، اسهال یا استفراغ شدید بودهاید، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
- اگر دیابت دارید یا داروهای حاوی آلیسکیرن مصرف میکنید، این موضوع را حتماً به پزشک بگویید.
عوارض احتمالی
- سرگیجه خفیف، بهویژه در ابتدای مصرف یا هنگام بلندشدن ناگهانی
- خستگی یا احساس کوفتگی
- علائم شبهسرماخوردگی مانند گرفتگی بینی یا گلودرد
- اسهال
- درد خفیف عضلانی یا اسکلتی
- تهوع خفیف
- تورم ناگهانی صورت، لبها، زبان یا گلو همراه با دشواری تنفس یا قورتدادن؛ این نشانه واکنش آلرژیک شدید (آنژیوادم) است — با اورژانس تماس بگیرید.
- سرگیجه شدید، غش یا افت چشمگیر فشار خون؛ بنشینید یا دراز بکشید و اگر بهبود نیافت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش چشمگیر حجم ادرار، تورم دست و پا یا خستگی غیرمعمول که میتواند نشانه آسیب کلیوی باشد؛ در این صورت هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید.
- ضربان نامنظم قلب، گزگز دست و پا یا ضعف ناگهانی عضلانی که ممکن است نشانه افزایش خطرناک پتاسیم خون باشد؛ در این صورت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا درد شکمی؛ این نشانههای نادر آسیب کبدی نیازمند بررسی پزشکیاند.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ایربسارتان میتواند با برخی داروهای دیگر تداخل داشته باشد. مصرف همزمان با دیورتیکهای نگهدارنده پتاسیم، مکملهای پتاسیم یا جایگزینهای نمک حاوی پتاسیم ممکن است سطح پتاسیم خون را بیشازحد بالا ببرد. ترکیب با مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین، سایر سارتانها یا آلیسکیرن، بهویژه در بیماران دیابتی یا دارای مشکل کلیوی، خطر افت فشار خون، افزایش پتاسیم و آسیب کلیوی را بیشتر میکند. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن ممکن است اثر کاهنده فشار خون ایربسارتان را کم کنند و در سالمندان یا افراد کمآببدن خطر آسیب کلیوی را بالا ببرند. مصرف همزمان با لیتیوم نیز ممکن است باعث تجمع لیتیوم در خون شود و الکل هم میتواند اثر افتدهنده فشار خون را تشدید کند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ایربسارتان در بارداری، بهویژه در سهماهه دوم و سوم، میتواند رشد کلیههای جنین را مختل کند و خطرهایی جدی برای جنین و نوزاد ایجاد کند؛ به همین دلیل مصرف آن در بارداری توصیه نمیشود و بهمحض اطلاع از بارداری باید فوراً با پزشک تماس گرفت تا داروی جایگزین مناسب تعیین شود. درباره شیردهی نیز اطلاعات کافی درباره ورود این دارو به شیر مادر در دست نیست و بهطور معمول توصیه میشود در دوران شیردهی از داروهای جایگزین ایمنتر استفاده شود؛ تصمیم نهایی را باید پزشک با در نظر گرفتن شرایط شما بگیرد.
نگهداری
قرصهای ایربسارتان را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید و ترجیحاً در بسته اصلی خود و دور از حمام یا آشپزخانه نگه دارید. دارو را همیشه دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای روی بسته را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زباله خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 150 mg |
| قرص | 300 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ایربسارتان باعث سرفه میشود؟
۰۲آیا مصرف نمک رژیمی یا جایگزینهای نمک هنگام مصرف ایربسارتان مشکلی دارد؟
۰۳چرا پزشک هر از گاهی پتاسیم و عملکرد کلیهام را آزمایش میکند؟
۰۴آیا میتوانم ایربسارتان را همراه با داروهای فشارخون دیگر مصرف کنم؟
۰۵چرا نباید ایربسارتان را خودسرانه قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۵ سازنده، در گروه C09CA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.