ایپراتروپیوم بروماید
ایپراتروپیوم بروماید یک داروی آنتیکولینرژیک از گروه داروهای دستگاه تنفس است که ترشح غدد بینی را کم میکند. این فرآورده بهصورت اسپری بینی برای کاهش آبریزش آبکی بینی بهکار میرود.
بیشتر برای آبریزش بینی ناشی از التهاب آلرژیک یا غیرآلرژیکِ ماندگار بینی استفاده میشود، بهویژه وقتی آبریزش علامت اصلی است. گرفتگی بینی، عطسه و ترشح پشت حلق را بهطور قابلاعتماد برطرف نمیکند.
این فرآورده فقط برای مصرف داخل بینی است و نباید به چشم پاشیده شود؛ تماس با چشم میتواند باعث درد، تاری دید یا حمله حاد آبسیاه شود. در صورت تنگی نفس یا واکنش حساسیتی شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
اگر آبسیاه با زاویه بسته، بزرگی پروستات، دشواری ادرار، بیماری کبد یا کلیه دارید، پیش از مصرف اطلاع دهید. بارداری، شیردهی یا مصرف همزمان داروهای مشابه آنتیکولینرژیک نیز نیازمند بررسی است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایپراتروپیوم بروماید یک داروی آنتیکولینرژیک از گروه داروهای تنفسی و در این محصول، اسپری بینی دوزسنج است. با مهار اثر استیلکولین در غدد مخاطی بینی، ترشح آبکی را کم میکند و به همین دلیل آبریزش کاهش مییابد. جذب آن از بینی معمولاً کم است، اما اثرهای چشمی و ادراری در افراد مستعد ممکن است رخ دهد. هدف اصلی آن کنترل علامتی آبریزش در التهاب آلرژیک یا غیرآلرژیکِ ماندگار بینی است، نه درمان گرفتگی یا عطسه.
موارد مصرف
- تسکین علامتی آبریزش بینی در رینیت آلرژیک دائمی
- تسکین علامتی آبریزش بینی در رینیت غیرآلرژیک دائمی
- کاهش ترشحات آبکی جلوی بینی، هنگامی که آبریزش علامت غالب است
روش مصرف
مقدار، تعداد دفعات و طول درمان را دقیقاً طبق نسخه و بروشور همان فرآورده انجام دهید؛ این اسپری فقط داخل بینی استفاده میشود. پیش از مصرف، در صورت نیاز بینی را بهآرامی تخلیه کنید، پمپ را برای نخستین استفاده یا پس از وقفه طولانی طبق دستور بروشور آماده کنید و هنگام پاشش نوک آن را به سمت دیواره بیرونی بینی بگیرید، نه چشمها. پس از مصرف، نازل را طبق دستور تمیز و درپوش را بگذارید و سوراخ آن را تغییر ندهید. مصرف منظم مهم است؛ خودسرانه دفعات مصرف را افزایش ندهید. ممکن است کاهش آبریزش از روز نخست آغاز شود، اما برای قضاوت درباره اثر کامل گاهی زمان بیشتری لازم است.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
رینیت آلرژیک دائمی
مصرف منظم لازم است؛ این اسپری آبریزش را کاهش میدهد، اما گرفتگی بینی، عطسه یا ترشح پشت حلق را برطرف نمیکند. از تماس با چشم خودداری کنید.
رینیت غیرآلرژیک دائمی
اثر دارو عمدتاً بر آبریزش است و گرفتگی بینی یا عطسه را درمان نمیکند؛ در صورت خشکی شدید یا خونریزی بینی با پزشک تماس بگیرید.
کاهش ترشحات آبکی جلوی بینی، هنگامی که آبریزش علامت غالب است
پیش از مصرف، بینی را بهآرامی تخلیه کنید. این فرآورده برای آبریزش است و برای گرفتگی بینی کاربرد اصلی ندارد؛ از پاشیدن آن به چشم خودداری کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به ایپراتروپیوم، آتروپین، مشتقات آتروپین یا هر جزء فرآورده حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف بگویید.
- آبسیاه با زاویه بسته یا افزایش فشار چشم را اطلاع دهید؛ تماس مستقیم اسپری با چشم خطر را بیشتر میکند.
- اگر بزرگی پروستات، تنگی گردن مثانه، احتباس ادرار یا دشواری ادرار دارید، احتیاط لازم است.
- بیماری کبد یا کلیه را مطرح کنید؛ اطلاعات مصرف در نارسایی این اندامها محدود است.
- فهرست همه داروهای نسخهای و بدون نسخه، بهویژه داروهای آنتیکولینرژیک و دیگر فرآوردههای ایپراتروپیوم، و مکملها را ارائه دهید.
- ایمنی و اثربخشی این شکل ۲۱ میکروگرمی در کودکان زیر ۶ سال ثابت نشده است؛ بارداری، قصد بارداری و شیردهی نیز باید پیش از شروع درمان مطرح شود.
عوارض احتمالی
- خشکی بینی
- تحریک، سوزش یا ناراحتی داخل بینی
- خوندماغ
- سردرد
- خشکی یا تحریک گلو
- تهوع
- تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده، خسخس، تنگی نفس یا احساس بستهشدن گلو: مصرف را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا ناگهانی چشم، قرمزی چشم، تاری دید یا دیدن هالههای رنگی: اگر اسپری به چشم خورده، چند دقیقه با آب خنک بشویید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ناتوانی در ادرارکردن یا دشواری شدید و جدید در ادرار: مصرف بعدی را تا دریافت راهنمایی پزشکی انجام ندهید و فوراً برای ارزیابی مراجعه کنید.
- خوندماغ شدید یا تکرارشونده، یا خشکی شدید و دردناک بینی: برای بررسی علت و ادامه درمان، سریع با پزشک تماس بگیرید.
- تاری دید یا سرگیجهای که پس از مصرف ادامه دارد: رانندگی و کار با ابزار را کنار بگذارید و سریع پیگیری پزشکی کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل مربوط به جمعشدن اثر آنتیکولینرژیک با داروهای مشابه است؛ مانند ایپراتروپیوم استنشاقی، برخی داروهای مثانه، داروهای بیماری حرکت یا پارکینسون و بعضی آنتیهیستامینها. در این حالت ممکن است خشکی، تاری دید، یبوست یا دشواری ادرار بیشتر شود. تداخل غذایی مهمی شناخته نشده است؛ درباره الکل نیز تداخل اختصاصی مهمی مطرح نیست، اما در صورت سرگیجه یا تاری دید از رانندگی و مصرف الکل پرهیز کنید. فهرست کامل داروها، فرآوردههای گیاهی و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی و قطعی درباره مصرف ایپراتروپیوم بروماید بینی در بارداری وجود ندارد؛ اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، پزشک باید ضرورت درمان را بسنجد. ورود آن به شیر انسان نیز بهخوبی مشخص نیست، بنابراین در دوران شیردهی درباره شروع یا ادامه مصرف با پزشک تصمیمگیری کنید.
نگهداری
اسپری را در دمای اتاق، معمولاً حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه، درپوشبسته و دور از گرمای شدید و رطوبت نگه دارید و از یخزدگی محافظت کنید. دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا و سالمبودن پمپ را بررسی کنید؛ فرآورده تاریخگذشته را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| اسپری دُزسنج | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این اسپری گرفتگی بینی را هم باز میکند؟
۰۲آیا میتوانم آن را برای تنگی نفس یا آسم استفاده کنم؟
۰۳اثر اسپری از چه زمانی شروع میشود؟
۰۴اگر اسپری به چشمم پاشید چه کنم؟
۰۵در بارداری یا شیردهی میتوانم از این اسپری استفاده کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۶ سازنده، در گروه R03BB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.