ایپراتروپیوم بروماید
ایپراتروپیوم بروماید یک داروی استنشاقی از گروه گشادکنندههای راههای هوایی و مهارکنندههای موسکارینی کوتاهاثر است. با کاهش اثر استیلکولین در راههای هوایی، عضلات نایژهها را شل میکند و عبور هوا را آسانتر میسازد.
بیشتر برای کاهش تنگینفس، خسخس و انسداد راههای هوایی در بیماری انسدادی مزمن ریه، ازجمله برونشیت مزمن و آمفیزم، استفاده میشود. در برخی حملات شدید آسم نیز بهعنوان درمان کمکی همراه داروی گشادکنندهٔ سریعاثر بهکار میرود.
این محلول فقط برای استنشاق با نبولایزر است و نباید خورده یا تزریق شود. بخار دارو نباید با چشم تماس پیدا کند، زیرا میتواند تاری دید یا حملهٔ گلوکوم ایجاد کند.
اگر تنگینفس بلافاصله پس از مصرف بدتر شد، درد یا تاری دید پیدا کردید، یا نتوانستید ادرار کنید، سریعاً مراقبت پزشکی بگیرید. پیش از مصرف نیز بیماریهای چشمی، بزرگی پروستات و داروهای استنشاقی دیگر را اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایپراتروپیوم بروماید یک داروی استنشاقی از گروه مهارکنندههای موسکارینی کوتاهاثر است. این دارو اثر استیلکولین را در راههای هوایی کاهش میدهد؛ در نتیجه عضلات نایژهها شل میشوند و راه عبور هوا بازتر میشود. فرآوردهٔ موردنظر به شکل محلول استنشاقی با قدرت ۲۵۰ میکروگرم در هر ۱ میلیلیتر عرضه میشود و با نبولایزر به ریه میرسد. کاربرد اصلی آن کنترل منظم نشانههای انسداد راههای هوایی، بهویژه در بیماری انسدادی مزمن ریه، است.
موارد مصرف
- کاهش تنگینفس و خسخس در بیماری انسدادی مزمن ریه
- درمان نگهدارندهٔ برونکواسپاسم در برونشیت مزمن
- کمک به کنترل علائم آمفیزم همراه با انسداد راههای هوایی
- درمان کمکیِ برخی حملات شدید آسم، همراه با داروی گشادکنندهٔ سریعاثر طبق نظر پزشک
روش مصرف
این محلول فقط برای استنشاق با نبولایزر است؛ آن را نخورید و تزریق نکنید. مقدار، تعداد دفعات و مدت درمان را دقیقاً طبق نسخه انجام دهید و برای رقیقکردن، نوع مایع و زمان مصرف پس از آمادهسازی از دستور فرآورده یا داروساز پیروی کنید. در صورت امکان از دهانهٔ دستگاه استفاده کنید؛ اگر ماسک بهکار میبرید، باید کاملاً روی صورت قرار بگیرد تا بخار وارد چشم نشود. در صورت تماس محلول با چشم، چشمها را با آب بشویید و اگر درد یا تاری دید ایجاد شد، فوراً ارزیابی پزشکی انجام دهید. نبولایزر را پس از هر بار مصرف طبق دستور تمیز کنید و نوبت فراموششده را با مقدار بیشتر جبران نکنید. این دارو بهتنهایی جایگزین داروی نجات تجویزشده برای حملهٔ ناگهانی تنگینفس نیست؛ در صورت شدیدبودن یا بدترشدن نشانهها، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیماری انسدادی مزمن ریه
درمان نگهدارنده است؛ محلول فقط برای استنشاق با نبولایزر است و نباید خورده یا تزریق شود.
برونکواسپاسم در برونشیت مزمن
درمان معمولاً طولانیمدت است و پاسخ بیمار باید ارزیابی شود.
آمفیزم همراه با انسداد راههای هوایی
از تماس محلول یا بخار آن با چشمها جلوگیری کنید.
حملهٔ شدید آسم، بهعنوان درمان کمکی
فقط درمان کمکیِ حملهٔ شدید است؛ در کودکان کمسن باید در مرکز درمانی یا با نظارت پزشک مصرف شود. در صورت باقیماندن یا بدترشدن تنگینفس، فوراً مراجعه کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به ایپراتروپیوم، آتروپین یا داروهای مشابه حساسیت داشتهاید، اطلاع دهید.
- اگر آبسیاه چشم، بهویژه نوع زاویهبسته، یا سابقهٔ درد و تاری دید دارید، پیش از مصرف مطرح کنید.
- در صورت بزرگی پروستات، دشواری در شروع ادرار یا انسداد مثانه، پزشک باید در جریان باشد.
- اگر بیماری قلبی، ضربان نامنظم قلب یا سابقهٔ تپش قلب دارید، آن را اطلاع دهید.
- فهرست همهٔ داروها، بهخصوص داروهای استنشاقی دیگر و داروهای دارای اثر آنتیکولینرژیک، سرماخوردگی یا حساسیت را ارائه کنید.
- بارداری، قصد بارداری، شیردهی و نیز استفادهٔ کودک از نبولایزر باید پیش از شروع درمان مطرح شود.
عوارض احتمالی
- خشکی دهان یا گلو
- سردرد
- سرفه یا تحریک گلو
- مزهٔ ناخوشایند دهان پس از نبولایزر
- سرگیجه، تهوع یا یبوست
- بدترشدن ناگهانی خسخس یا تنگینفس بلافاصله پس از استنشاق؛ مصرف را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد چشم، قرمزی چشم، دیدن هاله دور چراغها یا تاری دید؛ چشم را نمالید و فوراً برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
- تورم لبها، زبان یا صورت، کهیر، گرفتگی گلو یا دشواری تنفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلب شدید، ضربان نامنظم، درد قفسهٔ سینه یا غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ناتوانی در ادرارکردن یا درد شدید زیر شکم همراه با پرشدن مثانه؛ همان روز مراقبت پزشکی بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان ایپراتروپیوم با داروهای دیگری که اثر آنتیکولینرژیک دارند، بهویژه برخی داروهای استنشاقی، سرماخوردگی و حساسیت، میتواند خشکی دهان، تاری دید، یبوست یا دشواری ادرارکردن را بیشتر کند. محلول را در مخزن نبولایزر با داروی دیگری مخلوط نکنید، مگر اینکه این کار در نسخه یا دستور همان فرآورده مشخص شده باشد. تداخل غذایی مهمی برای آن شناخته نشده است. فهرست کامل داروها، فرآوردههای بدون نسخه و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک صحبت کنید. اطلاعات انسانی دربارهٔ ایمنی ایپراتروپیوم در بارداری و مقدار ورود آن به شیر محدود است؛ تصمیمگیری بر پایهٔ ضرورت درمان و شرایط مادر و نوزاد انجام میشود. بدون هماهنگی، دارو را قطع یا جایگزین نکنید.
نگهداری
محلول را طبق دستور روی بسته، در دمای اتاق و دور از گرمای شدید، نور مستقیم و یخزدگی نگه دارید. اگر فرآورده در ظرف تکدوز است، ظرف بازشده را برای نوبت بعد نگه ندارید. محلول کدر، تغییررنگداده یا گذشته از تاریخ انقضا را مصرف نکنید و دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ایپراتروپیوم بروماید همان داروی نجات آسم است؟
۰۲آیا میتوان ایپراتروپیوم را با سالبوتامول در نبولایزر مخلوط کرد؟
۰۳چرا هنگام استفاده از ماسک نبولایزر باید مراقب چشمها باشم؟
۰۴اگر بعد از مصرف دهانم خشک شد چه کار کنم؟
۰۵اگر یک نوبت را فراموش کردم، آیا نوبت بعدی را بیشتر مصرف کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۹ سازنده، در گروه R03BB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.