انسولین گلولیزین
انسولین گلولیزین یک نوع انسولین سریعاثر و مشابه انسولین طبیعی بدن است که برای پایین آوردن قند خون به کار میرود. با کمک به ورود گلوکز به سلولها و کاهش تولید گلوکز در کبد اثر میکند.
برای کنترل قند خون در دیابت نوع ۱ و ۲، وقتی بدن به درمان با انسولین نیاز دارد، استفاده میشود. معمولاً برای پوشش افزایش قندِ وعدههای غذایی همراه انسولین پایه یا طولانیاثر به کار میرود و گاهی همراه داروهای خوراکی دیابت.
مهمترین خطر آن افت قند خون است؛ تأخیر یا حذف غذا، فعالیت بدنی بیشتر، بیماری یا تزریق انسولین اشتباه میتواند این خطر را بالا ببرد. برچسب انسولین را هر بار بررسی کنید؛ اگر فرد دچار گیجی شدید، تشنج، بیهوشی یا ناتوانی در بلع شد، چیزی از راه دهان ندهید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در افت یا افزایش مکرر قند، بیماری کلیه یا کبد، تغییر وعدههای غذایی یا فعالیت، شروع داروی جدید، بارداری، یا تغییر نوع انسولین و پمپ، برنامهٔ درمان باید بازبینی شود. تشنگی و ادرار زیاد همراه تهوع، درد شکم، تنفس عمیق یا خوابآلودگی نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
انسولین گلولیزین یک نوع سریعاثر و تغییریافتهٔ انسولین انسانی در گروه داروهای ضد دیابت و انسولینهای سریعاثر است. فرآوردهٔ معرفیشده با نام تجاری اپیدرا سولواستار، محلول تزریقی با غلظت ۱۰۰ واحد در هر میلیلیتر است. این دارو با افزایش برداشت قند توسط عضله و بافت چربی و کاهش تولید قند در کبد، قند خون را پایین میآورد. اثر آن معمولاً طی ۱۰ تا ۲۰ دقیقه شروع میشود و کوتاهتر از انسولین معمولی است؛ به همین دلیل زمان مصرف آن به وعدهٔ غذا نزدیک است.
موارد مصرف
- کنترل قند خون در دیابت نوع ۱ که به انسولین نیاز دارد
- کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ در صورت نیاز به درمان با انسولین
- کنترل افزایش قند خون پس از وعدههای غذایی در برنامههای درمانی انسولین
- استفاده همراه داروهای خوراکی کاهندهٔ قند در برخی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲، طبق نسخه
روش مصرف
مقدار و برنامهٔ تزریق را پزشک بر اساس قند خون، الگوی غذا، فعالیت بدنی و سایر انسولینها تعیین میکند؛ خودسرانه آن را تغییر ندهید. این دارو معمولاً کمی پیش از غذا یا خیلی زود پس از شروع غذا، بهصورت زیرجلدی تزریق میشود؛ زمان دقیق نسخه را رعایت کنید. محل تزریق در شکم، ران یا بازو را در هر نوبت جابهجا کنید و در نواحی سفت، کبود، زخمی، فرورفته یا برجسته تزریق نکنید. قلم پیشپرشدهٔ اپیدرا سولواستار فقط برای تزریق زیرجلدی است؛ تزریق وریدی فقط توسط کادر درمان و استفاده در پمپ فقط با فرآوردهٔ مناسب و آموزش تخصصی انجام شود. هر بار سوزن نو به کار ببرید، نام انسولین و شفاف و بیرنگ بودن محلول را بررسی کنید و قلم را با فرد دیگری به اشتراک نگذارید. در پمپ، محلول را با انسولین یا رقیقکنندهٔ دیگری مخلوط نکنید و برای خرابی پمپ، راه جایگزین تزریق داشته باشید. اگر غذا حذف شد یا نوبت تزریق فراموش شد، مقدار دوبرابر تزریق نکنید و قند خون را طبق برنامه پایش کنید؛ انسولین را، بهویژه در دیابت نوع ۱، خودسرانه قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت نوع ۱ نیازمند انسولین
کمی پیش از شروع غذا یا بلافاصله پس از آن تزریق شود؛ حذف یا تأخیر وعده میتواند خطر افت قند خون را افزایش دهد.
دیابت نوع ۲ نیازمند درمان با انسولین
زمان تزریق باید با وعدهٔ غذایی هماهنگ باشد و پایش منظم قند خون ضروری است.
افزایش قند خون پس از وعدهٔ غذایی در برنامهٔ درمانی با انسولین
این دارو برای پوشش قند پس از غذا به کار میرود؛ بدون مصرف غذا تزریق نشود مگر طبق برنامهٔ اختصاصی درمان.
دیابت نوع ۲ همراه داروهای خوراکی کاهندهٔ قند
مصرف همزمان با برخی داروهای خوراکی میتواند خطر افت قند خون را بیشتر کند؛ پایش قند اهمیت دارد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به انسولین گلولیزین، متاکرزول یا هر یک از مواد تشکیلدهنده حساسیت داشتهاید؛ در زمان افت قند خون نیز این انسولین را تزریق نکنید و ابتدا طبق برنامهٔ درمانی افت قند را مدیریت کنید.
- اگر سابقهٔ افت قند شدید، افت قندهای مکرر یا کمشدن علائم هشدار افت قند دارید؛ سالمندان و افراد مبتلا به دیابت طولانیمدت ممکن است علائم را دیرتر متوجه شوند.
- اگر بیماری کلیه یا کبد، اختلال تیروئید یا تغییرات مهم وزن دارید؛ این شرایط میتوانند نیاز به انسولین و دفعات پایش قند را تغییر دهند.
- اگر دارو برای کودک یا نوجوان است، آموزش تزریق، زمان غذا و پایش قند باید با والدین و متخصص هماهنگ باشد؛ دربارهٔ مصرف در کودکان کمسن اطلاعات محدودی وجود دارد.
- اگر نارسایی قلبی، ورم یا سابقهٔ احتباس مایع دارید، یا پیوگلیتازون مصرف میکنید؛ ترکیب آن با انسولین میتواند علائم نارسایی قلبی را بدتر کند.
- فهرست همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای دیابت، مکملها و فرآوردههای گیاهی را بگویید؛ همچنین تب، عفونت، استفراغ یا اسهال، بیاشتهایی، تغییر رژیم یا فعالیت، سفر و استفاده از پمپ را اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- افت قند خون با نشانههایی مانند گرسنگی، لرزش، عرق سرد، تپش قلب، سرگیجه یا سردرد
- قرمزی، خارش، درد، تورم یا التهاب در محل تزریق
- تغییر بافت چربی زیر پوست در محل تزریق، مانند فرورفتگی، سفتی یا برجستگی، بهویژه در صورت تکرار تزریق در یک نقطه
- تاری دید موقت هنگام تغییر سریع قند خون
- افزایش وزن در برخی افراد
- افت شدید قند خون: گیجی، اختلال تکلم، ناتوانی در تمرکز، تشنج یا بیهوشی. اگر فرد هوشیار و قادر به بلع است، طبق برنامهٔ درمانی قند سریعالجذب مصرف کند؛ اگر نمیتواند ببلعد یا بیهوش است، چیزی از راه دهان ندهید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- حساسیت شدید: کهیر یا خارش منتشر، تورم صورت، لب یا زبان، تنگی نفس، تپش قلب، افت فشار یا احساس غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- قند بسیار بالا یا کتواسیدوز: تشنگی و ادرار زیاد همراه تهوع یا استفراغ، درد شکم، تنفس عمیق و سریع، خوابآلودگی یا کاهش هوشیاری، بهویژه پس از خرابی پمپ؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس تازه یا بدترشونده، ورم مچ پا یا افزایش سریع وزن هنگام مصرف همزمان با پیوگلیتازون؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید و دارو را خودسرانه تغییر ندهید.
- ایجاد توده، سفتی یا فرورفتگی پایدار در محل تزریق همراه با بدترشدن کنترل قند؛ تزریق در همان نقطه را متوقف و برای بررسی روش تزریق و محل مناسب با پزشک یا داروساز تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داروهای دیگر دیابت، برخی داروهای فشارخون مانند مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین، آسپرین و بعضی داروهای ضدافسردگی میتوانند افت قند را بیشتر کنند. کورتونها، برخی داروهای ادرارآور، هورمونهای تیروئید، قرصهای جلوگیری، بعضی داروهای روانپزشکی و داروهای آسم مانند سالبوتامول ممکن است قند را بالا ببرند و نیاز به انسولین را تغییر دهند. بتابلوکرها و کلونیدین ممکن است علائم هشدار افت قند را پنهان کنند. الکل میتواند قند را بالا یا پایین ببرد و بهخصوص با غذای کم، خطر افت قند را افزایش دهد. مصرف همزمان پیوگلیتازون با انسولین با احتباس مایع و نارسایی قلبی ارتباط دارد؛ تنگی نفس، ورم یا افزایش سریع وزن را جدی بگیرید. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای مستقیم دربارهٔ مصرف انسولین گلولیزین در بارداری محدود است، اما کنترل دقیق قند خون برای سلامت مادر و جنین ضروری است. اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، پیش از تغییر یا شروع درمان اطلاع دهید؛ نیاز به انسولین ممکن است در بارداری و پس از زایمان تغییر کند. در شیردهی، انسولینها معمولاً به مقدار قابلتوجه وارد شیر نمیشوند، ولی مقدار انسولین و الگوی غذا ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشد و بهتر است این موضوع با پزشک پیگیری شود.
نگهداری
قلمهای بازنشدهٔ اپیدرا سولواستار را در یخچال در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، دور از محفظهٔ فریزر و در جعبهٔ اصلی برای محافظت از نور نگه دارید؛ هرگز آن را یخ نزنید. قلمی که وارد مصرف شده است را حداکثر ۴ هفته در دمای کمتر از ۲۵ درجه، دور از گرما و نور مستقیم نگه دارید و در یخچال قرار ندهید. اگر محلول کدر، رنگی یا دارای ذرات است، یا تاریخ انقضا گذشته، استفاده نکنید و دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا انسولین گلولیزین همان انسولین طولانیاثر است؟
۰۲اپیدرا سولواستار را چه زمانی نسبت به غذا تزریق کنم؟
۰۳اگر بعد از تزریق انسولین گلولیزین غذا نخورم چه میشود؟
۰۴اگر یک نوبت اپیدرا را فراموش کردم، آیا بعداً دو برابر تزریق کنم؟
۰۵آیا میتوان قلم اپیدرا سولواستار را با فرد دیگری مشترک کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۴ سازنده، در گروه A10AB06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.