ایمونوگلوبولین ضد هپاتیت ب
ایمونوگلوبولین ضد هپاتیت ب یک فرآوردهٔ تزریقی از پادتنهای انسانی آماده علیه ویروس هپاتیت ب است. این دارو پس از تماس احتمالی، محافظت سریع اما موقت ایجاد میکند.
بیشتر برای پیشگیری پس از تماس با خون یا مایعات بدنِ آلوده، تماس جنسی با فرد مبتلا و پیشگیری از انتقال به نوزادِ مادر مبتلا استفاده میشود. در بسیاری از این موقعیتها، واکسن هپاتیت ب نیز لازم است.
این فرآورده درمان هپاتیت ب نیست و جای واکسن هپاتیت ب را نمیگیرد. پس از تماس احتمالی، مراجعه و تزریق را به تأخیر نیندازید؛ این دارو معمولاً بهصورت عضلانی و توسط کادر درمان داده میشود.
پس از هر تماس پرخطر با خون یا مایعات بدن، حتی بدون علامت، سریعاً برای ارزیابی مراجعه کنید. حساسیت قبلی به ایمونوگلوبولین، کمبود ایمنوگلوبولین آ، اختلال انعقاد، مصرف رقیقکنندههای خون، بارداری و شیردهی را پیش از تزریق اطلاع دهید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایمونوگلوبولین ضد هپاتیت ب یک فرآوردهٔ تزریقی از پادتنهای انسانی آماده است که با خنثیکردن ویروس هپاتیت ب، پیشگیری سریع و موقت ایجاد میکند. این پادتنها زمانی بهکار میروند که بدن هنوز فرصت ساختن ایمنی کافی پس از تماس با ویروس را ندارد. دارو معمولاً بهصورت تزریق عضلانی و توسط کادر درمان داده میشود و درمان عفونتِ ایجادشده محسوب نمیشود. نام تجاری واردشده برای این فرآورده در ایران «ایمونو اچ بی اس» است.
موارد مصرف
- پیشگیری پس از تماس شغلی یا اتفاقی با خون یا مایعات بدنِ احتمالاً آلوده به ویروس هپاتیت ب
- پیشگیری پس از تماس جنسی با فرد مبتلا به هپاتیت ب
- پیشگیری از انتقال هپاتیت ب به نوزادِ مادر مبتلا یا دارای آزمایش مثبت
- پیشگیری پس از برخی تماسهای پزشکی یا پوستی ـ مخاطیِ پرخطر، بهویژه در فرد واکسینهنشده یا فاقد ایمنی کافی
روش مصرف
این دارو باید طبق نسخه و توسط پزشک یا کادر درمان، معمولاً بهصورت تزریق عضلانی، استفاده شود؛ مقدار، زمان تزریق و نیاز به تکرار به نوع تماس، زمان سپریشده، وضعیت واکسیناسیون و شرایط فرد بستگی دارد. پس از تماس احتمالی، مراجعه را به تأخیر نیندازید. اگر واکسن هپاتیت ب نیز تجویز شود، باید در محل تزریق جداگانه داده شود؛ ایمونوگلوبولین جایگزین واکسن نیست. از تزریق خودسرانه یا تزریق وریدی این فرآورده خودداری کنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت شدید به ایمونوگلوبولین انسانی، فرآوردههای خونی یا هر جزء دارو را اطلاع دهید.
- اگر کمبود ایمنوگلوبولین آ، بهویژه همراه با پادتن ضد ایمنوگلوبولین آ، دارید، پیش از تزریق حتماً بگویید.
- اختلال انعقاد، کاهش پلاکت، خونریزی آسان، سابقهٔ خونریزی پس از تزریق عضلانی یا مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون را مطرح کنید.
- بارداری، احتمال بارداری و شیردهی را اطلاع دهید.
- واکسنهای اخیر، بهویژه واکسنهای زنده، و داروها یا فرآوردههای خونی مصرفشده را به پزشک بگویید؛ پادتن آماده میتواند پاسخ به برخی واکسنهای زنده را کاهش دهد.
- در نوزادان و کودکان، برنامهٔ تزریق ایمونوگلوبولین و واکسن باید دقیقاً طبق نظر تیم درمان انجام شود.
عوارض احتمالی
- درد، حساسیت، قرمزی، تورم یا سفتی در محل تزریق
- سردرد
- تب یا لرز خفیف
- تهوع
- خستگی یا احساس بیحالی
- درد عضلانی یا مفصلی خفیف
- کهیر گسترده، تورم صورت یا گلو، خسخس سینه، تنگی نفس، سرگیجهٔ شدید یا غش: احتمال واکنش حساسیتی شدید مطرح است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی مداوم، کبودی بزرگ یا تورم دردناک و رو به افزایش در محل تزریق: سریعاً با پزشک تماس بگیرید؛ در صورت شدیدبودن، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد ناگهانی قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، سرفهٔ خونی یا تورم و درد یکطرفهٔ پا: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سردرد بسیار شدید و ناگهانی، ضعف یا بیحسی یکطرفه، اختلال گفتار یا بینایی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ایمونوگلوبولین ضد هپاتیت ب ممکن است پاسخ بدن به برخی واکسنهای زندهٔ تزریقی، مانند واکسن سرخک، اوریون، سرخجه یا آبلهمرغان، را کاهش دهد؛ زمانبندی این واکسنها را بدون هماهنگی تغییر ندهید. در صورت تجویز همزمان با واکسن هپاتیت ب، محل تزریق باید جدا باشد و دو فرآورده نباید در یک سرنگ مخلوط شوند. تداخل مهمی با غذا یا الکل شناخته نشده است، اما داروهای رقیقکنندهٔ خون میتوانند خطر خونریزی محل تزریق را بیشتر کنند. فهرست کامل داروها، مکملها، واکسنها و فرآوردههای خونیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در صورت وجود تماس پرخطر یا نیاز پزشکی، این فرآورده در بارداری نیز قابل استفاده است و نباید بهدلیل بارداری، پیشگیری ضروری به تأخیر بیفتد. پادتنهای انسانی میتوانند از جفت عبور کنند و در شیر مادر نیز حضور داشته باشند؛ شیردهی معمولاً مانع استفاده نیست. بارداری و شیردهی را پیش از تزریق به پزشک اطلاع دهید.
نگهداری
فرآورده را معمولاً در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور و یخزدگی نگهداری کنید. آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از تزریق، تاریخ انقضا و ظاهر محلول را بررسی کنید؛ محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات نباید استفاده شود. دستور نگهداری درجشده روی بستهٔ همان فرآورده مقدم است.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ایمونوگلوبولین ضد هپاتیت ب همان واکسن هپاتیت ب است؟
۰۲اگر با خون فرد مبتلا تماس پیدا کردم، چه زمانی باید تزریق کنم؟
۰۳آیا این دارو هپاتیت ب را درمان میکند؟
۰۴آیا نوزادِ مادر مبتلا به هپاتیت ب به این تزریق نیاز دارد؟
۰۵آیا درد محل تزریق طبیعی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه J06BB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.