ایمونوگلوبولین ضددیفتری
ایمونوگلوبولین ضددیفتری یک پادزهر تزریقی است که پادتنهای آماده برای خنثیکردن سم دیفتری فراهم میکند. این فرآورده نوعی ایمنی غیرفعال ایجاد میکند و اثر آن موقتی است.
کاربرد اصلی آن درمان فوریِ موارد مشکوک یا تأییدشدهٔ دیفتری، بهویژه دیفتری تنفسی، است. در دیفتری پوستی شدید یا برخی تماسهای نزدیک، فقط در شرایط ویژه و با تصمیم پزشک استفاده میشود.
این فرآورده، بهخصوص اگر منشأ اسبی داشته باشد، میتواند واکنش حساسیتی شدید ایجاد کند و باید در مرکز درمانی با امکانات درمان فوری حساسیت تزریق شود. هرگز آن را خودسرانه یا خارج از نظارت پزشکی تزریق نکنید.
سابقهٔ حساسیت به اسب یا فرآوردههای حیوانی، تزریق پادزهر، آسم، بیماریهای آلرژیک، بارداری و شیردهی را پیش از تزریق اطلاع دهید. تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده، سرگیجهٔ شدید یا غش نیازمند مراجعهٔ فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایمونوگلوبولین ضددیفتری با قدرت ۲۰۰۰ واحد بینالمللی در هر میلیلیتر، فرآوردهای تزریقی از پادتنهای اختصاصی ضد سم دیفتری است. این پادتنها سم آزاد موجود در بدن را خنثی میکنند، اما سمِ متصلشده به سلولها و آسیب ایجادشده را برنمیگردانند؛ بنابراین درمان نباید به تأخیر بیفتد. این دارو معمولاً در کنار آنتیبیوتیک و مراقبت بیمارستانی بهکار میرود و جای واکسن دیفتری را نمیگیرد.
موارد مصرف
- درمان موارد مشکوک یا تأییدشدهٔ دیفتری تنفسی
- درمان دیفتری پوستی شدید یا دارای احتمال تولید سم، طبق تشخیص پزشک
- خنثیکردن سم دیفتری پیش از اتصال آن به بافتها
- پیشگیری پس از تماس نزدیک در افراد غیرواکسینه، فقط در شرایط استثنایی و با نظر پزشک
روش مصرف
این دارو باید توسط پزشک یا پرستار و در مرکز درمانی تزریق شود؛ مسیر تزریق، زمان مصرف و مقدار لازم به محل بیماری، شدت و مدت علائم و وضعیت بیمار بستگی دارد. مقدار دقیق را پزشک تعیین میکند و نباید خودسرانه تکرار، رقیق یا با داروی دیگری در یک سرنگ مخلوط شود. پیش از تزریق ممکن است بررسی سابقهٔ حساسیت یا آزمون حساسیت لازم باشد و پس از آن نیز پایش بیمار برای واکنش شدید انجام میشود. این فرآورده باکتری را از بین نمیبرد؛ بنابراین آنتیبیوتیک، مراقبت از راه هوایی، جداسازی بیمار و بررسی واکسیناسیون ممکن است همزمان لازم باشد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به اسب، سرم اسبی، فرآوردههای حیوانی، پادزهرها یا تزریقهای قبلی را حتماً اعلام کنید.
- وجود آسم، حساسیت شدید، آبریزش یا گرفتگی آلرژیک بینی، اگزما یا واکنشهای حساسیتی قبلی را به پزشک بگویید.
- بارداری، احتمال بارداری و شیردهی را پیش از تزریق اطلاع دهید.
- فهرست کامل داروها، واکسنها، مکملها و فرآوردههای گیاهی مصرفی را ارائه کنید.
- اگر در زمان مراجعه تنگی نفس، گرفتگی صدا، مشکل بلع، تورم گردن یا پردهٔ خاکستریرنگ گلو دارید، فوراً به کادر درمان اطلاع دهید.
- این فرآورده برای پیشگیری معمول یا جایگزینی واکسن دیفتری نیست؛ وضعیت واکسیناسیون باید جداگانه بررسی شود.
عوارض احتمالی
- درد، سوزش، قرمزی یا سفتی محل تزریق
- تب خفیف یا احساس ناخوشی و بیحالی
- خارش یا بثورات پوستی خفیف
- کهیر گسترده، خارش شدید، تورم لبها، زبان یا گلو، خسخس یا تنگی نفس: هنگام تزریق فوراً به کادر درمان اطلاع دهید و پس از ترخیص فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سرگیجهٔ شدید، رنگپریدگی، تپش قلب، افت فشار یا غش: فوراً به کادر درمان اطلاع دهید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، بثورات گسترده، خارش، درد یا تورم مفاصل و تورم غدد که چند روز تا حدود دو هفته بعد شروع شود میتواند نشانهٔ بیماری سرمی باشد؛ سریعاً برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
- افزایش تنگی نفس، گرفتگی صدا، دشواری بلع یا بیشترشدن تورم گردن در زمینهٔ دیفتری: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل مستقیم مهمی با غذا یا الکل شناخته نشده است، اما زمانبندی و محل تزریق واکسن حاوی جزء دیفتری باید با پزشک هماهنگ شود؛ آن را خودسرانه همزمان یا در محل یکسان با این فرآورده تزریق نکنید. آنتیبیوتیکها معمولاً برای از بینبردن باکتری و جلوگیری از تولید و انتقال بیشتر سم در کنار پادزهر بهکار میروند و نباید بدون دستور پزشک قطع شوند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای مربوط به بارداری و شیردهی برای این فرآورده محدود است. در دیفتری مشکوک یا قطعی، پزشک خطر بیماری و احتمال واکنش حساسیتی را میسنجد و اگر درمان لازم باشد، فایدهٔ درمان سریع معمولاً از خطر تأخیر بیشتر است؛ دربارهٔ ادامهٔ شیردهی نیز طبق نظر پزشک عمل کنید.
نگهداری
آمپول یا ویال را طبق دستور روی بسته، معمولاً در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور و یخزدگی نگهداری کنید. فرآوردهٔ یخزده، کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات غیرعادی نباید مصرف شود و فرآوردهٔ بازشده معمولاً باید فوراً استفاده شود. آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ایمونوگلوبولین ضددیفتری همان واکسن دیفتری است؟
۰۲آیا برای شروع این دارو باید منتظر نتیجهٔ آزمایش بمانیم؟
۰۳اگر به اسب حساسیت داشته باشم، آیا تزریق این دارو ممنوع است؟
۰۴آیا این دارو بهتنهایی دیفتری را درمان میکند؟
۰۵چرا چند روز بعد از تزریق دچار تب، خارش یا درد مفصل شدهام؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه J06AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.