ایکوزاپنت اتیل
ایکوزاپنت اتیل شکل خالص و استاندارد یکی از اسیدهای چرب امگا-۳ (اسید ایکوزاپنتائوئیک یا EPA) است که برای اصلاح چربی خون به کار میرود.
این دارو عمدتاً برای کاهش سطح بالای تریگلیسیرید خون و، در افراد پرخطر، برای کاهش خطر رویدادهای قلبیعروقی در کنار درمان با استاتین تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنی این دارو، افزایش احتمال بینظمی ضربان قلب و کبودی یا خونریزی است، بهویژه در کسانی که داروی رقیقکنندهٔ خون مصرف میکنند.
اگر سابقهٔ بینظمی ضربان قلب، اختلال انعقادی یا حساسیت به ماهی و محصولات دریایی دارید، یا دارویی برای رقیق کردن خون مصرف میکنید، پیش از شروع این دارو حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایکوزاپنت اتیل شکلی خالصشده از یکی از اسیدهای چرب امگا-۳ است. برخلاف مکملهای روغن ماهیِ معمولی که مخلوطی از چند نوع چربی امگا-۳ هستند، این دارو فقط همین یک جزء را به شکلی خالص و استاندارد در بر دارد. این دارو در کبد موجب کاهش تولید و افزایش تجزیهٔ تریگلیسیریدها میشود و اثرات ضدالتهابی و پایدارکنندهٔ رگ نیز به آن نسبت داده شده است. هدف اصلی آن، پایین آوردن سطح تریگلیسیرید خون و، در بیماران با ریسک قلبیعروقی بالا، کاهش احتمال حملهٔ قلبی و سکتهٔ مغزی است. این دارو معمولاً در کنار رژیم غذایی مناسب و گاه همراه با داروهای دیگرِ کاهندهٔ چربی خون مانند استاتینها تجویز میشود.
موارد مصرف
- کاهش سطح بسیار بالای تریگلیسیرید خون (هیپرتریگلیسیریدمی شدید)
- کاهش خطر حملهٔ قلبی، سکتهٔ مغزی و سایر رویدادهای قلبیعروقی در بیماران پرخطر
- درمان کمکی در کنار رژیم غذایی برای اصلاح چربی خون
- درمان کمکی در کنار داروهای استاتین در بیماران دارای تریگلیسیرید بالا همراه با بیماری قلبیعروقی شناختهشده یا دیابت
روش مصرف
این دارو را طبق دستور پزشک و معمولاً همراه با غذا مصرف کنید، زیرا خوردن آن با معدهٔ خالی میتواند جذبش را کم کند. کپسول را کامل قورت دهید و از جویدن یا خرد کردن آن خودداری کنید. بهتر است هر روز در ساعاتی مشخص و بهطور منظم مصرف شود تا اثر آن پایدار بماند. قطع یا تغییر مصرف بدون هماهنگی با پزشک توصیه نمیشود، زیرا این دارو معمولاً بخشی از یک برنامهٔ درمانی طولانیمدت برای کنترل چربی خون و کاهش خطر قلبیعروقی است. مقدار و نحوهٔ دقیق مصرف را فقط پزشک یا داروساز بر اساس نسخه تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
هیپرتریگلیسیریدمی شدید؛ درمان کمکی همراه رژیم غذایی برای اصلاح تریگلیسیرید
رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی ادامه یابد. کپسولها کامل بلعیده شوند و شکسته یا جویده نشوند؛ اثر دارو برای پیشگیری از التهاب لوزالمعده مشخص نشده است.
کاهش خطر حملهٔ قلبی، سکتهٔ مغزی و سایر رویدادهای قلبیعروقی در بزرگسالان پرخطر، همراه با استاتین
برای تریگلیسیرید حداقل ۱۵۰ میلیگرم در دسیلیتر همراه با بیماری قلبیعروقی شناختهشده، یا دیابت و دستکم ۲ عامل خطر قلبیعروقی بهکار میرود. در مصرف همزمان داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت، پایش خونریزی لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به ماهی، صدف یا سایر محصولات دریایی حساسیت دارید، حتماً به پزشک اطلاع دهید
- اگر داروهای رقیقکنندهٔ خون یا ضدپلاکت مصرف میکنید، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید
- اگر سابقهٔ بینظمی ضربان قلب یا نارسایی قلبی دارید، پیش از مصرف مطرح کنید
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، با پزشک مشورت کنید
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی خود را به پزشک یا داروساز بگویید
- در صورت داشتن اختلال کبدی یا مشکل انعقاد خون، پزشک را از پیش مطلع کنید
عوارض احتمالی
- درد مفاصل و عضلات
- ورم خفیف دست و پا
- یبوست
- افزایش خفیف اسید اوریک خون
- ناراحتی خفیف گوارشی مانند نفخ یا دلبههمخوردگی
- تپش قلب نامنظم، تند یا همراه با احساس لرزش در قفسهٔ سینه — به پزشک اطلاع دهید و در صورت شدید یا ناگهانی بودن با اورژانس تماس بگیرید
- کبودی غیرعادی و گسترده، خونریزی که بند نمیآید، یا وجود خون در ادرار و مدفوع — در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید و در صورت خونریزی شدید با اورژانس تماس بگیرید
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- درد، تورم و قرمزیِ ناگهانی و شدید یک مفصل — در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ایکوزاپنت اتیل میتواند اثر داروهای رقیقکنندهٔ خون مانند وارفارین و داروهای ضدپلاکت مانند آسپرین یا کلوپیدوگرل را تقویت کند و خطر کبودی یا خونریزی را افزایش دهد. مصرف همزمان با سایر مکملهای امگا-۳ نیز ممکن است این اثر را بیشتر کند. فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی بررسی و پایش شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ ایمنی ایکوزاپنت اتیل در دوران بارداری و شیردهی در دسترس نیست. این دارو باید در بارداری فقط در صورتی مصرف شود که پزشک آن را واقعاً ضروری تشخیص دهد و معمولاً گزینههای دیگر با سابقهٔ ایمنیِ شناختهشدهتر ترجیح داده میشوند. اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از هر تصمیمی حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید. کپسولها را در بستهٔ اصلی خود و دور از دسترس کودکان قرار دهید. پیش از مصرف همیشه تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا آسیبدیده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول نرم | 500 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ایکوزاپنت اتیل همان روغن ماهی معمولی است؟
۰۲آیا مصرف این دارو باعث لاغری یا کاهش وزن میشود؟
۰۳اگر یک نوبت مصرف را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۴آیا مصرف این دارو نیاز به آزمایش خون دورهای دارد؟
۰۵آیا این دارو با غذا یا الکل تداخل دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه C10AX06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.