هیالورونات سدیم
هیالورونات سدیم یک مادهٔ طبیعیِ مرطوبکننده است که بهصورت قطرهٔ چشمی برایِ پوشاندن و آبرسانی به سطحِ چشم بهکار میرود؛ نوعی اشکِ مصنوعیِ غلیظ محسوب میشود.
بیشتر برایِ تسکینِ خشکی، سوزش و تحریکِ چشم و افزایشِ راحتیِ چشم در برابرِ خشکیِ محیط، کارِ طولانی با صفحهنمایش یا استفاده از لنزِ تماسی مصرف میشود.
این قطره معمولاً بیخطر و تقریباً بدونِ جذبِ قابلِتوجه به بدن است، اما اگر بعد از مصرف دردِ شدید، قرمزیِ گسترده یا کاهشِ بینایی رخ داد، باید سریع به پزشک مراجعه کرد.
اگر خشکیِ چشم بیش از چند روز ادامه داشت، علائم بدتر شد یا نشانههایِ حساسیت یا عفونتِ چشمی دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
هیالورونات سدیم نمکی از هیالورونیکاسید است، مادهای که بهطور طبیعی در بافتهایِ بدن از جمله چشم وجود دارد و توانِ بالایی در نگهداشتنِ آب دارد. در قطرههایِ چشمی، این ماده در ردهٔ اشکهایِ مصنوعی و مرطوبکنندههایِ سطحِ چشم جای میگیرد و بهعنوانِ یک لایهٔ نازک و چسبنده روی قرنیه و ملتحمه مینشیند، رطوبت را حفظ میکند و اصطکاکِ ناشی از پلکزدن را کم میکند. برخلافِ بسیاری از داروها، اثرِ هیالورونات سدیم موضعی و مکانیکی است، نه شیمیایی-دارویی؛ یعنی بهجایِ تغییرِ فرایندی در بدن، صرفاً سطحِ چشم را مرطوب و لغزنده نگه میدارد. غلظتِ ۰٫۴ درصد از ردههایِ نسبتاً غلیظِ این محصولات است که معمولاً برایِ خشکیِ متوسط تا نسبتاً شدیدِ چشم بهکار میرود. هدفِ اصلیِ این قطره، کاهشِ ناراحتی، سوزش و احساسِ جسمِ خارجی در چشمهایِ خشک است.
موارد مصرف
- تسکینِ خشکیِ چشم (سندرمِ چشمِ خشک)
- کاهشِ سوزش، خارش و احساسِ شن در چشم
- افزایشِ راحتیِ چشم هنگامِ استفاده از لنزِ تماسی
- مرطوب نگهداشتنِ چشم در برابرِ باد، دود، گردوغبار یا هوایِ خشکِ کولر
- کاهشِ خستگی و خشکیِ چشم ناشی از کارِ طولانی با صفحهنمایش
- حمایت از سطحِ چشم در دورهٔ بهبودی پس از برخی جراحیهایِ چشمی، طبقِ نظرِ پزشک
روش مصرف
نحوهٔ دقیقِ مصرف—تعدادِ قطره در هر بار و دفعاتِ آن در طولِ روز—را باید طبقِ نسخهٔ پزشک یا برچسبِ روی بستهٔ دارو انجام دهید، چون بسته به شدتِ خشکیِ چشم متفاوت است. پیش از مصرف دستهایتان را بشویید، سرِ قطرهچکان را به چشم، پلک یا هر سطحِ دیگری نزنید تا آلوده نشود، و بلافاصله پس از چکاندنِ قطره درِ بطری را محکم ببندید. اگر از لنزِ تماسی استفاده میکنید یا همزمان از قطره یا پمادِ چشمیِ دیگری بهره میبرید، دربارهٔ ترتیب و فاصلهٔ زمانیِ مناسب با داروساز مشورت کنید. اگر خشکیِ چشمِ شما مزمن است، پزشک ممکن است مصرفِ منظم و طولانیمدت را توصیه کند؛ در این صورت پایبندی به همان الگو اهمیت دارد و برایِ هرگونه تغییر یا قطعِ مصرف، بهجایِ تصمیمِ خودسرانه، بهتر است با پزشک صحبت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
خشکی چشم (سندرم چشم خشک)
در صورت نیاز به مصرف مکرر، نوع بدون نگهدارنده ترجیح دارد.
سوزش، خارش و احساس شن در چشم ناشی از خشکی یا تحریک سطح چشم
در صورت ماندگاری علائم، درد، قرمزی شدید یا تغییر دید، معاینه چشم لازم است.
خشکی و ناراحتی چشم هنگام استفاده از لنز تماسی
فقط در صورت تأیید سازگاری همان فرآورده با لنز مصرف شود؛ در غیر این صورت لنز را خارج کنید.
خشکی و تحریک چشم در اثر باد، دود، گردوغبار یا هوای خشک کولر
با برطرفشدن عامل محرک معمولاً مصرف کاهش مییابد؛ تداوم قرمزی یا درد نیازمند ارزیابی است.
خستگی و خشکی چشم ناشی از کار طولانی با صفحهنمایش
استراحت منظم چشم و پلکزدن آگاهانه نیز به کاهش علائم کمک میکند.
حمایت از سطح چشم پس از برخی جراحیهای چشمی
پس از جراحی، برنامه مصرف را خودسرانه تغییر ندهید و در صورت درد یا کاهش دید فوراً به چشمپزشک مراجعه کنید.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیتِ شناختهشده به هیالورونات سدیم یا سایرِ اجزایِ این قطره، از جمله نگهدارندهها
- استفاده از لنزِ تماسی و نیاز به دانستنِ نحوهٔ صحیحِ همزمانیِ آن با این قطره
- مصرفِ همزمانِ هر قطره یا پمادِ چشمیِ دیگر
- قرمزی، درد، ترشح یا کاهشِ بینایی با علتِ نامشخص که هنوز بررسی نشده است
- جراحیِ چشمیِ اخیر یا هر بیماریِ زمینهایِ چشمی
- بارداری یا شیردهی
عوارض احتمالی
- تاریِ موقتِ دید بلافاصله پس از چکاندنِ قطره
- سوزش یا مورمورشدنِ خفیف و گذرا در چشم
- احساسِ چسبندگی یا سنگینیِ سبک در اطرافِ چشم
- قرمزیِ خفیف و گذرا
- افزایشِ جزئی و موقتِ ترشحِ اشک
- علائمِ واکنشِ آلرژیک مانندِ تورمِ شدیدِ پلک یا صورت، خارشِ شدید یا قرمزیِ گستردهٔ چشم: مصرف را قطع کنید و با پزشک تماس بگیرید؛ اگر با تورمِ صورت یا دشواریِ تنفس همراه بود، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ شدید یا فزایندهٔ چشم: مصرف را متوقف کنید و در اسرعوقت به چشمپزشک مراجعه کنید.
- کاهشِ ناگهانی یا پیشروندهٔ بینایی که برطرف نمیشود: نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشکی است؛ با اورژانس تماس بگیرید یا فوراً به چشمپزشک مراجعه کنید.
- ترشحِ غیرعادی، افزایشِ قرمزی یا سایرِ نشانههایِ عفونتِ چشم: باید هرچه زودتر به پزشک اطلاع داده شود، چون ممکن است نیازمندِ درمانِ دیگری باشد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
از آنجا که هیالورونات سدیم بهصورت موضعی روی سطحِ چشم اثر میکند و جذبِ آن به داخلِ بدن بسیار ناچیز است، تداخلِ داروییِ سیستمیکِ شناختهشدهای برایِ آن گزارش نشده و با غذا یا الکل نیز تداخلِ مهمی ندارد. نکتهٔ اصلی، تداخل با قطرهها یا پمادهایِ چشمیِ دیگر است: اگر بیش از یک فرآوردهٔ چشمی مصرف میکنید، معمولاً باید بینِ آنها چند دقیقه فاصله بگذارید تا هر قطره فرصتِ اثرگذاری داشته باشد و یکی، دیگری را رقیق یا شستوشو ندهد. با این حال، همیشه فهرستِ کاملِ داروها، قطرههایِ چشمی و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا ترتیبِ درستِ مصرف و هرگونه احتیاطِ لازم مشخص شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
از آنجا که هیالورونات سدیمِ چشمی تقریباً بهطورِ کامل روی سطحِ چشم میماند و جذبِ سیستمیکِ آن بهشدت اندک است، معمولاً در بارداری و شیردهی بیخطر در نظر گرفته میشود. با این حال، مثلِ هر فرآوردهٔ دارویی، بهتر است مصرفِ آن را در دورانِ بارداری یا شیردهی با پزشک یا داروساز در میان بگذارید تا با توجه به شرایطِ شما تأیید شود.
نگهداری
این قطره را در دمایِ اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب نگهدارید، مگر آنکه روی بستهٔ آن دستورِ دیگری نوشته شده باشد، و از یخزدن یا گرمایِ زیاد دورش نگهدارید. بطری را همیشه دور از دسترسِ کودکان بگذارید، سرِ قطرهچکان را تمیز نگهدارید و پس از هر بار استفاده، درِ آن را کاملاً ببندید. پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و بطریِ بازشده را طبقِ توصیهٔ روی بسته—معمولاً پس از چند هفته—کنار بگذارید، حتی اگر دارو داخلِ آن باقی مانده باشد.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 0.4 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ این قطره همراه با لنزِ تماسی مشکلی ندارد؟
۰۲آیا میتوان این قطره را هر چند بار که لازم شد استفاده کرد؟
۰۳چرا بعد از چکاندنِ قطره، دیدِ من برایِ چند لحظه تار میشود؟
۰۴آیا کودکان هم میتوانند از این قطره استفاده کنند؟
۰۵آیا این قطره را میتوان همراه با قطرههایِ چشمیِ دیگر، مثلِ قطرهٔ فشارِ چشم یا آنتیبیوتیک، استفاده کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه S01XA20. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.