گوانفاسین

گوانفاسین دارویی غیرمحرک از گروهِ آگونیست‌های گیرندهٔ آلفا-۲ (Alpha-2 Agonist) است که از نظرِ ردهٔ درمانی به داروهای قلب و عروق نزدیک است، چون در اصل برای اثرگذاری بر فشارِ خون شناخته شده بود. شکلِ آهسته‌رهشِ آن که در ایران با نامِ اینتونیو عرضه می‌شود، امروزه بیشتر برای کنترلِ نشانه‌های اختلالِ نقصِ توجه و بیش‌فعالی در کودکان و نوجوانان به‌کار می‌رود. این دارو با اثر بر گیرنده‌های آلفا-۲ در بخشی از مغز به نامِ قشرِ پیش‌پیشانی، ارتباطِ سلول‌های عصبیِ مسئولِ تمرکز، سازمان‌دهی و کنترلِ تکانه را تقویت می‌کند. برخلافِ داروهای محرکِ رایجِ این اختلال، گوانفاسین محرک نیست و می‌تواند به‌تنهایی یا در کنارِ داروهای محرک تجویز شود. چون بر سیستمِ عصبیِ سمپاتیک هم اثر می‌گذارد، فشارِ خون و ضربانِ قلب نیز تحتِ تأثیرِ آن قرار می‌گیرند؛ نکته‌ای که پزشک هنگامِ تجویز در نظر می‌گیرد.

گوانفاسینِ آهسته‌رهش را باید هر روز در یک ساعتِ مشخص و طبقِ همان الگو مصرف کرد؛ پزشک ممکن است زمانِ خاصی از شبانه‌روز را برای کاهشِ خواب‌آلودگیِ روزانه توصیه کند. چون غذا—به‌ویژه غذاهای پرچرب—می‌تواند میزانِ جذبِ دارو را تغییر دهد، بهتر است همیشه به یک شکلِ ثابت (یا همیشه همراه با غذا، یا همیشه با معدهٔ خالی) و طبقِ توصیهٔ پزشک مصرف شود. قرص باید کامل و بدونِ خردکردن، جویدن یا شکستن بلعیده شود تا اثرِ آهسته‌رهشِ آن حفظ گردد. پایبندی به برنامهٔ منظمِ مصرف اهمیتِ زیادی دارد و در صورتِ فراموشیِ یک نوبت، نباید دوزِ بعدی را دوبرابر کرد. قطعِ ناگهانیِ این دارو—به‌ویژه پس از مصرفِ طولانی‌مدت—می‌تواند فشارِ خون و ضربانِ قلب را به‌طورِ ناگهانی بالا ببرد؛ بنابراین هرگونه تغییر یا قطعِ مصرف باید تدریجی و تنها زیرِ نظرِ پزشک انجام شود. مقدارِ دقیقِ مصرف و مدتِ درمان را فقط پزشک، بر اساسِ سن و شرایطِ فرد، تعیین می‌کند.

گوانفاسین با داروهای آرام‌بخش، خواب‌آور، مسکن‌های اپیوئیدی و الکل تداخل دارد و می‌تواند خواب‌آلودگی را تشدید کند؛ هم‌زمانی با سایرِ داروهای کاهنده‌ی فشارِ خون یا کندکنندهٔ ضربانِ قلب هم می‌تواند افتِ فشار و کندیِ ضربانِ قلب را شدیدتر کند. برخی داروها—مانندِ برخی ضدقارچ‌ها، آنتی‌بیوتیک‌ها یا آبِ گریپ‌فروت—با تأثیر بر متابولیسمِ کبدی، غلظتِ خونیِ گوانفاسین را بالا می‌برند؛ در مقابل، برخی داروهای ضدتشنج مانندِ کاربامازپین یا فنی‌توئین می‌توانند اثرِ آن را کم کنند. مصرفِ هم‌زمان با والپروات هم ممکن است غلظتِ خونیِ آن دارو را تغییر دهد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ دارویی‌ای را که مصرف می‌کنید، حتماً به پزشک و داروسازِ خود بگویید.