گوسرلین
گوسرلین یک داروی هورمونی ضدسرطان از گروه آگونیستهای هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین است که بهصورت ایمپلنت زیرپوستی، دارو را بهتدریج آزاد میکند. با مهار هورمونهای جنسی، به کنترل سرطانهای وابسته به هورمون و برخی بیماریهای زنان کمک میکند.
گوسرلین بیشتر برای سرطان پروستات و سرطان پستان حساس به هورمون در زنان پیش از یائسگی یا حوالی آن استفاده میشود. در زنان برای اندومتریوز، فیبروم رحم، نازککردن پوشش داخلی رحم پیش از عمل و برخی برنامههای کمکباروری نیز کاربرد دارد.
در آغاز درمان سرطان، بهویژه سرطان پروستات، علائم ممکن است برای مدت کوتاهی تشدید شوند؛ درد شدید کمر، ضعف پاها یا ناتوانی در ادرار کردن نیازمند مراجعهٔ فوری است. این ایمپلنت باید توسط کادر درمانی کار گذاشته شود و در بارداری معمولاً نباید استفاده شود.
پیش از کارگذاری دربارهٔ بارداری یا شیردهی، بیماری قلبی یا اختلال ریتم، دیابت، پوکی استخوان، افسردگی، مشکلات ادراری و داروهای رقیقکنندهٔ خون اطلاع دهید. تپش قلب همراه غش، خونریزی یا درد شدید شکم، تنگی نفس یا واکنش آلرژیک شدید، کمک فوری میخواهد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
گوسرلین یک داروی هورمونی ضدسرطان از گروه آگونیستهای هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین است و به شکل ایمپلنت زیرپوستی عرضه میشود. این دارو با نامهای تجاری رسلیگو، زولادکس، زولادکس الآ و گوسلکس نیز شناخته میشود. در هفتههای نخست ممکن است ترشح هورمونهای جنسی را موقتاً بالا ببرد، اما با آزادسازی مداوم، ترشح هورمونهای محرک جنسی از هیپوفیز و سپس تولید هورمونهای جنسی از تخمدان یا بیضه را مهار میکند. در مردان بیشتر تستوسترون و در زنان بیشتر استروژن کاهش مییابد؛ بنابراین رشد برخی سرطانهای وابسته به هورمون و علائم بیماریهایی مانند اندومتریوز یا فیبروم کنترل میشود. ایمپلنتهای ۳٫۶ و ۱۰٫۸ میلیگرمی وجود دارند و انتخاب قدرت و فاصلهٔ نوبتها را پزشک بر اساس بیماری تعیین میکند.
موارد مصرف
- سرطان پروستات موضعیِ پیشرفته یا منتشر، و در برخی برنامههای درمانی همراه پرتودرمانی یا جراحی
- سرطان پستان حساس به هورمون در زنان پیش از یائسگی یا حوالی آن
- اندومتریوز و کاهش درد و فعالیت بافتهای شبیه پوشش رحم در خارج از رحم
- فیبروم رحم، بهویژه برای کوچکشدن فیبروم و بهبود کمخونی پیش از جراحی
- نازککردن پوشش داخلی رحم پیش از برخی عملهای درمانی برای خونریزی رحم
- مهار موقت فعالیت هورمونی در برخی برنامههای کمکباروری، پیش از تحریک تخمکگذاری
روش مصرف
گوسرلین قرص نیست؛ پزشک یا پرستار ایمپلنت را زیر پوست قسمت پایین شکم کار میگذارد و دارو بهتدریج آزاد میشود. این کار نیاز به تکنیک دقیق دارد، بنابراین آن را خودتان تزریق یا جابهجا نکنید؛ غذا و نوشیدنی بر کارگذاری ایمپلنت اثر مستقیمی ندارد. قدرت فرآورده و زمان نوبتهای بعدی را نسخه تعیین میکند؛ نوبتها را عقب نیندازید و حتی با بهترشدن حال، درمان را خودسرانه قطع نکنید. اگر نوبت کارگذاری فراموش یا دیر شد، با مرکز درمانی تماس بگیرید و مقدار یا نوبت اضافه دریافت نکنید. در سرطان پروستات، پزشک ممکن است در آغاز درمان داروی ضدآندروژن اضافه کند تا اثر افزایش اولیهٔ تستوسترون کمتر شود.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت قبلی به گوسرلین، هورمونهای مشابه یا هر جزء ایمپلنت؛ واکنش شدید قبلی را دقیقاً شرح دهید.
- بارداری، احتمال بارداری، برنامهٔ بارداری، شیردهی، درمان ناباروری یا خونریزی واژینال بدون علت؛ در کاربردهای غیرسرطانی باید بارداری پیش از شروع رد شود.
- در سرطان پروستات، سابقه یا نشانهٔ انسداد ادراری، درد شدید کمر، ضعف یا بیحسی پاها، یا درگیری استخوانی؛ شروع درمان ممکن است علائم را موقتاً تشدید کند.
- پوکی استخوان، شکستگی قبلی، لاغری شدید، سیگارکشیدن، مصرف طولانی کورتون یا داروهای ضدتشنج؛ این دارو میتواند تراکم استخوان را کاهش دهد.
- دیابت، بیماری یا نارسایی قلب، سابقهٔ سکته یا بینظمی ضربان، فشار خون بالا، یا اختلال املاح خون.
- مصرف رقیقکنندههای خون، داروهای مؤثر بر ریتم قلب، داروهای هورمونی و سایر داروهای ضدسرطان، داروهای ناباروری، مکملها یا فرآوردههای گیاهی.
عوارض احتمالی
- گرگرفتگی، تعریق و احساس گرمای ناگهانی
- کاهش میل جنسی؛ در مردان کاهش نعوظ و در زنان خشکی واژن یا بینظمی و قطع قاعدگی
- سردرد، خستگی، سرگیجه یا تغییرات خفیف خلق
- درد مفصل یا استخوان، گزگز اندامها و افزایش وزن
- درد، کبودی، قرمزی یا تورم خفیف محل کارگذاری
- جوش، بثورات پوستی خفیف، ریزش مو یا ورم خفیف دستوپا
- تورم ناگهانی صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر، خسخس یا تنگی نفس: احتمال حساسیت شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- راش گسترده یا پیشرونده، تاول یا پوستهریزی پوست، زخم دهان یا چشم همراه تب: احتمال واکنش پوستی شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا رو به افزایش شکم، بزرگشدن شکم، کبودی یا خونریزی زیاد، سرگیجه، غش یا تنگی نفس پس از کارگذاری: احتمال آسیب رگ و خونریزی داخلی است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- در سرطان پروستات، درد شدید کمر یا استخوان، ضعف یا بیحسی پاها، ناتوانی در ادرار کردن یا کاهش واضح ادرار: احتمال فشار بر نخاع یا انسداد ادراری مطرح است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، تپش قلب نامنظم، غش یا ضعف یکطرفه: میتواند نشانهٔ اختلال جدی قلبی، لخته یا سکته باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افسردگی شدید یا رو به بدترشدن، تغییر رفتاری غیرعادی یا فکر آسیب به خود: همان روز کمک پزشکی بگیرید و در خطر فوری، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل مستقیم و شایع بین گوسرلین و داروهای دیگر ثابت نشده است، اما درمان محرومیت هورمونی میتواند ریتم قلب را مستعد بینظمی کند؛ بنابراین مصرف همزمان داروهای ضدآریتمی، متادون، بعضی آنتیبیوتیکها یا داروهای ضدروانپریشی باید بررسی شود. داروهای رقیقکنندهٔ خون احتمال کبودی یا خونریزی محل کارگذاری را بیشتر میکنند و در افراد مبتلا به دیابت ممکن است پایش قند و تنظیم درمان لازم شود. در سرطان پستان، همراهی با تاموکسیفن، مهارکنندههای آروماتاز یا درمانهای هدفمند، و در کمکباروری همراهی با داروهای تحریک تخمکگذاری، باید طبق برنامهٔ متخصص انجام شود. تداخل شناختهشدهای با غذا یا الکل گزارش نشده است؛ فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
گوسرلین میتواند به جنین آسیب بزند و خطر از دسترفتن بارداری را بالا ببرد؛ در بارداری نباید استفاده شود، مگر در شرایط بسیار خاص سرطان پیشرفتهٔ پستان با تصمیم متخصص سرطان. در کاربردهای غیرسرطانی، پیش از شروع باید بارداری رد شود. این دارو روش مطمئن جلوگیری از بارداری نیست؛ در صورت امکان بارداری، در طول درمان و تا بازگشت قاعدگی یا زمان تعیینشده توسط متخصص از روش غیرهورمونی استفاده کنید و در صورت بارداری فوراً اطلاع دهید. در شیردهی مصرف آن توصیه نمیشود و دربارهٔ ادامهٔ دارو یا شیردهی باید تصمیم تخصصی گرفته شود.
نگهداری
تا زمان کارگذاری، ایمپلنت را در بستهبندی اصلی و در دمای اتاق، معمولاً حداکثر ۲۵ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور و رطوبت نگه دارید و از یخزدگی و گرمای شدید محافظت کنید. دارو باید دور از دسترس کودکان باشد؛ تاریخ انقضا و سالمبودن بسته را بررسی کنید و بستهٔ باز یا آسیبدیده را به مرکز درمانی نشان دهید. اگر دارو برای نگهداری به منزل تحویل شده است، دستور مرکز درمانی یا داروساز مقدم است.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| Implant | 3.6 mg |
| Implant | 10.8 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱گوسرلین چگونه مصرف میشود؟
۰۲آیا قطع قاعدگی بعد از گوسرلین طبیعی است؟
۰۳چرا ممکن است در شروع درمان سرطان پروستات علائم بدتر شود؟
۰۴آیا گوسرلین باعث پوکی استخوان میشود؟
۰۵آیا گوسرلین روش جلوگیری از بارداری است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۳ سازنده، در گروه L02AE03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.