گنادوتروپین جفتی
گنادوتروپین جفتی انسانی یک هورمون تزریقی از گروه گنادوتروپینها در ردهٔ داروهای ادراریـتناسلی و هورمونهای جنسی است و اثر شبیه هورمون لوتئینکننده دارد. در زنان به تکمیل بلوغ فولیکول و آزادشدن تخمک و در مردان به تحریک تولید تستوسترون کمک میکند.
در برخی برنامههای درمان ناباروری زنان، پس از تحریک تخمدان برای القای تخمکگذاری به کار میرود. در مردان منتخب با کمکاری ناشی از اختلال هیپوفیز و در برخی پسران با نهانبیضگیِ بدون مانع آناتومیک نیز استفاده میشود.
در زنان، بهویژه پس از داروهای تحریک تخمدان، خطر تحریک بیش از حد تخمدان، لختهٔ خون و چندقلویی وجود دارد. درد شدید شکم، افزایش سریع وزن، تنگی نفس یا کاهش ادرار نیازمند مراجعهٔ فوری است.
اگر سابقهٔ بیماری قلبی یا کلیوی، لختهٔ خون، کیست یا بزرگی تخمدان، تومور وابسته به هورمون، خونریزی واژینال نامشخص یا اختلال تیروئید و هیپوفیز دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. احتمال بارداری، شیردهی و همهٔ داروها و مکملهای هورمونی نیز باید مطرح شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
گنادوتروپین جفتی انسانی در شکل پودر برای تهیهٔ محلول تزریقی با قدرت ۵۰۰۰ واحد بینالمللی عرضه میشود. این هورمون اثر مشابه هورمون لوتئینکننده دارد: در تخمدان به بلوغ نهایی فولیکول و آغاز تخمکگذاری کمک میکند و در بیضه سلولهای تولیدکنندهٔ هورمون را برای ساخت تستوسترون تحریک میکند. در درمان ناباروری زنان، زمان تزریق باید بر پایهٔ رشد فولیکول، سونوگرافی و آزمایش هورمونی تعیین شود؛ بنابراین تزریق خودسرانه ایمن نیست. برخی نامهای تجاری ایرانی آن کوریونیک گونادوتروپین بیافدی، هوکوگ، کوراگون و بریکس اچسیجی هستند.
موارد مصرف
- القای تخمکگذاری در برخی زنان مبتلا به ناباروری بدون تخمکگذاری، پس از آمادهسازی مناسب فولیکولها
- بلوغ نهایی فولیکول در برنامههای لقاح آزمایشگاهی و دیگر روشهای کمکباروری
- درمان برخی موارد کمکاری غدد جنسی در مردان ناشی از کمبود هورمونهای هیپوفیز، با هدف تحریک تولید تستوسترون و گاهی اسپرم
- کمک به نزول بیضه در برخی پسران پیش از بلوغ، در صورت نبود مانع آناتومیک
روش مصرف
این دارو را فقط به شکل تزریقی و طبق نسخه استفاده کنید. پودر باید با حلال همراه همان بسته و طبق دستور بروشور حل شود؛ محلول را شدیداً تکان ندهید و اگر کدر، رسوبدار یا تغییررنگداده است تزریق نکنید. پزشک مسیر تزریق، زمانبندی و مقدار را بر اساس بیماری و پاسخ بدن تعیین میکند؛ در درمان ناباروری زنان، زمان تزریق به پایش سونوگرافی و آزمایشهای هورمونی وابسته است. خودسرانه نوبت اضافه نکنید یا فرآورده را با داروی دیگری مخلوط نکنید و در صورت فراموشی نوبت، از مرکز درمانی دستور بگیرید. محلول آمادهشده را فقط در شرایط و مهلت درجشده برای همان برند نگه دارید و باقیمانده را طبق دستور دور بیندازید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
القای تخمکگذاری در ناباروری ناشی از عدم تخمکگذاری
فقط پس از رشد کافی فولیکولها؛ در پاسخ بیش از حد تخمدان یا خطر سندرم تحریک بیش از حد تخمدان، تزریق انجام نشود.
بلوغ نهایی فولیکول در لقاح آزمایشگاهی و دیگر روشهای کمکباروری
زمان تزریق باید با برنامهٔ برداشت تخمک هماهنگ باشد؛ در پاسخ بیش از حد تخمدان، تزریق لغو یا به تعویق افتد.
کمکاری غدد جنسی مردان ناشی از کمبود هورمونهای هیپوفیز
در نارسایی اولیهٔ بیضه معمولاً پاسخ کافی ایجاد نمیشود؛ برای اسپرمسازی، تستوسترون و مایع منی باید پایش شوند.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به گنادوتروپین جفتی، سایر گنادوتروپینها یا مواد موجود در ویال و حلال را بگویید.
- اگر باردارید یا احتمال بارداری دارید، شیرده هستید، یا خونریزی واژینال با علت نامشخص دارید، قبل از تزریق اطلاع دهید.
- وجود تومور پستان، رحم، تخمدان، هیپوفیز یا هیپوتالاموس، سرطان پروستات یا هر تومور وابسته به هورمون باید بررسی شود.
- در زنان، وجود کیست یا بزرگی تخمدان، سابقهٔ تحریک بیش از حد تخمدان، لختهٔ خون یا بیماریهای افزایشدهندهٔ خطر لخته را مطرح کنید.
- بیماری قلبی یا کلیوی، ورم، صرع، میگرن یا آسم، و نیز اختلال کنترلنشدهٔ تیروئید، غدهٔ فوقکلیه یا هیپوفیز را اطلاع دهید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و هورمونها، از جمله داروهای ناباروری، تستوسترون و فرآوردههای بدنسازی را همراه داشته باشید.
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی، تورم، خارش یا کبودی محل تزریق
- سردرد و خستگی
- تهوع، استفراغ، اسهال یا درد و نفخ خفیف شکم، بهویژه در درمان ناباروری
- تحریکپذیری، بیقراری یا تغییرات خلقی
- ورم یا احتباس مایع؛ در مردان گاهی آکنه یا بزرگشدن پستان
- تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده، خسخس یا تنگی نفس، سرگیجهٔ شدید یا غش: احتمال حساسیت شدید؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا رو به افزایش لگن یا شکم، بزرگشدن سریع شکم، افزایش سریع وزن، تهوع و استفراغ مکرر یا کاهش واضح ادرار: احتمال سندرم تحریک بیش از حد تخمدان؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس ناگهانی، درد قفسهٔ سینه، سرفهٔ خونی، یا درد و تورم یکطرفهٔ ساق: احتمال لخته یا عارضهٔ ریوی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد ناگهانی و شدید یکطرفهٔ شکم یا لگن، استفراغ، ضعف یا غش، بهویژه در درمان ناباروری: احتمال پیچخوردگی تخمدان یا پارگی کیست؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- در کودک، بزرگشدن آلت، رویش موهای ناحیهٔ تناسلی، بمشدن صدا یا تغییرات سریع بلوغ، و در مردان ورم شدید یا بزرگشدن دردناک پستان: ادامهٔ تزریق را بدون نظر پزشک متوقف کنید و سریع با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
همراهی با داروهای تحریک تخمدان، مانند گنادوتروپینها و در بعضی برنامهها کلومیفن، میتواند پاسخ تخمدان، احتمال تحریک بیش از حد تخمدان و چندقلویی را افزایش دهد و باید در یک برنامهٔ پایششده انجام شود. مصرف همزمان تستوسترون، استروئیدهای هورمونی یا دیگر درمانهای ناباروری را نیز اطلاع دهید، چون ارزیابی پاسخ و عوارض هورمونی ممکن است تغییر کند. این دارو میتواند برخی آزمایشهای هورمونی، بهویژه سنجش هورمون لوتئینکننده، و نیز آزمایش بارداری را برای مدتی تحتتأثیر قرار دهد؛ زمان تزریق را به آزمایشگاه بگویید. تداخل غذایی یا الکلی مهم و ثابتشدهای شناخته نشده است، اما فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز اعلام کنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این دارو معمولاً برای تحریک تخمکگذاری پیش از بارداری استفاده میشود و برای مصرف روتین در بارداری نیست. اگر پس از درمان ناباروری بارداری تأیید شد، زمان قطع یا ادامهٔ آن، که در برخی برنامهها به حمایت از مرحلهٔ پس از تخمکگذاری مربوط است، باید توسط متخصص تعیین شود. دربارهٔ ورود آن به شیر مادر اطلاعات کافی وجود ندارد و در دوران شیردهی فقط پس از ارزیابی پزشک استفاده شود.
نگهداری
ویال پودر و حلال را در بستهٔ اصلی و در دمای درجشده روی جعبه، دور از نور، گرمای زیاد و یخزدگی نگه دارید. شرایط نگهداری پس از حلکردن بین برندها فرق میکند؛ در بسیاری از فرآوردهها محلول آمادهشده باید در یخچال باشد و در مهلت نوشتهشده مصرف شود. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید، تاریخ انقضا را بررسی کنید و محلول کدر، رسوبدار یا تغییررنگداده را استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۶ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا گنادوتروپین جفتی برای لاغری است؟
۰۲چرا پیش از تزریق گنادوتروپین جفتی سونوگرافی و آزمایش لازم است؟
۰۳آیا آزمایش بارداری بعد از تزریق ممکن است مثبت شود؟
۰۴اگر بعد از تزریق درد یا نفخ شکم داشتم، طبیعی است؟
۰۵آیا این دارو در مردان باعث افزایش اسپرم میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۶ برند از ۱۳ سازنده، در گروه G03GA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.