گنادوتروپین کوریونی
گنادوتروپین کوریونی هورمونی تزریقی از خانواده گنادوتروپینهاست که در بدن مانند هورمون لوتئینهکننده عمل میکند و تخمکگذاری یا تولید تستوسترون را تحریک میکند.
بیشترین کاربرد آن در درمان ناباروری و چرخههای کمکباروری زنان است؛ در موارد خاص برای کمکاری غدد جنسی در مردان یا کمک به پایین آمدن بیضه نزولنکرده در پسران نیز تجویز میشود.
مهمترین نکته، رعایت دقیق زمانبندی تزریق طبق دستور پزشک و توجه به نشانههای تحریک بیشازحد تخمدان است.
اگر پس از تزریق درد شدید و فزاینده شکم، تهوع، تنگی نفس یا کاهش محسوس دفع ادرار داشتید، یا درباره زمان دقیق تزریق مطمئن نیستید، حتماً با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
گنادوتروپین کوریونی هورمونی است که ساختار و عملکردی مشابه هورمون لوتئینهکننده در بدن دارد و در رده گنادوتروپینها و هورمونهای جنسی قرار میگیرد. این دارو با اثر بر تخمدان، در زنان مرحله نهایی بلوغ و آزادسازی تخمک را تحریک میکند و با اثر بر بیضه، در مردان تولید تستوسترون را افزایش میدهد. عمدهترین کاربرد آن بخشی از پروتکلهای درمان ناباروری و کمکباروری در زنان است، هرچند در موارد خاصی مانند کمکاری غدد جنسی مردان و بیضه نزولنکرده در پسران نیز به کار میرود. این دارو فقط بهصورت تزریقی و زیر نظر پزشک متخصص مصرف میشود، چون زمانبندی دقیق تزریق نقش کلیدی در اثربخشی درمان دارد.
موارد مصرف
- تحریک نهایی تخمکگذاری در چرخههای درمان ناباروری زنان (تزریق محرک، پیش از رابطه زمانبندیشده، تلقیح داخلرحمی یا برداشت تخمک)
- بخشی از پروتکلهای تحریک تخمدان همراه با سایر داروهای باروری، طبق برنامه پزشک متخصص
- درمان کمکاری غدد جنسی وابسته به هیپوفیز در مردان، برای تحریک تولید تستوسترون و اسپرمسازی
- کمک به پایینآمدن بیضه نزولنکرده در برخی پسربچهها، در صورت صلاحدید متخصص
- حمایت هورمونی از مرحله لوتئال در برخی پروتکلهای کمکباروری، طبق نظر پزشک
روش مصرف
این دارو بهصورت پودر تزریقی است که باید بلافاصله پیش از تزریق با حلال همراهش و دقیقاً طبق دستور پزشک یا داروساز آماده و تزریق شود. زمانبندی تزریق - بهویژه در تزریق محرک تخمکگذاری - بسیار حساس و وابسته به یافتههای سونوگرافی و آزمایشهای هورمونی است؛ آن را دقیقاً در ساعتی که پزشک مشخص کرده انجام دهید و زودتر، دیرتر یا حذف نکنید. اگر آموزش دیدهاید که دارو را خودتان در منزل تزریق کنید، همان تکنیک آموزشدادهشده را رعایت کنید و در صورت هرگونه ابهام، پیش از تزریق با داروخانه یا کلینیک تماس بگیرید. مقدار، تعداد نوبتها و طول دوره درمان کاملاً بر اساس پروتکل و پایش پزشک تعیین میشود و نباید بدون هماهنگی با او تغییر کند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تحریک نهایی تخمکگذاری در درمان ناباروری زنان
زمان رابطهٔ زمانبندیشده یا تلقیح داخلرحمی معمولاً حدود ۳۴ تا ۳۶ ساعت بعد تعیین میشود؛ در صورت خطر تحریک بیشازحد تخمدان، تزریق نباید انجام شود.
تکمیل تحریک تخمدان در چرخههای کمکباروری و آمادهسازی برای برداشت تخمک
برداشت تخمک معمولاً ۳۴ تا ۳۶ ساعت پس از تزریق انجام میشود و زمان دقیق باید طبق پایش سونوگرافی و برنامهٔ متخصص باشد.
کمکاری غدد جنسی ناشی از کمبود گنادوتروپینهای هیپوفیزی در مردان
پایش تستوسترون و آزمایش اسپرم لازم است؛ مصرف همزمان تستوسترون جایگزین میتواند اسپرمسازی را مهار کند.
حمایت از مرحلهٔ جسم زرد پس از تخمکگذاری در پروتکلهای کمکباروری
فقط در پروتکل منتخب متخصص؛ بهدلیل افزایش خطر تحریک بیشازحد تخمدان، پایش دقیق ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شناختهشده به گنادوتروپین کوریونی یا داروهای هورمونی مشابه
- سابقه تومورهای وابسته به هورمونهای جنسی (پستان، رحم، تخمدان، بیضه، پروستات) یا تومور هیپوفیز
- کیست یا بزرگی تخمدان که به سندرم تخمدان پلیکیستیک مربوط نیست
- اختلال کنترلنشده تیروئید یا غدد فوقکلیوی
- بارداری، احتمال بارداری یا دوران شیردهی
- مصرف هر داروی دیگر، مکمل یا گیاه دارویی، بهویژه سایر داروهای باروری و هورمونی
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا تورم خفیف در محل تزریق
- سردرد
- تغییرات خلقی، بیقراری یا خستگی
- نفخ یا ناراحتی خفیف شکمی و لگنی
- حساسیت یا بزرگی خفیف پستانها
- نشانههای تحریک بیشازحد تخمدان مانند نفخ و درد فزاینده شکم، تهوع یا استفراغ، افزایش سریع وزن، کاهش محسوس دفع ادرار یا تنگی نفس - در صورت بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد ناگهانی و شدید یکطرفه لگن که میتواند نشانه پیچخوردگی تخمدان باشد - فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای لخته خون مانند درد و تورم یک پا، درد قفسه سینه یا تنگی نفس ناگهانی - فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، مشکل در تنفس یا کهیر گسترده - با اورژانس تماس بگیرید.
- در پسرانی که برای بیضه نزولنکرده درمان میشوند، بروز نشانههای بلوغ زودرس مانند تغییر صدا یا رشد موی ناحیه تناسلی - به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
گنادوتروپین کوریونی معمولاً در کنار سایر داروهای باروری و طبق پروتکلهای مشخصی تجویز میشود؛ ترکیب و زمانبندی این داروها را فقط پزشک متخصص تعیین میکند. مصرف همزمان سایر داروهای هورمونی یا مکملهای گیاهی مؤثر بر هورمونهای جنسی میتواند اثر یا پایش درمان را تحت تأثیر قرار دهد. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از هرگونه تداخل احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این دارو معمولاً در فرایند تلاش برای بارداری و تحریک تخمکگذاری به کار میرود، نه در دورانی که بارداری قطعی شده است؛ اگر پس از مصرف این دارو بارداری رخ داد، حتماً موضوع را با پزشک در میان بگذارید تا ادامه پیگیری مشخص شود. اطلاعات کافی درباره مصرف این دارو در دوران شیردهی وجود ندارد، بنابراین پیش از استفاده در این دوران با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
ویال پودر و حلال این دارو را طبق برچسب روی بستهبندی نگهداری کنید؛ معمولاً باید دور از نور و یخزدگی و در دمای مشخصشده نگهداری شود و فقط بلافاصله پیش از تزریق و با حلال همراهش آماده شود. دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید، پیش از هر تزریق تاریخ انقضا را بررسی کنید و اگر محلول آمادهشده کدر بود یا ذرات معلق داشت، از تزریق آن خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا زمانبندی تزریق این دارو اینقدر مهم است؟
۰۲آیا بعد از تزریق این دارو ممکن است تست بارداری مثبت کاذب نشان دهد؟
۰۳آیا این دارو احتمال بارداری چندقلویی را افزایش میدهد؟
۰۴نشانههای هشداردهنده تحریک بیشازحد تخمدان چیست؟
۰۵آیا این دارو فقط برای زنان است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۱ سازنده، در گروه G03GA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.