گالانتامین
گالانتامین دارویی از خانوادهٔ مهارکنندههای کولیناستراز است که با بالا نگهداشتنِ سطحِ استیلکولین، یعنی یکی از پیامرسانهای مهمِ مغز برای حافظه، به عملکردِ ذهنی کمک میکند.
این دارو بیشتر برای بهبودِ نسبیِ حافظه، تمرکز و عملکردِ روزمره در بیمارانِ مبتلا به آلزایمرِ خفیف تا متوسط تجویز میشود.
این دارو میتواند ضربانِ قلب را کُند کند؛ افرادی که مشکلاتِ قلبی، سابقهٔ غش یا زخمِ گوارشی دارند باید پیش از مصرف حتماً پزشک را در جریان بگذارند.
اگر پس از شروعِ درمان بیاشتهاییِ محسوس، سرگیجه یا خستگیِ ادامهدار داشتید، یا هر نشانهٔ ناآشنایی احساس کردید، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
گالانتامین (Galantamine) دارویی از ردهٔ مهارکنندههای کولیناستراز و در گروهِ داروهای دستگاهِ عصبی جای میگیرد. این دارو با کُند کردنِ تجزیهٔ استیلکولین در مغز و تقویتِ گیرندههای نیکوتینی، سطحِ این پیامرسانِ عصبیِ مهم برای حافظه و یادگیری را بالاتر نگه میدارد. در بیماریِ آلزایمر، سلولهای تولیدکنندهٔ استیلکولین بهمرور آسیب میبینند و گالانتامین با جبرانِ نسبیِ این کمبود به حفظِ عملکردِ ذهنی کمک میکند. این دارو روندِ زمینهایِ بیماری را متوقف یا درمان نمیکند، اما میتواند برای مدتی نشانهها را بهتر یا پایدارتر نگه دارد. در ایران این دارو معمولاً به شکلِ محلولِ خوراکی و با نامِ تجاریِ گالانیل در دسترس است.
موارد مصرف
- بهبودِ نسبیِ حافظه و تمرکز در آلزایمرِ خفیف تا متوسط
- کُند کردنِ سرعتِ پیشرفتِ نشانههای شناختیِ بیماری در این بازه
- کمک به حفظِ توانایی در انجامِ کارهای روزمره
- بهبودِ نسبیِ عملکردِ کلی و برخی رفتارهای مرتبط با بیماری در بعضی بیماران
روش مصرف
گالانتامین معمولاً همراه با غذا، صبح و عصر، مصرف میشود تا احتمالِ حالتِ تهوع و ناراحتیِ گوارشی کمتر شود؛ نوشیدنِ آبِ کافی در طولِ روز نیز توصیه میشود. اگر از شکلِ محلولِ خوراکی استفاده میکنید، برای اندازهگیریِ دقیق حتماً از پیمانه یا قطرهچکانِ همراهِ دارو استفاده کنید، نه قاشقِ معمولیِ خانه. پزشک معمولاً دوز را بهتدریج و طیِ چند هفته بالا میبرد تا بدن بهتر با دارو سازگار شود؛ این روند را خودسرانه تغییر ندهید. مصرفِ منظم و در ساعاتِ مشخص، حتی بدونِ احساسِ بهبودِ فوری، اهمیت دارد؛ چراکه قطعِ ناگهانیِ دارو بدونِ نظرِ پزشک میتواند به افتِ سریعترِ نشانهها بینجامد. مقدارِ دقیقِ مصرف و مدتِ درمان را فقط پزشک بر پایهٔ نسخه تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آلزایمر خفیف تا متوسط
همراه غذا مصرف شود و دریافت مایعات کافی حفظ گردد؛ ادامهٔ درمان به سود بالینی و تحمل بیمار بستگی دارد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ بیماریِ قلبی، ضربانِ کُندِ قلب یا غشهای پیشین
- سابقهٔ زخمِ معده یا خونریزیِ گوارشی
- بیماریِ مزمنِ کلیوی یا کبدی
- آسم، بیماریِ مزمنِ ریوی، سابقهٔ تشنج یا مشکل در دفعِ ادرار
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- حساسیتِ شناختهشده به گالانتامین، و فهرستِ همهٔ داروها و مکملهای مصرفی، بهویژه داروهای قلبی یا ضدِالتهابی
عوارض احتمالی
- حالتِ تهوع و استفراغ
- کاهشِ اشتها و کمی کاهشِ وزن
- اسهال یا ناراحتیِ گوارشی
- سرگیجه و سردرد
- خستگی و ضعفِ عمومی
- ضربانِ بسیار کُندِ قلب یا احساسِ غش و از حال رفتن — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههایِ خونریزیِ گوارشی مانندِ استفراغِ خونی یا مدفوعِ سیاهرنگ — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو یا مشکل در تنفس — با اورژانس تماس بگیرید.
- تاول یا پوستهریزیِ گستردهٔ پوست و غشاهای مخاطی — مصرف را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنجِ ناگهانی یا کاهشِ شدیدِ سطحِ هوشیاری — با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
گالانتامین میتواند با برخی داروهای قلبی مانندِ بتابلوکرها یا دیگوکسین، اثرِ کُندکنندگیِ ضربانِ قلب را تشدید کند. مصرفِ همزمان با داروهای ضدِالتهابیِ غیراستروئیدی (مانندِ ایبوپروفن) نیز ممکن است خطرِ خونریزیِ گوارشی را بیشتر کند. داروهای آنتیکولینرژیک، مانندِ برخی داروهای سرماخوردگی و آلرژی، میتوانند اثرِ گالانتامین را خنثی کنند و در مقابل، داروهای کولینرژیکِ دیگر میتوانند عوارض را تشدید کنند. برخی داروهای ضدقارچ، آنتیبیوتیک و ضدافسردگی هم میتوانند سطحِ گالانتامین در خون را بالا ببرند. پیش از هر جراحی یا بیهوشی نیز تیمِ درمان باید از مصرفِ این دارو مطلع باشد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
آلزایمر بیشتر در سنینِ بالاتر بروز میکند و اطلاعاتِ بالینیِ محدودی دربارهٔ مصرفِ گالانتامین در بارداری و شیردهی وجود دارد. به همین دلیل این دارو تنها زمانی مصرف میشود که پزشک آن را کاملاً ضروری تشخیص دهد و جایگزینِ مطمئنتری در دسترس نباشد. هر کسی که بارداری، تلاش برای بارداری یا شیردهی برایش مطرح است و این دارو برایش تجویز شده، باید حتماً موضوع را با پزشکِ خود در میان بگذارد.
نگهداری
گالانتامین را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبتِ زیاد نگه دارید. اگر از شکلِ محلول استفاده میکنید، در بیشترِ موارد نیازی به نگهداری در یخچال نیست، مگر آنکه روی برچسبِ دارو یا توسطِ داروساز چیزِ دیگری گفته شده باشد. دارو را همیشه دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا و ظاهرِ محلول (تغییرِ رنگ یا کدر شدن) را بررسی کنید. داروی اضافی یا تاریخگذشته را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 4 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا گالانتامین آلزایمر را درمان میکند؟
۰۲چرا باید گالانتامین را همراه غذا مصرف کرد؟
۰۳اگر یک نوبتِ مصرفِ گالانتامین را فراموش کنم چه باید کرد؟
۰۴چرا پزشک دوزِ گالانتامین را کمکم بالا میبرد؟
۰۵آیا گالانتامین باعثِ خوابآلودگی یا ضعف میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه N06DA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.