گالانتامین
گالانتامین دارویی از دستهٔ مهارکنندههای استیلکولیناستراز است که برای کاهش نسبی نشانههای بیماری آلزایمر به کار میرود.
این دارو بیشتر برای بهبود نسبی حافظه، تمرکز و توانایی انجام کارهای روزمره در بیماران مبتلا به آلزایمر خفیف تا متوسط تجویز میشود.
گالانتامین میتواند ضربان قلب را کند کند و خطر تهوع و مشکلات گوارشی دارد؛ هرگونه سابقهٔ بیماری قلبی یا گوارشی باید پیش از مصرف به پزشک گفته شود.
اگر دچار غش، ضربان قلب بسیار کند یا نامنظم، خونریزی گوارشی یا واکنش آلرژیک شدید هستید، فوراً با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
گالانتامین دارویی از دستهٔ مهارکنندههای استیلکولیناستراز (Acetylcholinesterase Inhibitor) است که در درمان علامتی آلزایمر خفیف تا متوسط به کار میرود. این دارو با مهار تجزیهٔ استیلکولین، یکی از ناقلهای عصبی مهم در حافظه و یادگیری، و همچنین با تقویت گیرندههای نیکوتینی مغز، سطح این ناقل عصبی را در مغز افزایش میدهد. با این مکانیسم، گالانتامین میتواند به بهبود نسبی حافظه، تمرکز و عملکرد روزمرهٔ بیمار کمک کند، هرچند روند زمینهای بیماری آلزایمر را متوقف یا درمان نمیکند. این دارو معمولاً به شکل کپسول آهستهرهش و برای مصرف طولانیمدت زیر نظر پزشک تجویز میشود.
موارد مصرف
- بهبود نسبی حافظه و عملکرد ذهنی در آلزایمر خفیف تا متوسط
- کمک به حفظ توانایی انجام کارهای روزمره در بیماران آلزایمری
- کاهش نسبی برخی نشانههای رفتاری و روانی همراه با زوال عقل، در برخی بیماران
- کند کردن نسبی روند افت عملکرد شناختی در مراحل خفیف تا متوسط بیماری (نه توقف یا درمان قطعی آلزایمر)
روش مصرف
کپسول آهستهرهش گالانتامین را باید کامل بلعید و از خرد کردن، جویدن یا باز کردن آن خودداری کنید؛ این کپسول معمولاً یکبار در روز و ترجیحاً صبحها همراه با غذا مصرف میشود، که به کاهش حالت تهوع کمک میکند. در طول روز آب کافی بنوشید. پزشک معمولاً درمان را با دوزی پایینتر آغاز میکند و بر اساس پاسخ و تحمل بیمار، آن را بهتدریج تنظیم میکند؛ بنابراین دوز و زمانبندی دقیق را کاملاً طبق نسخهٔ پزشک رعایت کنید. اگر مصرف دارو به هر دلیل چند روز یا بیشتر قطع شد، پیش از شروع دوبارهٔ آن حتماً با پزشک مشورت کنید، زیرا ممکن است لازم باشد درمان دوباره از دوزی پایینتر آغاز شود. قطع ناگهانی دارو بدون نظر پزشک توصیه نمیشود، چون میتواند به بازگشت یا تشدید نشانهها بینجامد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
زوال عقل ناشی از بیماری آلزایمر خفیف تا متوسط
همراه غذا مصرف شود؛ کپسول رهشپایدار را صبحها کامل ببلعید و خرد یا جویده نکنید. حداکثر مقدار معمول روزانه ۲۴ میلیگرم است. در صورت قطع مصرف بیش از ۳ روز، شروع مجدد باید از کمترین مقدار و با افزایش تدریجی باشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به گالانتامین یا سایر اجزای این دارو حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بیماری قلبی، بهویژه اختلال ریتم قلب، ضربان آهسته یا سابقهٔ غش (سنکوپ) را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر سابقهٔ زخم معده یا اثنیعشر، خونریزی گوارشی، یا مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) دارید، به پزشک اطلاع دهید.
- بیماریهای ریوی مانند آسم یا انسداد مزمن ریه، سابقهٔ تشنج، یا انسداد مجاری ادراری را حتماً با پزشک مطرح کنید.
- هرگونه اختلال عملکرد کبد یا کلیه را به پزشک بگویید، زیرا ممکن است نیاز به تنظیم درمان باشد.
- در صورت بارداری، شیردهی، یا مصرف همزمان سایر داروها و مکملها، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- تهوع و گاهی استفراغ، بهویژه در ابتدای درمان یا پس از افزایش دوز
- اسهال یا درد شکم
- کاهش اشتها و کاهش وزن
- سرگیجه و سردرد
- خستگی و بیحالی
- غش، سرگیجهٔ شدید، یا احساس ضربان قلب بسیار آهسته یا نامنظم؛ در صورت بروز این نشانهها هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید یا در موارد شدید به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای خونریزی گوارشی مانند استفراغ خونی یا مدفوع سیاه و قیری؛ این وضعیت جدی است و نیازمند مراجعهٔ فوری پزشکی است.
- واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب، زبان یا گلو و دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تشنج یا نشانههای کمآبی شدید بدن بهدنبال تهوع، اسهال یا استفراغ مداوم؛ در صورت تشنج با اورژانس تماس بگیرید و در کمآبی شدید سریع به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
گالانتامین میتواند با داروهای مؤثر بر ریتم قلب، مانند بتابلوکرها یا دیگوکسین، تداخل داشته باشد و خطر کندی بیشازحد ضربان قلب را افزایش دهد. مصرف همزمان با داروهای آنتیکولینرژیک میتواند اثر هر دو دارو را کم کند، و ترکیب آن با سایر داروهای کولینرژیک یا برخی شلکنندههای عضلانی بیهوشی (مانند سوکسینیلکولین) نیازمند احتیاط ویژه است. برخی داروها که آنزیمهای خاص کبدی را مهار میکنند، مانند کتوکونازول، اریترومایسین یا پاروکستین، ممکن است غلظت خونی گالانتامین را بالا ببرند. مصرف همزمان با داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی نیز خطر مشکلات گوارشی را بیشتر میکند و بهتر است مصرف الکل نیز محدود یا طبق نظر پزشک باشد. فهرست کامل داروها، داروهای بدون نسخه و مکملهای مصرفیتان را با پزشک و داروساز در میان بگذارید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
گالانتامین تقریباً همیشه برای بیماران سالمند مبتلا به آلزایمر تجویز میشود و کاربردی در سنین باروری یا بارداری ندارد. اطلاعات کافی دربارهٔ اثر آن در بارداری و شیردهی انسانی در دست نیست؛ اگر در شرایط خاصی این موضوع مطرح شود، تصمیم دربارهٔ ادامه یا قطع دارو باید حتماً با نظر پزشک متخصص گرفته شود.
نگهداری
گالانتامین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید. دارو باید کاملاً دور از دسترس کودکان باشد و پیش از هر مصرف، تاریخ انقضای آن را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 12 mg |
| قرص | 4 mg |
| قرص | 8 mg |
| کپسول آهستهرهش | 8 mg |
| کپسول آهستهرهش | 4 mg |
| کپسول طولانیرهش | 4 mg |
| کپسول طولانیرهش | 16 mg |
| کپسول طولانیرهش | 24 mg |
| کپسول طولانیرهش | 8 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۱ برند از ۱۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا گالانتامین آلزایمر را کاملاً درمان میکند؟
۰۲چرا باید کپسول گالانتامین را صبحها همراه با غذا مصرف کرد؟
۰۳اگر مصرف گالانتامین چند روز فراموش یا قطع شود، چه باید کرد؟
۰۴آیا مصرف گالانتامین برای بیماران قلبی خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۱ برند از ۱۸ سازنده، در گروه N06DA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.