سدیم فوزیدات
سدیم فوزیدات یک آنتیبیوتیکِ موضعی است که بهصورتِ پماد روی پوست استفاده میشود و از رشد باکتریهای عامل عفونت جلوگیری میکند.
این پماد بیشتر برای درمانِ عفونتهای باکتریاییِ سطحیِ پوست مانند زرد زخم (ایمپتیگو)، فولیکولیت و زخمهای عفونیشده به کار میرود.
این دارو فقط برای مصرفِ موضعی و کوتاهمدت است؛ مصرفِ طولانی یا بدونِ تجویز میتواند به مقاومتِ باکتریایی بینجامد، پس باید دقیقاً طبقِ نظرِ پزشک یا داروساز مصرف شود.
اگر پس از چند روز بهبودی دیده نشد، محلِ مصرف قرمزتر و متورمتر شد یا نشانههای حساسیتِ پوستی ظاهر شد، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سدیم فوزیدات (که با نامِ فوزیدیکاسید هم شناخته میشود) یک آنتیبیوتیکِ موضعیِ پوستی است که در ایران با نامهای تجاری مانند فوسیدین، فوزیتان و سدیم فوزیدات-عماد در دسترس است. این ماده با مهارِ ساختِ پروتئین در باکتریها، بهویژه استافیلوکوکِ طلایی، از رشد و تکثیرِ آنها جلوگیری میکند. شکلِ دارویی آن پمادی است که مستقیماً روی ناحیهٔ آلودهٔ پوست مالیده میشود تا عفونت و التهابِ سطحیِ آن کنترل شود. برخلافِ آنتیبیوتیکهای خوراکی، اثرِ آن عمدتاً موضعی است و جذبِ سیستمیکِ آن از پوستِ سالم بسیار محدود است.
موارد مصرف
- درمانِ زرد زخم (ایمپتیگو) ناشی از باکتری
- فولیکولیت و عفونتِ اطرافِ فولیکولهای مو
- عفونتِ ثانویهٔ زخمها، خراشیدگیها و بریدگیهای سطحیِ پوست
- عفونتِ باکتریاییِ همراه با اگزما یا درماتیت، به تجویزِ پزشک
- عفونتِ خفیفِ اطرافِ ناخن
- عفونتِ چرکیِ سطحیِ پوست
روش مصرف
این پماد معمولاً چند بار در روز و برای مدتی کوتاه روی ناحیهٔ آلودهٔ پوست مالیده میشود؛ تعدادِ دفعات و طولِ دورهٔ درمان را پزشک یا داروساز بر اساسِ نوع و شدتِ عفونت مشخص میکند و باید دقیقاً همان را رعایت کرد. پیش از مصرف، دستها و محلِ زخم را تمیز کنید و لایهٔ نازکی از پماد را روی سطحِ آلوده بگذارید، سپس در صورتِ نیاز و طبقِ توصیهٔ پزشک با گازِ استریل بپوشانید. حتی اگر پوست زودتر از موعد بهبودیافته بهنظر برسد، دورهٔ درمان را ناتمام رها نکنید، چون قطعِ زودهنگام میتواند به بازگشتِ عفونت یا مقاومتِ باکتریایی منجر شود. از تماسِ پماد با چشم، داخلِ بینی، دهان و سایرِ غشاهای مخاطی خودداری کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
زردزخم
پس از پاککردن و خشککردن پوست استفاده شود؛ در ضایعات گسترده، تاولی یا همراه تب، درمان موضعی کافی نیست.
فولیکولیت و عفونت اطراف فولیکولهای مو
فقط روی نواحی عفونی مصرف شود؛ در صورت انتشار عفونت یا تشکیل آبسه، ارزیابی پزشکی لازم است.
عفونت ثانویهٔ زخمها، خراشیدگیها و بریدگیهای سطحی
پیش از مصرف، زخم را تمیز و خشک کنید؛ برای زخم عمیق، گازگرفتگی یا سوختگی وسیع مناسب نیست.
عفونت باکتریایی همراه اگزما یا درماتیت
فقط در صورت وجود عفونت باکتریایی مصرف شود، نه برای اگزما یا درماتیتِ بدون عفونت.
عفونت خفیف اطراف ناخن
در صورت تجمع چرک، درد شدید یا گسترش قرمزی، ممکن است تخلیه یا درمان دیگری لازم باشد.
عفونت چرکی سطحی پوست
برای عفونتهای محدود مناسب است؛ در صورت تب، بیحالی، درد شدید یا گسترش سریع ضایعه، مراجعه پزشکی لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به فوزیدیکاسید، سدیم فوزیدات یا سایرِ اجزای پماد
- عفونتِ وسیع، عمیق یا همراه با تب
- سابقهٔ حساسیتِ پوستی یا درماتیتِ تماسی به داروهای موضعیِ دیگر
- مصرفِ همزمانِ سایرِ کرمها، پمادها یا آنتیبیوتیکهای موضعی روی همان ناحیه
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- نیاز به مصرف برای نوزادان یا کودکانِ خردسال
عوارض احتمالی
- سوزش یا خارشِ خفیف و گذرا در محلِ مصرف
- قرمزیِ خفیفِ پوست
- احساسِ چربی یا سنگینی روی پوست پس از مصرف
- خشکی یا کشیدگیِ خفیفِ پوستِ اطرافِ محل
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لبها یا گلو و تنگیِ نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- بدتر شدنِ التهاب، افزایشِ قرمزی، درد یا ترشح از محلِ زخم پس از چند روز مصرف؛ به پزشک اطلاع دهید تا نیازِ به تغییرِ درمان بررسی شود
- بروزِ راشِ گسترده، تاول یا پوستهپوستهشدنِ غیرِعادیِ پوست؛ مصرف را متوقف کنید و با پزشک مشورت کنید
- تشدیدِ خارش و سوزش بهجایِ بهبود با ادامهٔ مصرف؛ این را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون سدیم فوزیدات عمدتاً بهصورتِ موضعی اثر میکند، تداخلِ داروییِ سیستمیکِ مهمی برای آن شناختهشده نیست، اما بهتر است همزمان با سایرِ پمادها، کرمها یا لوسیونهای موضعی روی همان ناحیه استفاده نشود، مگر با تأییدِ پزشک، چون ممکن است جذب یا اثرِ هر دو فرآورده را تحتِ تأثیر قرار دهد. در صورتِ نیاز به مصرفِ همزمان با کورتیکواستروئیدِ موضعی نیز باید دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک عمل کرد. همیشه فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت، از جمله داروهای بدونِ نسخه و گیاهی، را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
جذبِ سیستمیکِ سدیم فوزیدات از پمادِ موضعی در پوستِ سالم بسیار محدود است، با این حال مصرفِ آن در دورانِ بارداری و شیردهی باید تنها با نظر و تجویزِ پزشک باشد، بهویژه اگر قرار است روی سطحِ وسیعی از پوست یا برایِ مدتِ طولانی استفاده شود. در دورانِ شیردهی بهتر است بدونِ هماهنگی با پزشک، پماد روی یا نزدیکِ ناحیهٔ نوکِ پستان مالیده نشود تا نوزاد در تماسِ مستقیم با آن قرار نگیرد.
نگهداری
این پماد را در دمایِ اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگهداری کنید و درِ آن را همیشه محکم ببندید. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضایِ رویِ بستهٔ آن را بررسی کنید. پمادی را که رنگ، بو یا بافتِ آن تغییرِ غیرِعادی کرده یا تاریخِ انقضایش گذشته، مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 2 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سدیم فوزیدات برای جوش و آکنهٔ صورت هم استفاده میشود؟
۰۲چند روز باید سدیم فوزیدات را مصرف کرد؟
۰۳آیا میتوان سدیم فوزیدات را روی زخمِ باز یا بریدگیِ عمیق استفاده کرد؟
۰۴اگر بعد از چند روز بهبودی دیده نشود چه باید کرد؟
۰۵آیا سدیم فوزیدات با کِرِمِ کورتونی قابلِ ترکیب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه D06AX01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.