فلورواوراسیل ۵٪
فلورواوراسیل ۵٪ یک داروی ضدسرطان موضعی از گروه ضد متابولیتهاست که با مختلکردن ساخت مادهٔ ژنتیکی، سلولهای غیرطبیعی پوست را هدف میگیرد.
بیشتر برای کراتوزهای آفتابی و در برخی شرایط برای بعضی سرطانهای سطحی پوست تجویز میشود.
کرم را فقط روی ناحیهٔ تجویزشده بزنید و از چشم، پلک، مخاط، زخم باز و پانسمان بسته دور نگه دارید مگر پزشک دستور دیگری داده باشد. لباس یا ملحفهٔ آلوده به کرم آسانتر آتش میگیرد؛ در طول درمان از سیگار و شعلهٔ باز دوری کنید.
اگر کمبود آنزیم دیهیدروپیریمیدین دهیدروژناز، زخم یا عفونت پوستی، بارداری یا شیردهی دارید، پیش از مصرف اطلاع دهید. مصرف همزمان برخی داروهای ضدویروس مانند بریوودین یا سوریوودین باید حتماً بررسی شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فلورواوراسیل ۵٪، که در ایران با نام تجاری افودکس هم عرضه میشود، یک داروی ضدسرطان موضعی از گروه ضد متابولیتهاست. این کرم با مختلکردن ساخت مادهٔ ژنتیکی، بیشتر بر سلولهای پوستی غیرطبیعی و سریعالرشد اثر میگذارد. هدف اصلی آن درمان ضایعات پوستی ناشی از آسیب آفتاب و برخی ضایعات سطحی سرطانی است. قرمزی، التهاب و پوستهریزی در محل درمان میتواند بخشی از پاسخ طبیعی پوست باشد، اما واکنش شدید نیازمند ارزیابی است.
موارد مصرف
- کراتوز آفتابی یا خورشیدی
- برخی موارد سرطان سلول پایهای سطحی پوست، بهویژه وقتی درمانهای معمول مناسب نیستند
- بیماری بوون یا سرطان سلول سنگفرشی درجا، طبق تشخیص و تجویز متخصص پوست
روش مصرف
کرم را فقط روی ناحیهٔ تجویزشده، بهصورت لایهای نازک و روی پوست تمیز و خشک بمالید و تعداد دفعات و مدت درمان را خودسرانه تغییر ندهید. از تماس با چشم، پلک، لب، داخل بینی، دهان، سایر مخاطها و زخم باز جلوگیری کنید و پس از استعمال دستها را بشویید، مگر اینکه دستها محل درمان باشند. پانسمان یا پوشش بسته را فقط با دستور پزشک استفاده کنید، زیرا میتواند التهاب و جذب دارو را افزایش دهد. اگر یک نوبت را فراموش کردید، نوبت بعدی را طبق برنامهٔ معمول انجام دهید و مقدار بیشتری نزنید. در طول درمان و تا زمانی که کرم روی پوست یا پارچه باقی مانده است، از سیگار، شعلهٔ باز و منابع گرمایی دوری کنید؛ حیوانات خانگی نیز نباید پوست درمانشده یا تیوب را لیس بزنند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به فلورواوراسیل یا هر یک از مواد تشکیلدهندهٔ کرم حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف اطلاع دهید.
- سابقهٔ کمبود آنزیم دیهیدروپیریمیدین دهیدروژناز یا واکنش شدید به داروهای مشابه را بگویید؛ این وضعیت میتواند خطر مسمومیت را افزایش دهد.
- اگر باردار هستید، احتمال بارداری میدهید، قصد بارداری دارید یا شیرده هستید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
- اگر ضایعه هنوز تشخیص قطعی نشده، ظاهر آن تغییر کرده یا در محل زخم، عفونت یا التهاب شدید وجود دارد، درمان را خودسرانه شروع نکنید.
- اگر قرار است ناحیهای وسیع یا پوست آسیبدیده درمان شود، یا دارو برای کودک و نوجوان در نظر گرفته شده است، ارزیابی متخصص پوست لازم است؛ ایمنی مصرف در کودکان بهخوبی مشخص نشده است.
- فهرست همهٔ داروها، بهویژه داروهای ضدویروس، فرآوردههای حاوی فلورواوراسیل و درمانهای ضدسرطان دیگر، و همچنین مکملها و کرمهای مصرفی را در اختیار پزشک یا داروساز بگذارید.
عوارض احتمالی
- قرمزی و التهاب محل درمان
- سوزش، احساس گرمی یا گزگز
- خارش و حساسیت پوستی
- خشکی، پوستهریزی یا تشکیل دلمه
- درد یا حساسیت خفیف و تورم مختصر
- تاول، زخم، التهاب بسیار شدید، درد شدید، تورم قابلتوجه یا ترشح چرکی: مصرف را روی ناحیهٔ درگیر متوقف کنید و سریع با پزشک تماس بگیرید.
- کهیر منتشر، تورم صورت یا گلو، تنگی نفس، خسخس یا سرگیجهٔ شدید: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زخم دهان، اسهال شدید یا خونی، درد شکم، استفراغ مکرر، تب، لرز، ضعف شدید یا خونریزی غیرعادی: مصرف را قطع کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ این علائم میتوانند نشانهٔ جذب سیستمیک و مسمومیت باشند.
- درد چشم، قرمزی شدید، تاری دید یا تحریک ماندگار پس از تماس با چشم: چشم را با آب بشویید و سریع برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل فلورواوراسیل موضعی با برخی داروهای ضدویروس مانند بریوودین، سوریوودین و داروهای مشابه است؛ این ترکیب میتواند تجزیهٔ فلورواوراسیل را مختل و مسمومیت شدید ایجاد کند و نباید همزمان مصرف شود. اگر فرآوردهٔ دیگری حاوی فلورواوراسیل یا درمان ضدسرطان دیگری دریافت میکنید، پزشک باید در جریان باشد. تداخل مهمی با غذا یا الکل برای مصرف موضعی شناخته نشده است، اما فهرست کامل داروها، مکملها، فرآوردههای گیاهی و کرمهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
فلورواوراسیل ۵٪ در بارداری نباید مصرف شود؛ اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا هنگام درمان باردار شدید، مصرف را متوقف کرده و فوراً با پزشک تماس بگیرید. در شیردهی نیز مصرف توصیه نمیشود و اگر استفاده از آن ضروری تشخیص داده شود، پزشک دربارهٔ توقف شیردهی تصمیم میگیرد؛ نوزاد نباید با پوست درمانشده تماس داشته باشد.
نگهداری
کرم را در دمای معمول اتاق، ترجیحاً زیر ۳۰ درجهٔ سانتیگراد، دور از گرما، نور مستقیم و یخزدگی نگه دارید. درِ تیوب را پس از مصرف محکم ببندید و آن را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار دهید. پیش از مصرف تاریخ انقضا و ظاهر فرآورده را بررسی کنید و کرم تغییررنگداده یا تاریخگذشته را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کرم | 5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا قرمزی و پوستهپوسته شدن پوست با فلورواوراسیل طبیعی است؟
۰۲اگر ضایعه بعد از پایان درمان باقی ماند یا برگشت، آیا میتوانم خودسرانه دوباره کرم بزنم؟
۰۳آیا میتوان فلورواوراسیل ۵٪ را برای هر لک یا زخم پوستی استفاده کرد؟
۰۴اگر یک نوبت مصرف را فراموش کردم چه کنم؟
۰۵اگر کرم با چشم یا دهان تماس پیدا کرد چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L01BC02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.