فلوئورواسترادیول اف-۱۸
فلوئورواسترادیول اف-۱۸ یک رادیوداروی تشخیصی تزریقی است، نه داروی درمانی. این ماده به گیرندههای استروژن متصل میشود تا ضایعات دارای این گیرنده در تصویربرداری پت دیده شوند.
بیشتر برای کمک به شناسایی ضایعات گیرندهاستروژنمثبت در سرطان پستان عودکرده یا منتشرشده استفاده میشود. این بررسی در کنار نمونهبرداری و ارزیابیهای دیگر تفسیر میشود.
این فرآورده پرتوزاست و فقط باید در مرکز پزشکی هستهای و توسط افراد آموزشدیده تزریق شود. نتیجه منفی تصویربرداری جای نمونهبرداری را نمیگیرد و بیماری گیرندهاستروژنمثبت را کاملاً رد نمیکند.
اگر احتمال بارداری، شیردهی، مصرف تاموکسیفن یا فولوسترانت، بیماری کلیه یا کبد، محدودیت مصرف مایعات یا مشکل دفع ادرار دارید، پیش از مراجعه اطلاع دهید. داروهای ضدسرطان هورمونی را برای انجام تصویربرداری خودسرانه قطع نکنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فلوئورواسترادیول اف-۱۸ یک رادیوداروی تشخیصی تزریقی برای تصویربرداری پت است؛ این فرآورده در ایران با نام تجاری فلوئور نیز شناخته میشود. از نظر ساختار شبیه استرادیول است و به گیرندههای استروژن متصل میشود؛ بخش پرتوزای آن سیگنال لازم برای دیدهشدن این گیرندهها در تصویر را ایجاد میکند. کاربرد اصلی آن کمک به یافتن ضایعات گیرندهاستروژنمثبت در سرطان پستان عودکرده یا منتشرشده است. نتیجه باید کنار نمونهبرداری و گزارش آسیبشناسی تفسیر شود، زیرا تصویربرداری منفی بیماری گیرندهاستروژنمثبت را کاملاً رد نمیکند. این فرآورده برای تصویربرداری گیرندههای دیگری مانند گیرندهٔ فاکتور رشد اپیدرمی انسانی نوع ۲ یا گیرندهٔ پروژسترون طراحی نشده است.
موارد مصرف
- کمک به شناسایی ضایعات گیرندهاستروژنمثبت در سرطان پستان عودکرده
- کمک به ارزیابی ضایعات مشکوک به گسترش سرطان پستان
- تکمیل بررسی وضعیت گیرندهٔ استروژن در کنار نمونهبرداری و گزارش آسیبشناسی
روش مصرف
این فرآورده برای مصرف خانگی یا خوددرمانی نیست و در مرکز پزشکی هستهای، پس از بررسی داروهای اثرگذار بر گیرندهٔ استروژن و وضعیت بارداری، از راه ورید تزریق میشود؛ سپس تصویربرداری در زمان تعیینشده انجام میگیرد. مقدار فعالیت پرتوزایی و زمان تصویربرداری را مرکز بر اساس نسخه، دستگاه و شرایط فرآورده تعیین میکند. طبق دستور مرکز، پیش از تزریق آب کافی بنوشید و در ساعتهای نخست پس از آن دفعات ادرار را بیشتر کنید تا دفع ماده بهتر شود؛ اگر محدودیت مصرف مایعات یا مشکل دفع ادرار دارید، ابتدا هماهنگ کنید. این دارو دورهٔ مصرف روزانه ندارد و نوبت آن را فقط مرکز تعیین میکند.
پیش از مصرف بدانید
- احتمال بارداری، قصد بارداری یا بارداریِ تأییدنشده را اعلام کنید؛ ممکن است وضعیت بارداری پیش از تزریق بررسی شود.
- اگر شیرده هستید، قبل از مراجعه بگویید تا برنامهٔ ایمن شیردهی پس از تصویربرداری مشخص شود.
- فهرست داروهای ضدسرطان و هورمونیتان، بهویژه تاموکسیفن، فولوسترانت و داروهای مشابه را ارائه کنید؛ این داروها ممکن است نتیجه را کماعتبار کنند.
- سابقهٔ حساسیت شدید به تزریقها یا مواد تشکیلدهنده، بیماری کلیه یا کبد، نارسایی قلبی، محدودیت نوشیدن مایعات یا مشکل تخلیهٔ ادرار را بگویید.
- گزارش نمونهبرداری، وضعیت گیرندههای تومور و درمانهای اخیر سرطان پستان را در اختیار تیم تصویربرداری و پزشک بگذارید.
- اگر این بررسی برای کودک یا نوجوان در نظر گرفته شده است، ضرورت آن و خطر پرتویی باید با متخصص پزشکی هستهای سنجیده شود؛ ایمنی و اثربخشی در این گروه تثبیت نشده است.
عوارض احتمالی
- درد یا حساسیت خفیف در محل تزریق؛ این عارضه کمدفعات گزارش شده است.
- قرمزی یا تحریک گذرای محل تزریق، در صورت بروز.
- تغییر حس چشایی یا احساس مزهٔ غیرمعمول؛ معمولاً کوتاهمدت است.
- تنگی نفس، خسخس، فشار در گلو، تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا سرگیجهٔ شدید: احتمال واکنش حساسیتی شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا رو به افزایش، تورم زیاد، تاول یا تغییر رنگ پوست در محل تزریق: فوراً به پرسنل مرکز اطلاع دهید تا محل تزریق بررسی شود.
- اگر بارداری پیش از تزریق اعلام نشده یا پس از تزریق از بارداری خود مطلع شدید، هرچه سریعتر پزشک و مرکز پزشکی هستهای را در جریان بگذارید تا خطر پرتویی ارزیابی شود.
- اگر نتیجهٔ تصویربرداری با نمونهبرداری یا وضعیت بالینی سازگار نیست، نتیجهٔ منفی را قطعی تلقی نکنید؛ پیگیری سریع برای بررسی آسیبشناسی لازم است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل مربوط به داروهای هورمونی ضدسرطان است که به گیرندهٔ استروژن متصل میشوند؛ مانند تاموکسیفن، فولوسترانت و داروهای مشابه. این داروها میتوانند اتصال فلوئورواسترادیول اف-۱۸ و دیدهشدن ضایعات را کم کنند و نتیجه را کاذباً منفی نشان دهند. ممکن است مرکز پزشکی هستهای بخواهد این داروها با فاصلهٔ مناسب و طبق برنامهٔ پزشک موقتاً متوقف شوند؛ فاصله برای هر دارو متفاوت است و نباید خودسرانه قطع شوند. برای غذا یا الکل تداخل مهمی با این رادیودارو شناخته نشده است. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری دادهٔ کافی دربارهٔ این فرآورده وجود ندارد و پرتوگیری رادیودارو میتواند به جنین آسیب بزند؛ احتمال بارداری را پیش از تزریق اعلام کنید تا فایده و خطر سنجیده شود. دربارهٔ ورود ماده به شیر مادر اطلاعات کافی در دست نیست؛ برای کاهش پرتوگیری نوزاد، شیردهی را تا ۴ ساعت پس از تزریق انجام ندهید، مگر اینکه مرکز پزشکی هستهای دستور متفاوتی بدهد.
نگهداری
این رادیودارو برای نگهداری در منزل نیست و باید در مرکز مجاز، در ظرف محافظ پرتویی اصلی، بهصورت عمودی، در دمای کنترلشدهٔ اتاق معمولاً ۲۰ تا ۲۵ درجهٔ سانتیگراد و دور از دسترس کودکان نگهداری شود. بهدلیل نیمهعمر کوتاه، تاریخ و ساعت انقضای درجشده روی ویال تعیینکننده است و پس از آن نباید استفاده شود. محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات نباید تزریق شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فلوئورواسترادیول اف-۱۸ برای درمان سرطان پستان است؟
۰۲آیا تصویربرداری منفی یعنی گیرندهٔ استروژن وجود ندارد؟
۰۳آیا تاموکسیفن یا فولوسترانت را قبل از تصویربرداری قطع کنم؟
۰۴آیا برای تزریق باید ناشتا باشم؟
۰۵بعد از تزریق میتوانم به نوزادم شیر بدهم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.