فلودروکورتیزون استات
فلودروکورتیزون استات یک کورتیکواستروئید مصنوعی با اثر قوی مینرالوکورتیکوییدی است که برای جایگزینی هورمونی در بدن به کار میرود.
بیشترین کاربرد آن در جایگزینی هورمونی برای نارسایی آدرنال، مانند بیماری آدیسون، و کمک به کنترل افت فشار خون در حالت ایستاده است.
قطع ناگهانی این دارو، بهویژه در نارسایی آدرنال، میتواند خطرناک باشد؛ هرگز بدون نظر پزشک مصرف را قطع نکنید.
در صورت تورم شدید، افزایش سریع وزن، ضعف عضلانی ناگهانی یا تپش و بینظمی ضربان قلب، سریعاً با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فلودروکورتیزون استات یک هورمون کورتیکواستروئیدی مصنوعی از خانوادهٔ هورمونهای سیستمیک است که برخلاف بیشتر کورتیکواستروئیدها، عمدتاً اثر مینرالوکورتیکوییدی دارد و شباهت زیادی به آلدوسترون، هورمون طبیعی غدهٔ فوقکلیه، دارد. این دارو با اثر بر گیرندههای کلیوی، بازجذب سدیم و دفع پتاسیم را افزایش میدهد و از این راه به تنظیم حجم خون و فشار خون کمک میکند. هدف اصلی مصرف آن، جایگزینی هورمونی در بدنی است که غدهٔ فوقکلیه بهاندازهٔ کافی این هورمون را نمیسازد. به همین دلیل، برخلاف کورتیکواستروئیدهایی که برای اثر ضدالتهابی تجویز میشوند، فلودروکورتیزون عمدتاً برای اثرش بر تعادل آب و نمک بدن به کار میرود.
موارد مصرف
- جایگزینی هورمونی در نارسایی اولیهٔ غدهٔ فوقکلیه (بیماری آدیسون)، معمولاً همراه با یک کورتیکواستروئید گلوکوکورتیکوییدی دیگر
- درمان سندرم آدرنوژنیتال همراه با ازدسترفتن نمک، نوعی هایپرپلازی مادرزادی غدهٔ فوقکلیه
- کمک به کنترل افت فشار خون وضعیتی (اورتواستاتیک) در برخی بیماران، طبق تشخیص و صلاحدید متخصص
- بخشی از درمان برخی اختلالهای نادر کمبود مینرالوکورتیکویید، تنها با تجویز متخصص غدد
روش مصرف
قرص فلودروکورتیزون استات معمولاً بهصورت خوراکی و طبق برنامهای مصرف میشود که پزشک تعیین میکند؛ برخی بیماران آن را صبحها میل میکنند، اما زمانبندی دقیق و مصرف همراه یا بدون غذا را باید از پزشک یا داروساز پرسید. مصرف منظم و در ساعتی ثابت هر روز اهمیت دارد تا سطح هورمون در بدن پایدار بماند. در بیمارانی که این دارو برای جایگزینی هورمونی، مثلاً در نارسایی آدرنال، تجویز شده، قطع ناگهانی یا فراموشکردن مکرر دوز میتواند خطرناک باشد و هرگز نباید بدون مشورت با پزشک انجام شود. تنظیم مقدار مصرف بر پایهٔ آزمایشهای دورهای فشار خون و الکترولیتهای خون با پزشک است، نه با تصمیم شخصی بیمار.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
نارسایی اولیهٔ غدهٔ فوقکلیه (بیماری آدیسون)
برای جایگزینی مینرالوکورتیکوئید و معمولاً همراه هیدروکورتیزون یا گلوکوکورتیکوئید مناسب مصرف میشود؛ درمان اغلب طولانیمدت است و فشار خون و الکترولیتها باید پایش شوند.
سندرم آدرنوژنیتال همراه با از دست رفتن نمک (هایپرپلازی مادرزادی غدهٔ فوقکلیه)
همراه گلوکوکورتیکوئید مصرف میشود؛ در انواع نمکازدستدهٔ نوزادی معمولاً مکمل نمک نیز لازم است؛ فشار خون، سدیم، پتاسیم و رنین پایش شوند.
افت فشار خون وضعیتی (اورتواستاتیک)
فقط پس از ارزیابی علت و با نظر متخصص؛ نوبت مصرف نزدیک خواب نباشد و فشار خون در حالت خوابیده و ایستاده، وزن، ورم و پتاسیم پایش شود.
کمبود مینرالوکورتیکوئید در اختلالهای نادر غدهٔ فوقکلیه
فقط با تجویز متخصص غدد؛ مقدار مصرف بر اساس وضعیت آب و نمک بدن و آزمایشها تنظیم میشود؛ در فشار خون بالا، ورم یا کاهش پتاسیم باید سریعاً بررسی شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به فلودروکورتیزون یا هر کورتیکواستروئید دیگری حساسیت دارید، حتماً پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- سابقهٔ فشار خون بالا، نارسایی قلبی یا احتباس مایعات در بدن را با پزشک در میان بگذارید.
- بیماری کلیوی، دیابت یا پوکی استخوان از مواردی است که باید پیش از شروع دارو گزارش شود.
- هر عفونت فعال، بهویژه عفونتهای قارچی، را حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و ویتامینهای مصرفی خود را به پزشک نشان دهید.
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- تورم دست و پا بهدلیل احتباس مایعات در بدن
- افزایش فشار خون
- سردرد یا سرگیجهٔ خفیف
- افزایش اشتها و وزن
- کبودی آسان پوست در مصرف طولانیمدت
- ضعف شدید عضلانی یا گرفتگی ناگهانی عضلات که میتواند نشانهٔ افت پتاسیم خون باشد؛ در این حالت با پزشک تماس بگیرید.
- تورم شدید، تنگی نفس یا افزایش سریع وزن که ممکن است نشانهٔ نارسایی قلبی باشد؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تپش قلب یا احساس ضربان نامنظم؛ نیازمند بررسی فوری پزشکی است.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید، مانند تورم صورت و لبها یا دشواری در تنفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب یا نشانههای عفونت جدید و تشدیدشونده، چون این دارو میتواند مقاومت بدن در برابر عفونت را کاهش دهد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فلودروکورتیزون استات میتواند با دیورتیکها (ادرارآورها) و برخی داروهای قلبی مانند دیگوکسین تداخل داشته باشد، چون افت پتاسیم ناشی از این دارو میتواند خطر عوارض آن داروها را بیشتر کند. مصرف همزمان با داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) نیز میتواند احتباس مایعات و فشار خون را تشدید کند. برخی داروهای دیگر، مانند ضدتشنجهای خاص یا داروهای ضدقارچ، ممکن است اثر این دارو را در بدن تغییر دهند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا خطر تداخل بررسی و کنترل شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در دوران بارداری، بهویژه برای بیمارانی که بهدلیل نارسایی آدرنال به این دارو نیاز دارند، معمولاً درمان زیر نظر دقیق پزشک ادامه مییابد، چون قطع آن میتواند برای مادر و جنین خطرناکتر از ادامهٔ درمان باشد. هر تصمیمی دربارهٔ مصرف یا تغییر آن در دوران بارداری باید تنها با پزشک متخصص گرفته شود. دربارهٔ عبور این دارو به شیر مادر اطلاعات محدودی در دست است، بنابراین مادران شیرده پیش از مصرف حتماً باید با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید. قرصها را در بستهٔ اصلی خود و همیشه دور از دسترس کودکان نگه دارید. پیش از هر مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 0.1 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید هنگام مصرف فلودروکورتیزون بهطور منظم آزمایش خون بدهم؟
۰۲اگر حالم بهتر شد، میتوانم خودم مصرف دارو را قطع کنم؟
۰۳چرا این دارو باعث تورم و افزایش وزن میشود؟
۰۴تفاوت فلودروکورتیزون با کورتیکواستروئیدهایی مانند هیدروکورتیزون چیست؟
۰۵اگر یک نوبت از دارو را فراموش کنم، چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه H02AA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.