فینرنون
فینرنون دارویی از ردهٔ مسدودکنندههای گیرندهٔ مینرالوکورتیکوئید است که با آرامکردنِ فعالیتِ بیشازحدِ این گیرنده، از التهاب و آسیبِ تدریجیِ کلیه و قلب پیشگیری میکند.
بیشتر برای کندکردنِ پیشرفتِ بیماریِ مزمنِ کلیه در افرادِ مبتلا به دیابتِ نوعِ دو و نیز در برخی انواعِ نارساییِ قلبی بهکار میرود.
مهمترین نگرانیِ این دارو، بالارفتنِ پتاسیمِ خون است؛ به همین دلیل پیش از شروع و در طولِ درمان باید پتاسیم و عملکردِ کلیه بهطورِ منظم اندازهگیری شود.
پیش از شروعِ فینرنون و در طولِ درمان، در صورتِ هرگونه بیماریِ تازهٔ کلیوی یا کبدی، شروعِ داروی جدید، یا بارداری، حتماً با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فینرنون داروییِ نسبتاً جدید از خانوادهٔ مسدودکنندههای غیراستروئیدیِ گیرندهٔ مینرالوکورتیکوئید (Nonsteroidal Mineralocorticoid Receptor Antagonist) است که در گروهِ درمانیِ قلب و عروق جای میگیرد. برخلافِ داروهای قدیمیترِ همرده که ساختارِ استروئیدی دارند، فینرنون گیرندهٔ مینرالوکورتیکوئید را بهشکلِ گزینشیتری مسدود میکند و اثرِ چندانی بر گیرندههای هورمونیِ دیگرِ بدن نمیگذارد. فعالشدنِ بیشازحدِ این گیرنده در بافتِ کلیه و قلب زمینهسازِ التهاب و فیبروز (سفت و ضخیمشدنِ تدریجیِ بافت) است؛ فینرنون با مهارِ همین مسیر، از پیشرفتِ آسیب جلوگیری میکند. هدفِ اصلیِ درمان، کاهشِ خطرِ نارساییِ پیشرفتهٔ کلیه و کاهشِ بستریشدن یا رویدادهای جدیِ قلبیعروقی در بیمارانِ پرخطر است.
موارد مصرف
- کندکردنِ روندِ کاهشِ عملکردِ کلیه در بیماریِ مزمنِ کلیوی مرتبط با دیابتِ نوعِ دو
- کاهشِ خطرِ بستریشدن بهدلیلِ نارساییِ قلبی در همین گروه از بیماران
- کاهشِ خطرِ رویدادهای جدیِ قلبیعروقی مانندِ سکتهٔ قلبی در بیمارانِ دیابتیِ دارایِ بیماریِ کلیوی
- کمک به کنترلِ نارساییِ قلبی با کسرِ تخلیهٔ قلبیِ حفظشده یا کمیکاهشیافته، در کنارِ داروهای استاندارد
روش مصرف
فینرنون بهشکلِ قرصِ خوراکی است و معمولاً روزی یکبار، در ساعتی مشخص، مصرف میشود تا نظمِ درمان حفظ شود؛ میتوان آن را همراه با غذا یا بدونِ غذا خورد. دوزِ دقیق، زمانبندی و مدتِ درمان را فقط پزشک بر اساسِ نتایجِ آزمایشِ پتاسیم و عملکردِ کلیه تعیین میکند و نباید بدونِ مشورت با او تغییر یا قطع شود، چون قطعِ خودسرانه ممکن است اثرِ محافظتیِ دارو بر کلیه و قلب را از بین ببرد. اگر نوبتی از دارو فراموش شد، طبقِ راهنماییِ داروساز عمل کنید و هرگز برای جبران، دو دوز را یکجا مصرف نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیماری مزمن کلیه مرتبط با دیابت نوع ۲؛ برای کاهش سرعت افت عملکرد کلیه
با یا بدون غذا مصرف شود؛ درمان معمولاً طولانیمدت است. پتاسیم خون و عملکرد کلیه ۴ هفته پس از شروع و تغییر دوز پایش شود. حداکثر دوز این کاربرد ۲۰ میلیگرم در روز است.
کاهش خطر بستریشدن بهعلت نارسایی قلبی در بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه و دیابت نوع ۲
در کنار درمان استاندارد بیماری کلیه و دیابت و با یا بدون غذا مصرف شود. پایش پتاسیم خون و عملکرد کلیه ضروری است؛ حداکثر دوز ۲۰ میلیگرم در روز است.
کاهش خطر رویدادهای جدی قلبیعروقی در بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه و دیابت نوع ۲
با یا بدون غذا مصرف شود و معمولاً بهصورت طولانیمدت ادامه مییابد. پتاسیم خون و عملکرد کلیه ۴ هفته پس از شروع و تغییر دوز بررسی شود؛ حداکثر دوز ۲۰ میلیگرم در روز است.
نارسایی قلبی علامتدار با کسر تخلیه بطن چپ حفظشده یا کمیکاهشیافته؛ ۴۰ درصد یا بیشتر
در کنار داروهای استاندارد نارسایی قلبی و با یا بدون غذا مصرف شود. پتاسیم خون و عملکرد کلیه ۴ هفته پس از شروع و تغییر دوز پایش شود؛ حداکثر دوز ۴۰ میلیگرم در روز است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به فینرنون یا سایرِ اجزای فرآوردهٔ داروییِ آن
- بیماریِ شدیدِ کبدی یا نارساییِ آدرنال (کمکاریِ غدهٔ فوقِ کلیه)
- نتیجهٔ پتاسیمِ خونِ بالا در آزمایشهای اخیر
- مصرفِ همزمانِ داروهای دیگر، بهویژه داروهای فشارِ خون، مکملهای پتاسیم، یا داروهای ضدقارچ و برخی آنتیبیوتیکها
- بارداری، قصدِ بارداری، یا شیردهی
- هرگونه مشکلِ شناختهشدهٔ کلیوی که ممکن است در تعیینِ دوز اثر بگذارد
عوارض احتمالی
- بالارفتنِ خفیفِ پتاسیمِ خون که معمولاً بیعلامت است و با پایشِ منظم کنترل میشود
- افتِ فشارِ خون
- سرگیجهٔ خفیف
- کاهشِ جزئیِ سدیمِ خون
- علائمِ بالارفتنِ جدیِ پتاسیمِ خون مانندِ ضعفِ غیرمعمولِ عضلانی، گزگزِ دست و پا، یا بینظمیِ ضربانِ قلب — در این موارد فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار، تورمِ ناگهانیِ دست و پا، یا افزایشِ سریعِ وزن که میتواند نشانهٔ افتِ عملکردِ کلیه یا تشدیدِ نارساییِ قلبی باشد — با پزشکِ خود تماس بگیرید
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا گلو، کهیرِ گسترده، یا تنگیِ نفس — با اورژانس تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فینرنون عمدتاً در کبد و از طریقِ آنزیمِ CYP3A4 متابولیزه میشود؛ به همین دلیل مصرفِ همزمان با مهارکنندههای قویِ این آنزیم — مانندِ برخی داروهای ضدقارچ، برخی آنتیبیوتیکها ازجمله کلاریترومایسین، یا برخی داروهای ضدویروسیِ اچآیوی — معمولاً ممنوع یا نیازمندِ احتیاطِ جدی است، چون میتواند غلظتِ دارو را در خون بهشدت بالا ببرد. آبِ گریپفروت نیز اثری مشابه دارد و بهتر است در طولِ درمان از آن پرهیز شود. از سویی دیگر، داروهایی که خود پتاسیمِ خون را بالا میبرند — مانندِ برخی داروهای فشارِ خون، مکملهای پتاسیم، و برخی مدرهای نگهدارندهٔ پتاسیم — در کنارِ فینرنون خطرِ بالارفتنِ پتاسیم را بیشتر میکنند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا این تداخلها بررسی و پایش شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ انسانی دربارهٔ مصرفِ فینرنون در بارداری هنوز محدود است و مطالعاتِ حیوانی در دوزهای بالا نشانههایی از آسیبِ احتمالی به جنین نشان دادهاند؛ از همین رو مصرفِ آن در بارداری تنها با صلاحدیدِ صریحِ پزشک و در شرایطی که فایدهٔ آن بر خطرِ احتمالی برتری داشته باشد در نظر گرفته میشود. مشخص نیست فینرنون به شیرِ مادر منتقل میشود یا نه، پس مادرانِ شیرده نیز باید پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
فینرنون را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرمای مستقیم و نورِ آفتاب نگه دارید و درِ بستهٔ آن را تا زمانِ مصرف بسته نگه دارید. این دارو باید همیشه دور از دید و دسترسِ کودکان نگهداری شود؛ پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضای رویِ بسته را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| قرص | 20 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فینرنون همان اسپیرونولاکتون است؟
۰۲چرا باید مرتب آزمایشِ پتاسیم بدهم؟
۰۳آیا فینرنون همان اثرِ داروهای فشارِ خون را دارد؟
۰۴اگر بهخاطرِ بیماریِ حاد نتوانم غذا بخورم، باید مصرفِ فینرنون را قطع کنم؟
۰۵آیا مصرفِ فینرنون همراه با داروهای فشارِ خونم مشکلی ایجاد میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۸ سازنده، در گروه C03DA05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.