عناصر کمیاب چندگانه
این فرآورده یک محلول غلیظ وریدی از ۹ عنصر کمیاب، از جمله آهن، روی، مس، منگنز و سلنیوم است. در کنار تغذیهٔ وریدی، نیازهای پایه تا کمی افزایشیافتهٔ این ریزمغذیها را تأمین میکند.
بیشتر برای بزرگسالانی استفاده میشود که نمیتوانند از راه دهان یا دستگاه گوارش تغذیهٔ کافی دریافت کنند و به تغذیهٔ وریدی نیاز دارند. برای درمان مستقل کمخونی یا جایگزینی مکمل آهن خوراکی معمولی نیست.
این محلول غلیظ است و نباید بدون رقیقسازی یا بهصورت تزریق مستقیم داده شود؛ فقط کادر درمان آن را به محلول سازگار تغذیهٔ وریدی میافزاید. تنگی نفس، تورم صورت یا غش هنگام انفوزیون نشانهٔ هشدار است و نیاز به توقف فوری انفوزیون و مراقبت اورژانسی دارد.
اگر بیماری کبد یا کلیه، انسداد صفراوی، بیماری ویلسون، هموکروماتوز یا حساسیت به آهن و ید دارید، پیش از تجویز اطلاع دهید. مصرف همزمان آهن، مولتیویتامینها یا مکملهای معدنی، و نیز بارداری یا شیردهی باید بررسی شود.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
عناصر کمیاب چندگانه یک محلول غلیظ تزریقی است که آهن، روی، مس، منگنز، سلنیوم، کروم، ید، فلوراید و مولیبدن را فراهم میکند. این فرآورده در ردهٔ افزودنیهای محلولهای وریدی و گروه خون و خونسازی قرار دارد و هدف اصلیاش تأمین ریزمغذیها در تغذیهٔ وریدی بزرگسالان است، نه درمان مستقل یک بیماری. هر عنصر در ساخت یا فعالیت آنزیمها و پروتئینها، خونسازی، عملکرد تیروئید، سوختوساز، ایمنی و دفاع آنتیاکسیدانی نقش دارد. پس از ورود به ورید، عناصر بر اساس نیاز بافتی توزیع میشوند و دفع بعضی از آنها به کبد و بعضی به کلیه وابسته است؛ بنابراین در اختلال این اندامها پایش اهمیت بیشتری دارد. نام تجاری گزارششدهٔ این ترکیب در ایران آداون است.
موارد مصرف
- تأمین عناصر کمیاب در تغذیهٔ کامل وریدی بزرگسالان
- پیشگیری از کمبود ریزمغذیها هنگام ناکافی یا ناممکنبودن دریافت خوراکی و گوارشی
- جبران کمبودهای مستند عناصر کمیاب در برنامهٔ تغذیهٔ وریدی
- تأمین ریزمغذیها در دورههای تغذیهٔ وریدی پس از جراحیهای بزرگ، بیماری شدید یا اختلال جدی گوارشی، طبق ارزیابی تیم درمان
روش مصرف
این فرآورده خوراکی نیست و نباید در خانه یا بهصورت تزریق عضلانی و زیرجلدی مصرف شود. محلول غلیظ باید با محلول تغذیهٔ وریدی یا رقیقکنندهٔ سازگار، بهصورت استریل، رقیق و سپس به شکل انفوزیون وریدی توسط کادر درمان داده شود؛ هرگز محتویات آمپول را مستقیم تزریق نکنید و آن را مستقیم به امولسیون چربی نیفزایید. انتخاب مسیر وریدی، مقدار، سرعت و مدت انفوزیون بر اساس نسخه، وضعیت کبد و کلیه، تعادل مایعات و آزمایشها تعیین میشود. اگر برنامهٔ تغذیهٔ وریدی قطع شد یا یک کیسه کامل نشد، خودسرانه مقدار بعدی را تغییر ندهید. آمپول برای یک بیمار و یکبار مصرف است؛ باقیمانده دور ریخته میشود و محلول کدر یا رسوبدار نباید استفاده شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت قبلی به آهن، ید، روی، مس، منگنز، سلنیوم، کروم، فلوراید، مولیبدن، زایلیتول یا سایر اجزای فرآورده را اطلاع دهید.
- بیماری کبدی، کلستاز یا انسداد مجاری صفراوی را مطرح کنید؛ انسداد کامل صفراوی مانع مصرف این فرآورده است.
- در نارسایی کلیه، دفع برخی عناصر کاهش مییابد و ممکن است پایش سطح عناصر، بهویژه منگنز، لازم باشد.
- بیماری ویلسون، هموکروماتوز یا سابقهٔ تجمع آهن و مس باید پیش از تجویز بررسی شود.
- مصرف آهن خوراکی یا تزریقی، فرآوردههای عناصر کمیاب، مولتیویتامینها و مکملهای معدنی را به تیم درمان بگویید تا دریافت کل و خطر تجمع محاسبه شود.
- بارداری، شیردهی، کودکی، سالمندی، کمبود ویتامین ب۶ یا تغذیهٔ وریدی طولانیمدت به پایش و تصمیمگیری تخصصی نیاز دارد.
عوارض احتمالی
- تهوع
- استفراغ
- سردرد
- لرز
- تب یا افزایش دمای بدن
- کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا صورت، تنگی نفس، خسخس، سرگیجه یا غش: احتمال حساسیت شدید مطرح است؛ انفوزیون باید فوراً متوقف شود و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سوزش، درد، قرمزی یا تورم شدید در محل رگ یا در امتداد رگ: همان لحظه به پرستار اطلاع دهید تا انفوزیون متوقف و مسیر رگ بررسی شود.
- تب بالا، لرز شدید، افت فشار یا بیحالی قابلتوجه هنگام یا پس از انفوزیون: انفوزیون باید متوقف و ارزیابی فوری انجام شود؛ در صورت شدت، با اورژانس تماس بگیرید.
- لرزش، سفتی عضلات، اختلال تعادل، تغییر رفتار یا کاهش هوشیاری، بهویژه در مصرف طولانیمدت یا بیماری کبد و کلیه: احتمال تجمع منگنز مطرح است و باید سریع به تیم درمان اطلاع داده شود.
- کاهش واضح ادرار یا زردی پوست و چشم: میتواند نشانهٔ اختلال مهم کلیه یا کبد و تجمع عناصر باشد؛ فوراً ارزیابی پزشکی لازم است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل مستقیم مهمی با داروهای معمول ثبت نشده است، اما همزمانی با آهن خوراکی یا تزریقی، فرآوردههای عناصر کمیاب، مولتیویتامین یا مکملهای معدنی میتواند دریافت کل را بالا ببرد و خطر تجمع آهن یا سایر عناصر را ایجاد کند. در کیسهٔ تغذیهٔ وریدی فقط با محلولها و داروهایی که سازگاریشان مشخص است مخلوط شود؛ افزودن مستقیم به امولسیون چربی میتواند پایداری آن را مختل کند. چون مصرف وریدی است، غذا تداخل مستقیمی ندارد؛ دربارهٔ الکل اطلاعات کافی وجود ندارد و در بیماری کبدی باید مصرف آن اعلام شود. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ ایمنی این فرآورده در بارداری و شیردهی وجود ندارد و برخی عناصر آن وارد شیر مادر میشوند. اگر تغذیهٔ وریدی ضروری باشد، پزشک با سنجش سود و خطر و پایش مادر و شیرخوار تصمیم میگیرد؛ بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را پیش از شروع اطلاع دهید.
نگهداری
آمپول را در دمای حداکثر ۳۰ درجهٔ سانتیگراد، در جای خشک و دور از نور مستقیم، گرمای شدید و دسترس کودکان نگه دارید. تاریخ انقضا و سالمبودن ظرف را بررسی کنید؛ محلول باید شفاف و بیرنگ تا کمی زرد باشد و در صورت کدورت یا رسوب استفاده نشود. محلول رقیقشده باید در مرکز درمانی طبق شرایط استریل و زمان تعیینشده مصرف شود و باقیمانده دور ریخته شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا عناصر کمیاب چندگانه همان آمپول آهن است؟
۰۲آیا میتوان محتویات آداون را مستقیم تزریق کرد؟
۰۳آیا میتوان آداون را به هر سرم یا محلول چربی افزود؟
۰۴آیا آداون برای کودکان هم قابل استفاده است؟
۰۵اگر بیماری کلیه یا کبد داشته باشم، آیا میتوانم آداون دریافت کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه B05XA31. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.