فنوفیبرات
فنوفیبرات دارویی از گروه فیبراتها (Fibrate) است که با تأثیر بر نحوه پردازش چربی در کبد، تریگلیسیرید خون را کاهش میدهد و اثر ملایمی هم در افزایش چربی خوب خون (HDL) دارد.
این دارو بیشتر برای درمان تریگلیسیرید بسیار بالا و اختلال ترکیبی چربی خون، همراه با رژیم غذایی و کاهش وزن، تجویز میشود.
فنوفیبرات در بیماری فعال کبد، کیسه صفرا یا نارسایی شدید کلیه نباید بدون نظر دقیق پزشک مصرف شود؛ ترکیب آن با برخی داروهای دیگر چربی خون هم نیاز به مراقبت ویژه دارد.
اگر در دوران مصرف فنوفیبرات درد شدید عضلانی، تیره شدن ادرار، زردی پوست یا چشم، یا درد شدید شکم پیش آمد، بدون تأخیر با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فنوفیبرات از دسته فیبراتها و در گروه داروهای قلب و عروق (اصلاحکننده چربی خون) قرار دارد. این دارو با تأثیر بر آنزیمهای کبدی دخیل در سوختوساز چربی، تولید تریگلیسیرید را کم و سرعت پاکسازی آن از خون را زیاد میکند و معمولاً چربی خوب خون را هم کمی بالا میبرد. هدف اصلی درمان، کاهش خطر التهاب لوزالمعده ناشی از تریگلیسیرید بسیار بالا و بهبود کلی نمایه چربی خون در کنار رژیم غذایی مناسب است. این دارو معمولاً بهصورت کپسول یا قرص و یک نوبت در روز مصرف میشود.
موارد مصرف
- درمان تریگلیسیرید بسیار بالای خون، بهویژه برای کاهش خطر التهاب لوزالمعده (پانکراتیت)
- اختلال ترکیبی چربی خون؛ یعنی تریگلیسیرید بالا همراه با چربی خوب پایین یا چربی بد بالا
- کمک به کنترل چربی خون در کنار رژیم غذایی، کاهش وزن و فعالیت بدنی منظم
- در برخی بیماران، ترکیب با استاتین زیر نظر دقیق پزشک، وقتی یک دارو بهتنهایی کافی نیست
- بخشی از برنامه کاهش خطر قلبیعروقی در افرادی با تریگلیسیرید بالا
روش مصرف
فنوفیبرات را همانطور که پزشک یا داروساز گفته، هر روز و ترجیحاً در یک ساعت مشخص مصرف کنید. بسته به نوع فرآورده، برخی از آنها باید همراه غذا خورده شوند تا بهتر جذب شوند و برخی دیگر بدون توجه به غذا قابل مصرفاند؛ حتماً همین نکته را از داروساز خود درباره محصولی که در دست دارید بپرسید و همیشه به همان روش ادامه دهید. کپسول یا قرص را کامل ببلعید، مگر پزشک دستور دیگری داده باشد. حتی اگر حالتان خوب است، دارو را بدون صحبت با پزشک قطع نکنید، چون اختلال چربی خون معمولاً علامتی ندارد و نتیجه درمان با آزمایش خون دورهای بررسی میشود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تریگلیسیرید بسیار بالای خون (هیپرتریگلیسریدمی شدید)
رژیم کمچربی، کاهش وزن و فعالیت بدنی باید ادامه یابد؛ پاسخ چربی خون معمولاً پس از ۴ تا ۸ هفته بررسی میشود. درد شدید یا مداوم بالای شکم نیازمند ارزیابی فوری است.
اختلال ترکیبی چربی خون؛ تریگلیسیرید بالا همراه با کلسترول خوب پایین یا کلسترول بد بالا
در صورت منع مصرف یا عدم تحمل استاتین ممکن است بهتنهایی استفاده شود؛ رژیم غذایی و ورزش را ادامه دهید و چربی خون، عملکرد کبد و کلیه را دورهای پایش کنید.
اختلال ترکیبی چربی خون در افراد پرخطر قلبیعروقی، همراه با استاتین
فقط زمانی که تریگلیسیرید یا کلسترول خوب با استاتین بهخوبی کنترل نشده باشد؛ مصرف همزمان خطر آسیب عضله و کلیه را افزایش میدهد. درد یا ضعف عضلانی غیرقابلتوضیح را فوراً گزارش کنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه بیماری کبدی یا آزمایشهای غیرطبیعی کبد
- بیماری کیسه صفرا یا سابقه سنگ کیسه صفرا
- نارسایی کلیه یا هر مشکل شناختهشده کلیوی
- مصرف همزمان استاتین یا سایر داروهای کاهنده چربی خون
- مصرف داروهای رقیقکننده خون مانند وارفارین
- بارداری، شیردهی یا حساسیت شناختهشده به فنوفیبرات
عوارض احتمالی
- ناراحتی گوارشی مانند دلدرد، نفخ یا اسهال
- سردرد
- درد خفیف عضلانی
- افزایش خفیف آنزیمهای کبدی که معمولاً فقط در آزمایش خون دیده میشود
- کمردرد
- درد شدید، ضعف یا حساسیت غیرمعمول عضلانی همراه با تیره شدن ادرار؛ نشانه احتمالی آسیب جدی عضلانی است و باید سریع به پزشک مراجعه کرد
- زردی پوست یا سفیدی چشم، خستگی شدید یا درد بالای سمت راست شکم؛ اینها میتوانند نشانه آسیب کبدی باشند و نیاز به بررسی سریع پزشک دارند
- درد شدید و ناگهانی شکم، بهویژه بعد از غذای چرب؛ میتواند نشانه سنگ کیسه صفرا یا التهاب لوزالمعده باشد و باید هرچه زودتر توسط پزشک بررسی شود
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لب یا زبان و مشکل در تنفس؛ در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید
- تورم، درد یا قرمزی ناگهانی یک پا همراه با تنگی نفس؛ نیازمند بررسی فوری پزشکی است
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فنوفیبرات با چند دسته دارو تداخل مهم دارد. مصرف همزمان با استاتینها خطر آسیب عضلانی را بالا میبرد و باید فقط زیر نظر دقیق پزشک انجام شود. این دارو اثر داروهای رقیقکننده خون مانند وارفارین را تشدید میکند و ممکن است نیاز به تنظیم دوز و آزمایش انعقاد خون داشته باشد. مصرف همزمان با رزینهای کاهنده چربی مانند کلستیرامین باید با فاصله چند ساعت انجام شود تا جذب فنوفیبرات کم نشود. مصرف زیاد الکل هم میتواند اثر دارو بر چربی و کبد را بدتر کند. فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیات را حتماً به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی درباره بیخطر بودن فنوفیبرات در بارداری در دست نیست و چون اصلاح چربی خون در بارداری معمولاً فوریت ندارد، این دارو بهطور معمول توصیه نمیشود مگر پزشک آن را ضروری تشخیص دهد. درباره دوران شیردهی هم اطلاعات روشنی وجود ندارد. اگر باردار هستید، شیر میدهید یا برنامه بارداری دارید، حتماً پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
فنوفیبرات را در دمای اتاق، دور از رطوبت، گرما و نور مستقیم آفتاب و در بستهبندی اصلی خودش نگه دارید. آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا با ظاهر غیرعادی را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 200 mg |
| کپسول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۴ برند از ۲۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فنوفیبرات باید همراه با غذا مصرف شود؟
۰۲آیا میشود فنوفیبرات را با استاتین مصرف کرد؟
۰۳بعد از شروع فنوفیبرات، نتیجه چه زمانی مشخص میشود؟
۰۴با مصرف فنوفیبرات، باز هم باید رژیم غذایی را رعایت کنم؟
۰۵چرا پزشک هرچندوقت آزمایش کبد و کلیه درخواست میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۴ برند از ۲۴ سازنده، در گروه C10AB05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.