استروژن کونژوگه
استروژن کونژوگه دارویی هورمونی برای جبران کمبود استروژن است و با فعالکردن گیرندههای استروژن، علائم ناشی از کاهش این هورمون را کم میکند.
قرص بیشتر برای گرگرفتگی و تعریق شبانهٔ یائسگی یا برخی کمبودهای استروژن و کرم واژینال برای خشکی، سوزش و درد واژن بهکار میرود.
بهویژه قرص، میتواند خطر لختهٔ خون، سکتهٔ مغزی و برخی سرطانهای حساس به هورمون را افزایش دهد؛ کرم واژینال نیز جذب بدنیِ کاملاً صفر ندارد. در صورت تنگی نفس ناگهانی، درد قفسهٔ سینه، تورم یکطرفهٔ پا یا نشانههای سکته، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
سابقهٔ سرطان پستان یا رحم، خونریزی واژینالِ بدون علت، لختهٔ خون، سکته، بیماری کبدی یا مصرف داروهای متعدد را پیش از شروع درمان مطرح کنید. هر خونریزی غیرعادی پس از آغاز درمان نیز باید بررسی شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
استروژن کونژوگه مخلوطی از هورمونهای استروژنی است که با فعالکردن گیرندههای استروژن، آثار کمبود این هورمون را در بافتهای مختلف کاهش میدهد. این دارو در گروه داروهای هورمونیِ ادراریتناسلی و هورمونهای جنسی قرار دارد. قرص اثر عمومیتری در بدن دارد، درحالیکه کرم واژینال بیشتر برای علائم موضعی واژن و اطراف آن استفاده میشود. هدف درمان، استفاده از کمترین مقدار مؤثر برای کوتاهترین مدت مناسب و بازبینی منظم نیاز به ادامهٔ آن است. این دارو برای پیشگیری از بیماری قلبی یا افت حافظه تجویز نمیشود.
موارد مصرف
- کاهش گرگرفتگی و تعریق شبانهٔ متوسط تا شدیدِ مرتبط با یائسگی، بیشتر با قرص
- درمان خشکی، سوزش، تحریک و نازکی بافت واژن و فرج ناشی از یائسگی، بیشتر با کرم
- کاهش درد هنگام رابطهٔ جنسی ناشی از خشکی و نازکی واژن
- جبران کمبود استروژن در برخی موارد نارسایی تخمدان، کاهش شدید عملکرد تخمدان یا پس از برداشتن تخمدان
- پیشگیری از پوکی استخوان پس از یائسگی در افراد پرخطر، وقتی گزینههای غیراستروژنی مناسبتر نیستند
- درمان تسکینی برخی سرطانهای منتشر پستان یا سرطان پیشرفتهٔ پروستات، فقط در موارد منتخب و با نظر متخصص
روش مصرف
مقدار، شکل دارویی و طول درمان را پزشک بر اساس علت مصرف، سن، سابقهٔ پزشکی و خطرهای فردی تعیین میکند. قرص را میتوان همراه یا بدون غذا و در زمانهای منظم مصرف کرد؛ برنامهٔ نسخه ممکن است پیوسته یا دورهای باشد و نباید خودسرانه تغییر کند. کرم واژینال فقط برای مصرف واژینال است و باید با وسیلهٔ مخصوص و طبق دستور نسخه استفاده شود. اگر یک نوبت را فراموش کردید، دستور فرآورده را دنبال کنید و مقدار را دوبرابر نکنید. اگر رحم دارید و قرص یا شکل دیگری از استروژن با اثر عمومی مصرف میکنید، دربارهٔ نیاز به پروژستین برای محافظت از پوشش داخلی رحم برنامهٔ مشخصی داشته باشید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
گرگرفتگی و تعریق شبانهٔ متوسط تا شدیدِ مرتبط با یائسگی
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ نیاز به ادامهٔ درمان باید دورهای بازبینی شود.
خشکی، سوزش، تحریک و نازکی بافت واژن و فرج ناشی از یائسگی
کرم فقط داخل واژن استفاده شود و پس از کنترل علائم، کمترین مقدار مؤثر بهکار رود.
درد هنگام رابطهٔ جنسی ناشی از خشکی و نازکی واژن پس از یائسگی
در صورت تداوم درد یا بروز خونریزی، ارزیابی پزشکی لازم است.
کمبود استروژن ناشی از کمکاری یا نارسایی تخمدان، کاهش شدید عملکرد تخمدان یا برداشتن تخمدان
تنظیم مقدار بر اساس شدت کمبود، پاسخ بالینی و وضعیت آندومتر انجام میشود.
پیشگیری از پوکی استخوان پس از یائسگی در افراد پرخطر
فقط در افراد پرخطر و زمانی که گزینههای غیراستروژنی مناسب نیستند؛ ضرورت ادامهٔ درمان باید دورهای بازبینی شود.
درمان تسکینی سرطان منتشر پستان در افراد منتخب
فقط برای درمان تسکینی موارد منتخب و زیر نظر متخصص سرطان؛ پایش عوارض، بهویژه لختهٔ خون، ضروری است.
درمان تسکینی سرطان پیشرفتهٔ وابسته به آندروژن پروستات
فقط در موارد منتخب و با نظر متخصص؛ پاسخ درمانی و عوارض باید منظم پایش شود.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به استروژن یا مواد تشکیلدهنده و سابقه یا ابتلا به سرطان پستان، رحم یا دیگر سرطانهای وابسته به هورمون را اطلاع دهید.
- هرگونه خونریزی واژینالِ بدون علت باید پیش از شروع درمان بررسی شود.
- سابقهٔ لختهٔ خون در پا یا ریه، سکتهٔ مغزی، حملهٔ قلبی یا اختلالات انعقادی را مطرح کنید؛ سیگارکشیدن و بیتحرکی طولانی خطر لخته را بیشتر میکند.
- بیماری کبد یا کیسهٔ صفرا، زردی مرتبط با بارداری یا استروژن، فشارخون بالا، میگرن، صرع، اندومتریوز یا چربی خون بالا را به پزشک بگویید.
- اگر جراحی در پیش دارید، قرار است بستری یا کمتحرک شوید، یا سالمند هستید، خطرهای عروقی و شناختی باید دوباره ارزیابی شود.
- فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه دهید. اگر رحم دارید و قرار است استروژن با اثر عمومی مصرف کنید، دربارهٔ محافظت از پوشش رحم با پروژستین سؤال کنید.
عوارض احتمالی
- سردرد
- درد یا حساسیت پستان
- تهوع، استفراغ یا دلدرد
- نفخ و احتباس مایعات
- لکهبینی یا خونریزی نامنظم واژینال
- افزایش ترشح، التهاب یا تحریک واژن، بهویژه با کرم
- درد، تورم، گرمی یا قرمزی ناگهانی یک پا، یا تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه یا سرفهٔ خونی: احتمال لخته وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعف یا بیحسی ناگهانی یکطرفه، اختلال گفتار یا بینایی، سرگیجهٔ شدید یا سردرد ناگهانی و غیرمعمول: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده، خسخس، دشواری تنفس یا غش: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، خارش گسترده یا درد شدید قسمت بالای شکم: برای ارزیابی فوری پزشکی مراجعه کنید.
- خونریزی واژینال شدید، مداوم، غیرعادی یا هر خونریزی پس از یائسگی: در اولین فرصت برای بررسی پزشکی مراجعه کنید.
- تودهٔ جدید در پستان، فرورفتگی پوست، تغییر نوک پستان یا ترشح خونی: برای ارزیابی سریع پزشکی مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروهای ضدتشنج مانند کاربامازپین و فنوباربیتال، ریفامپین و علف چای یا گل راعی میتوانند اثر استروژن را کم کنند؛ برخی آنتیبیوتیکها، داروهای ضدقارچ و داروهای ضدویروس، و نیز آب گریپفروت ممکن است سطح آن را بالا ببرند و عوارض را بیشتر کنند. استروژن میتواند اثر داروهای رقیقکنندهٔ خون مانند وارفارین را تغییر دهد و به پایش یا تنظیم داروهای تیروئید و دیابت نیاز ایجاد کند. برخی کرمهای واژینال، بسته به پایهٔ خود، ممکن است کاندوم، دیافراگم یا کلاهک دهانهٔ رحمِ لاتکسی را ضعیف کنند. الکل تداخل اختصاصی و ثابتشدهای ندارد، اما میتواند گرگرفتگی، سرگیجه یا مشکلات کبدی را بدتر کند. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
استروژن کونژوگه برای مصرف در بارداری تجویز نمیشود؛ در صورت بارداری یا احتمال آن، مصرف را متوقف کنید و با پزشک تماس بگیرید. استروژنها وارد شیر میشوند و میتوانند مقدار و کیفیت شیر را کاهش دهند، بنابراین مصرف در دوران شیردهی باید بر اساس نیاز مادر و وضعیت نوزاد تصمیمگیری شود.
نگهداری
قرص و کرم را در بستهٔ اصلی، در دمای اتاق و دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگه دارید؛ از یخزدگی کرم جلوگیری کنید. دارو را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی بگذارید و پس از تاریخ انقضا یا تغییر رنگ، بو یا بافت کرم مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 0.625 mg |
| قرص | 1.25 mg |
| قرص | 0.625 mg / 1g |
| کرم | 0.625 mg |
| کرم | 0.625 mg / 1g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱قرص و کرم واژینال استروژن کونژوگه چه تفاوتی دارند؟
۰۲آیا استروژن کونژوگه داروی ضدبارداری است؟
۰۳آیا خونریزی واژینال هنگام مصرف این دارو طبیعی است؟
۰۴آیا میتوان استروژن کونژوگه را برای گرگرفتگی طولانیمدت مصرف کرد؟
۰۵اگر رحمم برداشته شده باشد، آیا به داروی همراه نیاز دارم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۷ سازنده، در گروه G03CA57. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.