استرامستین فسفات سدیم
استرامستین فسفات سدیم دارویی ضدسرطان است که ترکیبی از یک هورمونِ استروژنی و یک عاملِ سلولکُش (سیتوتوکسیک) را در یک مولکولِ واحد جمع کرده است.
این دارو عمدتاً برای درمانِ سرطانِ پیشرفته یا متاستاتیکِ پروستات در مردانی به کار میرود که به درمانهای هورمونیِ معمول پاسخِ کافی ندادهاند.
مهمترین نگرانیِ این دارو افزایشِ خطرِ لختهٔ خون در رگهاست؛ تورم، درد یا قرمزیِ ناگهانیِ پا و نیز تنگیِ نفس باید فوراً به پزشک گزارش شود.
پیش از شروعِ درمان، در صورتِ داشتنِ سابقهٔ لختهٔ خون، بیماریِ قلبیعروقی یا مصرفِ همزمانِ داروهای دیگر، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
استرامستین فسفات سدیم دارویی ضدسرطان از ردهٔ داروهای ضدسرطان و ایمنی است که ترکیبی از استرادیول (یک هورمونِ استروژنی) و یک عاملِ آلکیلهکننده (Alkylating Agent) را در یک مولکولِ واحد گرد آورده است. این دارو در ایران با نامِ تجاریِ استراسیت نیز شناخته میشود. مکانیسمِ اصلیِ اثرگذاریِ آن بیشتر از طریقِ مهارِ ساختارهای میکروتوبولیِ درونِ سلولهای سرطانی است که چرخهٔ تقسیمِ این سلولها را متوقف میکند. هدفِ اصلیِ درمان، کندکردنِ روندِ پیشرفتِ سرطانِ پروستات و کنترلِ تومور در بیمارانی است که به درمانهای هورمونیِ استاندارد بهتنهایی پاسخِ کافی ندادهاند. این دارو تنها به شکلِ کپسولِ خوراکی و صرفاً زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصصِ خون و سرطان تجویز و پیگیری میشود.
موارد مصرف
- درمانِ سرطانِ پیشرفته یا متاستاتیکِ پروستات (گسترشیافته به سایرِ اندامها یا استخوانها)
- درمانِ سرطانِ پروستاتِ مقاوم به هورموندرمانی که دیگر به روشهای معمولِ هورمونی پاسخ نمیدهد
- مصرفِ همزمان با برخی داروهای شیمیدرمانیِ دیگر برای تقویتِ اثرِ درمانی، طبقِ صلاحدیدِ پزشکِ متخصص
- کندکردنِ روندِ پیشرفتِ بیماری و کمک به کنترلِ نشانههای ناشی از گسترشِ تومور
روش مصرف
استرامستین را باید دقیقاً طبقِ برنامهای که پزشک یا داروسازتان تعیین کرده مصرف کنید، معمولاً با معدهٔ خالی و با فاصلهٔ زمانیِ مشخص از وعدههای غذایی. نکتهٔ بسیار مهم این است که این دارو نباید همزمان یا نزدیک به مصرفِ شیر، لبنیات، یا هر فرآوردهٔ حاویِ کلسیم (از جمله برخی داروهای ضداسیدِ معده) خورده شود، زیرا کلسیم میتواند جذبِ دارو را بهشدت کاهش دهد؛ دربارهٔ فاصلهٔ دقیقِ زمانیِ لازم از پزشک یا داروسازِ خود بپرسید. کپسولها را کامل و با آبِ کافی ببلعید و از بازکردن یا خردکردنِ آنها خودداری کنید. مصرفِ منظم و طبقِ برنامهٔ تجویزشده اهمیتِ زیادی دارد و قطعِ خودسرانه یا تغییرِ آن بدونِ هماهنگی با پزشکِ متخصص توصیه نمیشود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ لختهٔ خون، ترومبوفلبیت یا هر بیماریِ انعقادیِ خون را حتماً به پزشک اطلاع دهید
- وجودِ بیماریِ قلبیعروقی، فشارِخونِ بالا یا سابقهٔ سکتهٔ قلبی یا مغزی را با پزشک در میان بگذارید
- هرگونه بیماریِ کبدی، دیابت یا احتباسِ مایعات (تورمِ پا یا بدن) را پیش از شروعِ درمان گزارش دهید
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفیتان، بهویژه داروهای ضداسیدِ معده و مکملهای کلسیم، را به پزشک بگویید
- اگر پیشتر به استرادیول، سایرِ استروژنها یا داروهای خردلازته حساسیت داشتهاید، حتماً اطلاع دهید
- زنانِ باردار یا کسانی که احتمالِ بارداری دارند نباید کپسولهای شکسته یا آسیبدیده را لمس کنند؛ در کمک به فردی دیگر برای مصرفِ این دارو نیز احتیاطِ لازم را رعایت کنید
عوارض احتمالی
- تهوع و استفراغ
- تورم و حساسیتِ سینهها (ژنیکوماستی) به دلیلِ اثرِ استروژنی
- گرگرفتگی و کاهشِ میل یا توانِ جنسی
- احتباسِ مایعات و تورمِ خفیفِ پا
- اسهال یا ناراحتیِ گوارشی
- خستگی
- تورم، درد، گرمی یا قرمزیِ ناگهانی و یکطرفهٔ پا (نشانهٔ احتمالیِ لختهٔ خون): فوراً به پزشک اطلاع دهید یا به اورژانس مراجعه کنید
- تنگیِ نفسِ ناگهانی، دردِ قفسهٔ سینه یا سرفهٔ همراه با خون (احتمالِ لختهٔ خون در ریه): فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- دردِ فشارندهٔ قفسهٔ سینه، ضعفِ ناگهانیِ یکطرفه یا اختلال در گفتار (نشانهٔ احتمالیِ سکتهٔ قلبی یا مغزی): فوراً با اورژانس تماس بگیرید
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ شدید و غیرِمعمول (نشانهٔ احتمالیِ آسیبِ کبدی): در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید
- تورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا دشواری در تنفس (واکنشِ آلرژیک شدید): فوراً با اورژانس تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لبنیات و هر فرآوردهٔ حاویِ کلسیم، منیزیم یا آلومینیوم (مانندِ برخی داروهای ضداسیدِ معده) میتوانند جذبِ استرامستین را بهشدت کاهش دهند و باید با فاصلهٔ زمانیِ مشخص از آن مصرف شوند. از آنجا که این دارو خودش خطرِ لختهٔ خون را افزایش میدهد، مصرفِ همزمان با سایرِ داروهای مؤثر بر انعقادِ خون نیازمندِ احتیاطِ ویژه است. ترکیب با برخی داروهای شیمیدرمانیِ دیگر گاهی خودِ پزشکِ متخصص برای تقویتِ اثرِ درمانی تجویز میکند، اما این کار فقط باید تحتِ نظارتِ دقیقِ پزشکی انجام شود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفیتان را همیشه به پزشک و داروسازتان بگویید تا خطرِ تداخل به حداقل برسد.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
استرامستین فسفات سدیم اختصاصاً برای درمانِ سرطانِ پروستات در مردان به کار میرود؛ بنابراین موضوعِ بارداری یا شیردهی برای مصرفکنندهٔ دارو مطرح نیست. بااینحال، از آنجا که این دارو ماهیتِ سلولکُش دارد، بهتر است زنانِ باردار یا کسانی که احتمالِ بارداری در آنها وجود دارد، از تماسِ مستقیم با کپسولهای شکسته یا خردشده خودداری کنند. برای هرگونه نگرانیِ خاص در این زمینه، با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
نگهداری
کپسولهای استرامستین، برخلافِ بسیاری از داروهای خوراکیِ دیگر، معمولاً باید در یخچال نگهداری شوند و نباید منجمد شوند؛ برای اطمینان از دمای دقیقِ نگهداری، حتماً به برچسبِ رویِ بستهٔ دارو یا راهنماییِ داروخانه مراجعه کنید. این دارو را دور از دسترسِ کودکان و در بستهٔ اصلیِ خود نگه دارید. تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی، زیرا این دارو ماهیتِ شیمیدرمانی دارد.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 140 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ استرامستین باعثِ بزرگشدنِ سینهها در مردان میشود؟
۰۲چرا نباید استرامستین را با شیر یا لبنیات مصرف کنم؟
۰۳اگر یک نوبتِ مصرفِ دارو را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۴آیا استرامستین همان شیمیدرمانیِ معمول است؟
۰۵آیا این دارو خطرِ لختهٔ خون دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۵ سازنده، در گروه L01XX11. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.