اسسیتالوپرام
اسسیتالوپرام دارویی از گروه مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI) است که با افزایش تدریجی سروتونین در مغز به بهبود خلقوخو و کاهش اضطراب کمک میکند.
این دارو بیشتر برای درمان افسردگی اساسی و اختلال اضطراب فراگیر تجویز میشود و گاهی برای برخی اختلالهای اضطرابی دیگر نیز به کار میرود.
قطع ناگهانی اسسیتالوپرام میتواند نشانههای ناخوشایندی ایجاد کند، پس هرگونه تغییر در مصرف آن باید با هماهنگی پزشک و بهتدریج انجام شود.
اگر افکار آسیب به خود، تغییرات شدید خلقی، یا نشانههای واکنش آلرژیک و سندرم سروتونین (مثل تب بالا و لرزش شدید) دیدید، باید فوراً با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اسسیتالوپرام (Escitalopram) دارویی از رده داروهای مؤثر بر دستگاه عصبی مرکزی است که در زیرگروه مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI) جای میگیرد و برای درمان اختلالهای خلقی و اضطرابی به کار میرود. این دارو با جلوگیری از بازجذب سروتونین در سیناپسهای مغزی، غلظت این ناقلِ عصبی را در دسترسِ سلولهای عصبی افزایش میدهد. افزایش تدریجی سروتونین در طول چند هفته به تثبیت خلقوخو و کاهش اضطراب میانجامد. اسسیتالوپرام در ایران عمدتاً با نام تجاری سیپرالکس و به شکل قرص با قدرتهای ۵، ۱۰ و ۲۰ میلیگرم عرضه میشود.
موارد مصرف
- درمان اختلال افسردگی اساسی
- درمان اختلال اضطراب فراگیر
- کنترل اختلال پانیک (با یا بدون آگورافوبیا)
- کاهش اضطراب اجتماعی (فوبیای اجتماعی)
- کمک به درمان اختلال وسواس فکری-عملی
روش مصرف
اسسیتالوپرام معمولاً روزی یکبار، همراه یا بدون غذا مصرف میشود؛ مصرف همراه غذا میتواند احتمال ناراحتی معده را کم کند. اگر دارو در شما خوابآلودگی ایجاد کند بهتر است شب و اگر بیخوابی ایجاد کند بهتر است صبح میل شود، اما زمان دقیق مصرف را پزشک مشخص میکند. تا وقتی از واکنش بدنتان به دارو مطمئن نشدهاید، در رانندگی یا کار با ماشینآلات که نیاز به هوشیاری کامل دارند احتیاط کنید، چون این دارو ممکن است در برخی افراد خوابآلودگی یا سرگیجه ایجاد کند. اثر کامل دارو معمولاً چند هفته طول میکشد، پس حتی اگر بهبودی را فوری احساس نکردید، مصرف را بدون مشورت با پزشک قطع نکنید. تنظیم دوز و مدت درمان کاملاً بر عهدهٔ پزشک است و کاهش یا قطع آن باید تدریجی و زیر نظر او انجام شود تا از بروز نشانههای قطع دارو جلوگیری شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اختلال افسردگی اساسی
صبح یا شب، با یا بدون غذا مصرف شود. پاسخ معمولاً طی ۲ تا ۴ هفته آغاز میشود؛ پس از رفع علائم، درمان حداقل ۶ ماه ادامه یابد. در نوجوانان، پایش تغییرات رفتاری و افکار خودآسیبرسان ضروری است.
اختلال اضطراب فراگیر
صبح یا شب، با یا بدون غذا مصرف شود. اثر درمانی ممکن است چند هفته زمان ببرد؛ پس از بهبود، درمان معمولاً دستکم ۶ ماه با ارزیابی دورهای ادامه مییابد. در کودکان و نوجوانان، پایش تغییرات رفتاری و افکار خودآسیبرسان ضروری است.
اختلال پانیک با یا بدون آگورافوبیا
صبح یا شب، با یا بدون غذا مصرف شود. بهدلیل احتمال تشدید گذرای اضطراب در آغاز درمان، افزایش دوز باید آهسته باشد؛ اثر کامل ممکن است حدود ۳ ماه زمان ببرد. پس از بهبود، درمان معمولاً حداقل ۶ ماه پس از رسیدن به دوز مؤثر ادامه مییابد.
اختلال اضطراب اجتماعی (فوبیای اجتماعی)
صبح یا شب، با یا بدون غذا مصرف شود. برای تثبیت پاسخ، حداقل ۱۲ هفته درمان لازم است؛ فایده و دوز در درمان طولانیمدت باید بهطور دورهای بازبینی شود.
اختلال وسواس فکریـعملی
صبح یا شب، با یا بدون غذا مصرف شود. پاسخ درمانی ممکن است تا ۱۲ هفته دیرتر ظاهر شود؛ در صورت پاسخ، درمان معمولاً دستکم ۱۲ ماه ادامه مییابد و دوز باید بهطور دورهای بازبینی شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به اسسیتالوپرام، سیتالوپرام یا سایر ترکیبات این دارو
- مصرف هر داروی ضدافسردگی دیگر، بهویژه مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز (MAOI) طی دو هفتهٔ اخیر
- سابقهٔ اختلال دوقطبی، تشنج، گلوکوم زاویهبسته یا مشکلات ریتم قلب
- بیماری کبدی یا کلیوی
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
- مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون، ضدالتهابهای غیراستروئیدی یا سایر داروهای مؤثر بر سروتونین
عوارض احتمالی
- تهوع، بهویژه در روزهای نخست مصرف
- خشکی دهان
- خوابآلودگی یا در مقابل، بیخوابی
- سردرد
- تعریق بیش از حد معمول
- کاهش میل جنسی یا اختلال در عملکرد جنسی
- نشانههای سندرم سروتونین مانند تب بالا، لرزش شدید و تپش قلب تند؛ در این حالت باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
- بروز یا تشدید افکار خودآزاری یا خودکشی، بهویژه در نوجوانان، جوانان یا هفتههای نخست درمان؛ در این صورت باید بیدرنگ با پزشک تماس گرفت یا در صورت وجود خطر فوری، با اورژانس تماس گرفت یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کرد.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند کهیر گسترده، تورم صورت و گلو یا تنگی نفس؛ نیازمند تماس فوری با اورژانس است.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی و بدون دلیلِ مشخص؛ در این صورت باید به پزشک اطلاع داد.
- علائم افتِ سدیم خون مانند سردرد شدید، ضعف، گیجی یا تشنج، بهویژه در سالمندان؛ نیازمند بررسی سریع پزشک است.
- تپش قلب نامنظم، سرگیجهٔ شدید یا غش که میتواند نشانهٔ اختلال ریتم قلب باشد؛ باید هرچه زودتر به پزشک مراجعه کرد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پیش از مصرف اسسیتالوپرام، فهرست کاملِ داروها، مکملها و گیاهان داروییات را به پزشک و داروساز بگو. مصرف همزمان با مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز ممنوع و خطرناک است؛ ترکیب آن با داروهای سروتونرژیک دیگر مانند برخی مسکنها (مثل ترامادول)، داروهای میگرن از خانوادهٔ تریپتانها یا داروی گیاهی سنت جانز ورت خطر سندرم سروتونین را بالا میبرد. همزمانی با آسپرین، ضدالتهابهای غیراستروئیدی و رقیقکنندههای خون نیز میتواند احتمال خونریزی را افزایش دهد. مصرف الکل در دورهٔ درمان توصیه نمیشود، چون میتواند عوارض دارو را تشدید کند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف اسسیتالوپرام در بارداری باید با سنجش دقیقِ سود و خطر و تنها زیر نظر پزشک انجام شود؛ مصرف آن در سهماههٔ سوم بارداری در موارد نادر با علائم گذرای سازگاری در نوزاد پس از تولد (مانند بیقراری، لرزش خفیف یا مشکل در تغذیه) همراه بوده که معمولاً طی چند روز تا دو هفته خودبهخود برطرف میشود. بهندرت، مصرف داروهای این گروه در نیمهٔ دوم بارداری با افزایش اندکِ خطر فشار خون ریوی پایدار در نوزاد نیز مرتبط دانسته شده است، هرچند این خطر در مجموع بسیار کم است. با این حال، قطع خودسرانهٔ دارو در بارداری نیز خطرِ خودش را دارد، پس هرگز بدون مشورت با پزشک مصرف را قطع نکنید. اسسیتالوپرام به مقدار کم در شیر مادر ترشح میشود؛ تصمیم دربارهٔ ادامهٔ مصرف در دوران شیردهی باید با پزشک و با در نظر گرفتن وضعیت مادر و نوزاد گرفته شود.
نگهداری
قرصهای اسسیتالوپرام را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید؛ به همین دلیل حمام جای مناسبی برای نگهداری آن نیست. دارو را همیشه دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید و پیش از مصرف تاریخ انقضای آن را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبق راهنمای داروخانه دور بریزید، نه در سطل زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| قرص | 20 mg |
| قرص | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۹ برند از ۲۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱اسسیتالوپرام چند وقت طول میکشد تا اثرش را نشان دهد؟
۰۲اگر یک نوبت مصرف اسسیتالوپرام را فراموش کنم چه باید کرد؟
۰۳آیا اسسیتالوپرام اعتیادآور است؟
۰۴آیا مصرف اسسیتالوپرام همراه با الکل مشکلی ایجاد میکند؟
۰۵تفاوت اسسیتالوپرام با سیتالوپرام در چیست؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۹ برند از ۲۶ سازنده، در گروه N06AB10. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.