سیتالوپرام
سیتالوپرام دارویی ضدافسردگی است که با افزایش سروتونین در مغز، بهمرور به تنظیم خلقوخو کمک میکند.
بیشترین کاربرد آن درمان افسردگی است و پزشک گاهی برای اختلال هراس (پانیک) یا اضطراب فراگیر نیز آن را تجویز میکند.
این دارو، بهخصوص در دوزهای بالا، میتواند بر ریتم قلب اثر بگذارد؛ به همین دلیل دوز مصرفی باید دقیقاً همان چیزی باشد که پزشک تعیین کرده است.
اگر تپش شدید قلب، غش، یا افکار آسیب به خود پیدا کردید، یا پس از چند هفته هیچ بهبودی حس نکردید، حتماً و هرچه زودتر با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سیتالوپرام (Citalopram) دارویی ضدافسردگی از گروه مهارکنندههای اختصاصی بازجذب سروتونین (SSRI) است. این دارو با جلوگیری از بازجذب سروتونین در سلولهای عصبی، میزان این مادهٔ پیامرسان را در مغز افزایش میدهد و به این ترتیب به تنظیم خلقوخو کمک میکند. اثر آن فوری نیست و معمولاً چند هفته طول میکشد تا بهبود واقعی احساس شود. سیتالوپرام در ایران با نامهای تجاری گوناگونی از جمله سیپرام و سیتالوپرام عرضه میشود و به دو شکل قرص و قطرهٔ خوراکی در دسترس است.
موارد مصرف
- درمان افسردگی اساسی
- کمک به کنترل اختلال هراس (پانیک)، بسته به تشخیص پزشک
- کمک به درمان اختلال اضطراب فراگیر، بسته به تشخیص پزشک
- کاهش علائم برخی اختلالهای اضطرابی دیگر، به تشخیص و صلاحدید پزشک
روش مصرف
سیتالوپرام معمولاً یکبار در روز، همراه یا بدون غذا، مصرف میشود و بهتر است هر روز در ساعتی مشخص خورده شود تا اثرش پایدار بماند. اگر از شکل قطره استفاده میکنید، مقدار مصرف را دقیقاً با قطرهچکان یا وسیلهٔ اندازهگیری همراه دارو و طبق دستور پزشک تنظیم کنید. بهبود واقعی خلقوخو معمولاً فوری نیست و ممکن است چند هفته طول بکشد؛ پس حتی اگر در روزهای نخست تغییر چندانی حس نکردید، بدون مشورت با پزشک مصرف را قطع نکنید. قطع ناگهانی این دارو، بهخصوص پس از مصرف طولانیمدت، میتواند علائمی مانند سرگیجه یا بیقراری ایجاد کند؛ بنابراین هرگونه تغییر دوز یا قطع دارو باید تدریجی و طبق برنامهای باشد که پزشک یا داروساز مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
افسردگی اساسی
با یا بدون غذا مصرف شود. درمان معمولاً پس از بهبود نیز حداقل ۶ ماه ادامه مییابد و قطع دارو باید تدریجی باشد.
اختلال هراس (پانیک)
شروع با دوز کم برای کاهش احتمال تشدید موقت اضطراب و حملات هراس است؛ اثر درمانی ممکن است چند هفته زمان ببرد.
اختلال اضطراب فراگیر
اثر درمانی تدریجی است و در هفتههای نخست ممکن است اضطراب موقتاً بیشتر شود؛ برای رفع فوری حملهٔ اضطراب کاربرد ندارد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شناختهشده به سیتالوپرام یا داروهای مشابه
- بیماریهای قلبی، بهخصوص اختلال ریتم قلب یا فاصلهٔ QT طولانی، یا سابقهٔ آن در خانواده
- سابقهٔ اختلال دوقطبی، افکار خودکشی یا سایر بیماریهای روانپزشکی
- مصرف هر داروی دیگر، بهویژه ضدافسردگیهای دیگر، مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز (MAOI)، رقیقکنندههای خون یا مسکنهای ضدالتهابی غیراستروئیدی
- بیماری کبدی یا کلیوی و نیز سن بالا، که ممکن است نیازمند احتیاط بیشتر در تعیین دوز باشد
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
عوارض احتمالی
- تهوع خفیف، بهخصوص در روزهای نخست مصرف
- خشکی دهان
- خوابآلودگی یا برعکس، مشکل در خوابیدن
- تعریق بیش از حد
- لرزش خفیف دستها
- کاهش میل یا عملکرد جنسی
- علائم سندروم سروتونین مانند تب، تعریق شدید، لرزش شدید، بیقراری یا گیجی ناگهانی؛ این وضعیت میتواند خطرناک باشد، پس باید فوراً با اورژانس تماس گرفت یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کرد.
- تپش شدید یا نامنظم قلب و غش ناگهانی، که میتواند نشانهٔ اثر دارو بر ریتم قلب باشد؛ در این حالت نیز باید فوراً با اورژانس تماس گرفت یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کرد.
- بدترشدن ناگهانی خلق یا پیدایش افکار آسیب به خود، بهخصوص در نوجوانان و جوانان یا در هفتههای نخست درمان و پس از تغییر دوز؛ این وضعیت باید بیدرنگ با پزشک یا یکی از نزدیکان در میان گذاشته شود.
- علائم آلرژی شدید مانند ورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ در این حالت باید فوراً با اورژانس تماس گرفت یا به نزدیکترین مرکز درمانی رفت.
- گیجی شدید، ضعف یا تشنج که میتواند نشانهٔ افت سطح سدیم خون باشد، بهویژه در سالمندان؛ بهخصوص در صورت بروز تشنج، این یک وضعیت اورژانسی است و باید فوراً با اورژانس تماس گرفت یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کرد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سیتالوپرام با چند دستهٔ دارو تداخل مهم دارد. مصرف همزمان آن با مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز بهشدت خطرناک و ممنوع است؛ برای جابهجایی بین این دو گروه دارو، باید فاصلهٔ زمانی کافی رعایت شود. ترکیب با سایر داروهای اثرگذار بر سروتونین، مانند دیگر ضدافسردگیها، ترامادول یا داروهای میگرن خانوادهٔ تریپتان، نیز میتواند خطر سندروم سروتونین را بالا ببرد. از طرفی، چون خود سیتالوپرام میتواند بر ریتم قلب اثر بگذارد، مصرف همزمان با داروهایی که فاصلهٔ QT را طولانی میکنند (مانند برخی داروهای ضدآریتمی، ضدروانپریشی یا برخی آنتیبیوتیکها) نیازمند احتیاط ویژه و نظر پزشک است. همچنین مصرف همزمان با آسپرین، ضدالتهابهای غیراستروئیدی یا رقیقکنندههای خون میتواند خطر خونریزی را افزایش دهد، و بهتر است در دوران درمان مصرف الکل نیز محدود شود. به همین دلیل، فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیات را حتماً به پزشک و داروسازت بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف سیتالوپرام در بارداری نیازمند ارزیابی دقیق نسبت فایده به خطر توسط پزشک است؛ این دارو معمولاً گزینهٔ خط اول درمان در بارداری نیست، اما در مواردی که افسردگی درماننشده خطر بیشتری برای مادر و جنین دارد، پزشک ممکن است ادامهٔ آن را ترجیح دهد. مصرف در ماههای پایانی بارداری گاهی میتواند در نوزاد باعث علائم گذرا مانند بیقراری یا مشکل در تغذیه شود که معمولاً خودبهخود برطرف میشود. این دارو مقدار کمی نیز در شیر مادر ترشح میشود؛ در دوران شیردهی، تصمیم دربارهٔ ادامه یا قطع آن و نیز پایش نوزاد باید با نظر پزشک انجام شود. بههیچوجه بدون مشورت با پزشک، مصرف این دارو را در بارداری قطع نکنید.
نگهداری
سیتالوپرام را در دمای اتاق و به دور از رطوبت، گرمای مستقیم و نور آفتاب نگهداری کنید. قرصها را در بستهبندی اصلی خود و قطره را با در کاملاً بسته نگه دارید. دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 20 mg |
| قرص | 40 mg |
| قطره | 40 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۷ برند از ۳۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چند وقت طول میکشد تا اثر سیتالوپرام را حس کنم؟
۰۲آیا مصرف سیتالوپرام باعث افزایش وزن میشود؟
۰۳آیا میتوانم بهمحض بهتر شدن حالم، مصرف سیتالوپرام را خودم قطع کنم؟
۰۴آیا سیتالوپرام روی رانندگی یا کار با ماشینآلات اثر میگذارد؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف سیتالوپرام را فراموش کنم، چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۷ برند از ۳۲ سازنده، در گروه N06AB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.